Najczęstsze błędy żywieniowe i ich następstwa

Spis Treści

Najczęstsze błędy żywieniowe Polaków

Co ciekawe, większość Polaków, bo prawie 60% twierdzi, że odżywia się zdrowo lub nawet bardzo zdrowo. Wyniki badań ankietowych, które o tym mówią niestety nie do końca pokrywają się z badaniami na temat zdrowia Polaków. Bowiem nadal najczęściej chorujemy na choroby układu sercowo-naczyniowego oraz na nowotwory. To choroby, które w dużej mierze zależą od naszego stylu życia, w tym odżywiania, zatem widać, że istnieje pewna rozbieżność między naszym postrzeganiem własnych zachowań żywieniowych a faktycznym zdrowiem polskiego społeczeństwa.

Większość ankietowanych dorosłych Polaków twierdzi, że trzyma się zasad zalecanych 4-5 posiłków dziennie, podobna liczba ankietowanych przyznaje, że dba o codzienne jedzenie śniadań.

Błędy żywieniowe dzieci

Sposób odżywiania się dzieci w największej mierze zależy od ich środowiska, a więc od tego, jakie zachowania żywieniowe prezentują ich rodzice, bliscy. Najczęstsze błędy żywieniowe dzieci i młodzieży to:

• Mało urozmaicony jadłospis, monotonia w jedzeniu,
• Wysoka podaż cukrów prostych, ze słodyczy, napojów,
• Małe spożycie owoców, warzyw, a także pełnoziarnistych produktów zbożowych i dobrej jakości (niesłodzonych) produktów mlecznych oraz ryb.

Błędy żywieniowe młodzieży

Ponad połowa gimnazjalistów nie spożywa codziennie rano śniadania, a ¼ nie zabiera do szkoły drugiego śniadania. Można więc zauważyć, że już na tym etapie popełniane są podstawowe błędy żywieniowe. 1/3 ankietowanej młodzieży przyznaje się do jedzenia żywności typu fast-food kilka razy w tygodniu. Na szczęście zdecydowana większość, bo około 70% przyznała, że stara się ograniczać słodycze. Nadal jednak aż 15% ankietowanych z tej grupy twierdzi, że nie przywiązuje uwagi do tej kwestii i zjada słodycze wtedy, kiedy chce, i ile chce. Tylko kilka procent młodych osób zwraca uwagę na wartości odżywcze, w tym na kaloryczność produktów. Jak widać, świadomość żywieniowa młodych Polaków niestety nie jest na najwyższym poziomie i zapewne z tego powodu (w dużej mierze) popełniają oni główne błędy żywieniowe.

Co gorsza, badania wskazują, że nawet młodzież, która na co dzień zajmuje się sportem (np. regularnie trenuje pewne sporty, bierze udział w zawodach, gra w semi- i profesjonalnych klubach sportowych) ma ograniczoną wiedzę na temat zdrowego odżywiania, a przez to – wykazuje liczne nieprawidłowości w zachowaniach żywieniowych. Jest to tym bardziej szkodliwe, ponieważ nie tylko wpływa negatywnie na ogólnie pojęte zdrowie – ale także nie pozwala to na uzyskiwanie lepszych wyników sportowych. Innymi słowy, młodzież, która chce się sprawdzać w jakiejkolwiek dyscyplinie sportowej, a jednocześnie nie dba o swój sposób odżywiania, pozbawia się szansy na osiągnięcie maksymalnych efektów sportowych.

Błędy żywieniowe osób dorosłych

Ankiety wykazały, że około 20% Polaków nie zjada codziennie rano śniadania i omija ten posiłek. Najczęściej problem ten dotyczy studentów, a więc młodych dorosłych, ale także wspominanych już uczniów. Jeśli chodzi o jedzenie kolacji, to co piąty Polak kilka razy w tygodniu je późną kolację, bezpośrednio przed snem. Około 1/3 osób twierdzi, że w ogóle nie jada późnych kolacji.

