Spis Treści
Co to są eozynofile?
Eozynofile są to granulocyty kwasochłonne. Należą do białych krwinek. Komórki te powstają w szpiku kostnym. Po uzyskaniu pełnej dojrzałości po upływie 5 – 6 dni uwalniane są do krwi. Tam utrzymują się od 3 do 8 godzin, a następnie przechodzą do tkanek.
Eozynofile są częścią układu immunologicznego. Odpowiadają za odporność wrodzoną. Dojrzałe komórki produkują tzw. mediatory, czyli komórki, które odpowiadają za wywołanie i podtrzymanie stanu zapalnego. Ponadto biorą udział w zwalczaniu pasożytów, bakterii, wirusów oraz komórek nowotworowych. Wywierają również wpływ na aktywność innych komórek układu immunologicznego. Główną rolą eozynofili jest zwalczanie infekcji pasożytniczych wywołanych m.in. przez glistę ludzką, owsiki, włośnia, przywry oraz udział w reakcjach alergicznych.
Normy dla eozynofili w morfologii krwi są uzależnione od wieku. Na wyniku badania podawana jest ich wartość bezwzględna oraz udział procentowy. W zależności od laboratorium wykonującego badanie wartości referencyjne mogą się nieco różnić. U osób dorosłych liczba eozynofili mieści się w zakresie 0,1 – 0,5 tys/μl, co powinno odpowiadać ok. 1 – 5% białych krwinek w krwi obwodowej.
Eozynofile niskie
Obniżoną ilość eozynofili we krwi nazywa się eozynopenią. Nieznaczne obniżenie poziomu eozynofili poniżej normy najczęściej nie świadczy o chorobie, szczególnie gdy nie występują żadne dodatkowe objawy. Warto pamiętać, że wynik badania morfologii powinien być oceniany całościowo. Niewłaściwe jest analizowanie tylko jednego wskaźnika w oderwaniu od pozostałych parametrów. Obniżony poziom eozynofili najczęściej spowodowany jest obniżeniem odporności na skutek stosowanych leków (np. glikokortykosteroidów), przewlekłego stresu, czy też zwiększonego wysiłku fizycznego. Jego przyczyną mogą być również:
- oparzenia,
- nadmierne wydzielanie hormonów nadnerczy,
- choroba Cushinga (nadczynność nadnerczy),
- choroby autoimmunologiczne,
- dur brzuszny,
- rozsiana postać tocznia trzewnego,
- niedokrwistość aplastyczna,
- zatrucie alkoholem lub innymi środkami.
Eozynofile niskie u dziecka
W przypadku dzieci podobnie jak u osób dorosłych niski poziom eozynofili najczęściej nie świadczy o występowaniu choroby. Analizując ten wskaźnik, należy jednocześnie wziąć pod uwagę pozostałe parametry. Jeśli u dziecka dodatkowo występują niepokojące dolegliwości, konieczna jest konsultacja z lekarzem w celu odnalezienia przyczyny pogorszenia stanu zdrowia.
Eozynofile niskie w ciąży
Okres ciąży to czas intensywnych zmian w organizmie kobiety. Zmienia się gospodarka hormonalna organizmu, a poszczególne narządy muszą przystosować się do funkcjonowania w czasowo zmienionych warunkach. Z tego względu również normy wyników badań laboratoryjnych dla kobiety w ciąży mają inne wartości niż dla populacji ogólnej. Obniżony poziom eozynofili u kobiet w ciąży spotykany jest jednak rzadko. Ciąża jest jednak szczególnym okresem, dlatego też warto powstrzymać się od samodzielnej interpretacji wyników, a wszelkie niepokojące dolegliwości oraz wątpliwości omówić z lekarzem.
Eozynofile wysokie
Stan, w którym dochodzi do podwyższenia poziomu eozynofili, nazywa się eozynofilią. Dochodzi do niego najczęściej na skutek zakażeń pasożytniczych oraz nasilonych alergii. Mówi się o nim wtedy, gdy odsetek eozynofili jest większy niż 5%.
