Choroba Cushinga - kogo dotyka i jak ją możemy leczyć?

Spis Treści

Co to jest choroba Cushinga?

Zbyt dużo hormonu kortyzolu w organizmie powoduje chorobę Cushinga. Kortyzol, który jest produkowany w nadnerczach, odgrywa różne role w organizmie człowieka. Pomaga regulować ciśnienie krwi, zmniejsza stany zapalne i utrzymuje normalne funkcjonowanie serca i naczyń krwionośnych. Kortyzol pomaga również organizmowi reagować na stres. Reguluje również sposób, w jaki organizm przekształca białka, węglowodany i tłuszcze w diecie w energię.

Zespół Cushinga może rozwinąć się w wyniku przyjmowania doustnych leków kortykosteroidowych, takich jak prednizon, w dużych dawkach przez dłuższy czas. Doustne kortykosteroidy mogą być konieczne w leczeniu chorób zapalnych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń i astma. Mogą być również stosowane w celu zapobiegania odrzuceniu przeszczepionego narządu przez organizm.

Nadprodukcja własnego organizmu (endogenny zespół Cushinga) może być spowodowany wytwarzaniem przez organizm zbyt dużej ilości kortyzolu lub zbyt dużej ilości hormonu adrenokortykotropowego (ACTH), który reguluje produkcję kortyzolu. Jest to zazwyczaj spowodowane guzem przysadki lub pierwotną chorobą nadnerczy.

Choroba Cushinga – objawy

Oznaki i objawy choroby Cushinga mogą się różnić w zależności od poziomu nadmiaru kortyzolu.

Do typowych oznak zaliczamy:

• Przyrost masy ciała i złogi tkanki tłuszczowej, szczególnie w okolicy brzucha i górnej części pleców, na twarzy (twarz księżycowata) i między ramionami (bawoli garb)
• Różowe lub fioletowe rozstępy (rozstępy) na skórze brzucha, ud, piersi i ramion
• Przerzedzona, delikatna skóra, która łatwo ulega siniaczeniu
• Powolne gojenie się skaleczeń, ukąszeń owadów i infekcji
• Trądzik

U kobiet dodatkowo może pojawić się grubsze lub bardziej widoczne owłosienie ciała i twarzy (hirsutyzm), nieregularne lub bardzo skąpe miesiączki, zmniejszony popęd, ciągłe zmęczenie, osłabienie mięśni, depresja, niepokój i drażliwość.

Choroba Cushinga u dzieci

Choroba Cushinga jest dosyć rzadka. Najczęściej dotyka osoby dorosłe w wieku od 20 do 50 lat. Ale może również wystąpić u dzieci. Czasami nazywa się to hiperkortyzolizmem. Zaburzenie często zaczyna się od przysadki mózgowej. Guz w gruczole wytwarza zbyt dużo hormonu adrenokortykotropowego, a to z kolei powoduje, że nadnercza wytwarzają zbyt dużo kortykosteroidów. W przypadku najmłodszych choroba może być związana z dziedzicznymi zaburzeniami endokrynologicznymi.

Choroba Cushinga a zespół Cushinga

Choroba Cushinga jest specyficznym typem zespołu Cushinga. Występuje, gdy guz przysadki powoduje, że organizm wytwarza zbyt dużo kortyzolu. Choroba Cushinga jest najczęstszą postacią endogennego (z organizmu) zespołu Cushinga i stanowi około 70% przypadków zespołu Cushinga.

Choroba Cushinga – leczenie

Leczenie ma na celu obniżenie wysokiego poziomu kortyzolu w organizmie. Najlepsze leczenie zależy od przyczyny zespołu objawów.

Jeśli przyczyną jest długotrwałe stosowanie leków kortykosteroidowych, lekarz może być w stanie kontrolować objawy poprzez zmniejszanie dawki leku przez pewien czas, przy jednoczesnym leczeniu stanu chorobowego. Nie należy zmniejszać dawki leków kortykosteroidowych ani przerywać ich przyjmowania na własną rękę. Nagłe odstawienie tych leków może prowadzić do niedoboru poziomu kortyzolu. Powolne minimalizowanie dziennej dawki pozwala organizmowi wznowić naturalną produkcję tego hormonu.

Jeśli przyczyną choroby jest guz, konieczna jest operacja. Guzy przysadki są zazwyczaj usuwane przez neurochirurga, który może wykonać zabieg przez nos. W przypadku guza w nadnerczach, płucach lub trzustce chirurg może go usunąć w ramach standardowej operacji lub przy użyciu minimalnie inwazyjnych technik chirurgicznych, z mniejszymi nacięciami. Po operacji pacjent musi przyjmować leki zastępujące kortyzol, aby dostarczyć organizmowi odpowiednią jego ilość.

W przypadku braku możliwości operacyjnego usunięcia guza przysadki, zwykle stosuje się radioterapię.

Źródło:

1. Juszczak A, Morris D, Grossman A. Cushing’s Syndrome. [Updated 2021 Jan 5]. In: Feingold KR, Anawalt B, Blackman MR, et al., editors. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; 2000-.