Na pewno zjadamy za mało owoców, bowiem tylko 5% ankietowanych odpowiedziało, że zjada je kilka razy dziennie. Warto przypomnieć, że zalecenia dietetyczne mówią o zjadaniu co najmniej 400 gramów warzyw i owoców dziennie, z czego optymalnie 300 gramów powinny stanowić warzywa, a 100 gramów owoce. Co prawda 100 gramów owoców to nie jest porcja trudna do spożycia pod względem objętości, ale nadal Polacy jedzą owoców zbyt mało. A jak jest z warzywami? Tylko 2/5 ankietowanych przyznaje się do codziennego, regularnego spożywania warzyw. Niestety, Polacy traktują owoce i warzywa jako dodatek do jadłospisu, zapominają, że obecnie zwłaszcza warzywa powinny stanowić jego podstawę. Można powiedzieć, że Polacy popełniają podstawowe błędy żywieniowe – na szczęście nie dotyczy to większości dorosłych, ale nadal to wyniki niegodne pochwały.

Jeśli chodzi o kontrolowanie spożycia jedzenia ogółem, to niewiele ponad połowa dorosłych (54%) stwierdziła, że „nie ogranicza się w jedzeniu, je tyle, ile chce”. 43% dorosłych „stara się kontrolować ilość spożywanego jedzenia”, a oficjalnie do stosowania diety odchudzającej przyznało się 3% osób.

Zauważono, że przez fakt popełniania różnego rodzaju błędów żywieniowych przez dzieci i młodzież, mogą być oni narażeni na liczne nieprawidłowości w składzie odżywczym diety:

• Spożywają oni zbyt dużo lub zbyt mało kalorii,
• W ich diecie nadmierny udział mają tłuszcze i sacharoza,
• Jadłospisy są ubogie w błonnik, cynk, magnez, miedź, wapń, żelazo, witaminy z grupy B, witaminy C, D, a także w wielonienasycone kwasy tłuszczowe.

Błędy żywieniowe osób starszych

Osoby w wieku podeszłym – choć zdecydowanie rzadziej korzystają z gotowych potraw typu fast food i jedzą mniej przetworzonej żywności – nie są wolne od błędów żywieniowych i ich następstw. Najczęstsze błędy żywieniowe przez nich popełniane to:

• Monotonny jadłospis, niechęć do urozmaiceń i próbowania nowych smaków,
• Duży udział tłuszczów w diecie (średnio około 40%),
• Mały udział owoców i warzyw, a także dobrej jakości mięs i ryb w diecie, rzadkie spożywanie strączków,
• Niedostosowywanie jadłospisu do chorób współistniejących (np. do cukrzycy, nadciśnienia, osteoporozy, itp.),
• Picie zbyt małej ilości płynów,
• Stosowanie diety ubogiej zwłaszcza w następujące składniki mineralne i witaminy: wapń, żelazo, miedź, potas, foliany, cynk, magnez, witaminy z grupy B, witamina D, A, C, E,
• Nadmierne spożycie soli,
• Stosowanie diety ciężkostrawnej, bogatej w produkty i potrawy obciążające układ pokarmowy, wzdymające.

Jak widać, niezależnie od grupy wiekowej, z jaką mamy do czynienia – wśród każdej z nich są liczne jednostki, które popełniają nawet najbardziej podstawowe błędy żywieniowe. Pokazuje to, że społeczeństwo wymaga sporej dawki edukacji w tym kierunku. Jednocześnie należy zadbać o to, by żywność wysoko przetworzona była zastępowana zdrowszymi zamiennikami – ta kwestia zaś wiąże się z dostępnością produktów i dań (a konkretniej z koniecznością ułatwienia dostępu do tego, co zdrowsze).

Sprawdź również: Niedożywienie – definicja, objawy i rodzaje

Literatura:

1. https://dietetycy.org.pl/najczestsze-problemy-zywieniowe-osob-starszych/ [dostęp dn. 6.04.2022 r.]
2. CBOS: Zachowania i nawyki żywieniowe Polaków. Warszawa, 2010.
3. Wanat G., Grochowska-Niedworok E., Kardas M., Całyniuk, B.: Nieprawidłowe nawyki żywieniowe i związane z nimi zagrożenie dla zdrowia wśród młodzieży gimnazjalnej. Hygeia Public Health. 46, 2011: 381-384.
4. Wolska-Adamczyk A.: Znaczenie racjonalnego żywienia w edukacji zdrowotnej, WSIiZ, Warszawa 2015.
5. CBOS: Jak zdrowo odżywiają się Polacy? 2019.
6. Borowiec A. i wsp.: Style żywieniowe Polaków i ich społeczno-demograficzne uwarunkowania. Pomeranian J Life Sci 2018;64(2):93-98.
7. Korwin Szymanowska A. i wsp: Zachowania żywieniowe jako nieodłączny element edukacji zdrowotnej – raport z badań. WSIiZ, Warszawa 2015.