Przyczynami wysokich eozynofili mogą być:
- reakcje alergiczne (np. reakcje polekowe) i nasilone nietolerancje,
- choroby alergiczne (np. astma, alergiczny nieżyt nosa, atopowe zapalenie skóry),
- zakażenia pasożytnicze (np. owsica, glistnica, tasiemczyca),
- stan po leczeniu przeciwpasożytniczym,
- choroby skóry (np. łuszczyca),
- przewlekłe choroby zapalne (np. nieswoiste zapalne choroby jelit, celiakia),
- choroby zakaźne,
- nowotwory lite,
- choroby krwi i układu krwiotwórczego (np. ziarnica złośliwa, białaczka eozynofilowa, zaostrzenie przewlekłej białaczki szpikowej),
- histiocytoza z komórek Langerhansa,
- choroba Addisona,
- choroby tkanki łącznej (np. reumatoidalne zapalenie stawów, układowy toczeń rumieniowaty),
- eozynofilie płucne (np. przewlekłe eozynofilowe zapalenie płuc, alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna),
- zespół idiopatycznej eozynofilii
Eozynofile podwyższone u dziecka
Podwyższony poziom eozynofili u dziecka najczęściej świadczy o chorobie pasożytniczej (np. owsicy, glistnicy, tasiemczycy. Często jest również związany z występowaniem reakcji alergicznej. Eozynofilia u dzieci może występować też w przebiegu różnego rodzaju infekcji oraz chorób zapalnych jelit.
Dwukrotnie podwyższone eozynofile
Normy zakresu stężenia dla eozynofilów różnią się w poszczególnych grupach wiekowych. Należy również pamiętać, że w poszczególnych laboratoriach zakresy referencyjne mogą się od siebie nieznacznie różnić. Normy dla stężenia eozynofilów przedstawiają się następująco:
- dzieci poniżej 2. dnia życia – 0 – 1,4 tys/μl
- dzieci 2 – 7 dni – 0,2 – 1,9 tys/μl
- dzieci 7 dni – 5 r.ż. - 0,1 – 1,2 tys/μl
- dzieci 5. - 10. r.ż. - 0,1 – 1,0 tys/μl
- dzieci i młodzież 10. - 18. r.ż. - 0,1 – 0,8 tys/μl
- dorośli – 0,1 – 0,5 tys/μl.
W zależności od liczebności eozynofilii eozynofilię dzieli się na:
- łagodną – liczba eozynofilów mieści się w granicach 600 – 1500/mm3 (stan taki obserwuje się zazwyczaj przy alergiach),
- umiarkowaną – liczba eozynofilów mieści się w zakresie 1500 – 5000/mm3,
- ciężką – liczba eozynofilów jest większa niż 5000/mm3 (najczęściej świadczy to o zakażeniu pasożytniczym).
Podwyższone eozynofile i bóle brzucha
Podwyższony poziom eozynofilów oraz bóle brzucha powinny być sygnałem alarmowym. Oba te objawy są jednak dość niespecyficzne i na tej podstawie trudno jest stwierdzić jednoznacznie przyczynę tych dolegliwości. Objawy takie mogą towarzyszyć różnym chorobom, np. reakcjom alergicznym, nietolerancjom, nieswoistym chorobom zapalnym jelit, czy zakażeniom pasożytniczym. Ważne jest dokładne przeanalizowanie pozostałych parametrów morfologii krwi oraz występowanie innych objawów. Zwykle konieczne jest wdrożenie dalszej diagnostyki.
Stres a eozynofile
Stres może mieć wpływ na poziom eozynofilów. Stężenie granulocytów kwasochłonnych zwiększa się w przypadku zmniejszonej odporności organizmu. Do tego stanu bez wątpienia prowadzi nasilony, długotrwały stres.
Bibliografia:
1. Czarnobilska E. Obtułowicz K. Eozynofil w chorobach alergicznych i niealergicznych. Przegląd Lekarski 2005, 62(12): 1484-1487
2. Machnicka-Rowińska B. Dziemian E. Eozynofile w chorobach pasożytniczych. Wiadomości Parazytologiczne 2003, 49(3): 245-254
mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
NowaFarmacja.pl
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.