Autorka:
mgr farmacji Patrycja Jakimik
NowaFarmacja.pl
Co to jest wirusowe zapalenie wątroby typu C?
Wirusowe zapalenie wątroby typu C jest schorzeniem wywołanym przez zakażenie wirusem HCV. Zakażenie powoduje stan zapalny rozwijający się w komórkach wątroby (hepatocytach), którego następstwem jest powstanie zmian o charakterze martwiczo-zapalnym. Zakażenie HCV trwające dłużej niż 6 miesięcy określane jest jako przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C. Około 20-40 % ostrych zakażeń ustępuje samoistnie, natomiast w przypadku przewlekłego WZW C do samowyleczenia dochodzi jedynie u ok. 0,02 % chorych.
Jak można zarazić się wirusowym zapaleniem wątroby typu C?
Do transmisji zakażenia HCV dochodzi na drodze bezpośredniego kontaktu z krwią, bądź wydzielinami ciała osoby zakażonej. W związku z tym, do zakażenia może dojść u osób uzależnionych od dożylnych narkotyków, podczas przetaczania zakażonej krwi, produktów krwiopochodnych, czy przeszczepu narządów – choć zakażenia tą drogą od lat 90. zostały wyeliminowane.
Ryzyko zakażenia HCV zwiększa również ekspozycja zawodowa – przede wszystkim u pracowników ochrony zdrowia. Do zakażenia może dojść również w wyniku inwazyjnych procedur medycznych, bądź niemedycznych, do których użyto nieprawidłowo wysterylizowanych/niewysterylizowanych narzędzi.
Istnieje również ryzyko transmisji zakażenia od zakażonej matki do noworodka podczas porodu. Rzadziej do zakażenia HCV dochodzi w wyniku wspólnego użytkowania z osobą zakażoną przedmiotów osobistych, które zostały zanieczyszczone zakażoną krwią (np. maszynek do golenia, szczoteczki do zębów). HCV może być również przenoszone podczas kontaktów seksualnych, jednak jest to nieefektywna droga zakażenia, choć im większa ilość partnerów seksualnych, tym większe ryzyko zakażenia tą drogą.
Objawy WZW typu C
U większości chorych zakażenie WZW C przebiega bezobjawowo. Najczęściej występującym objawem jest odczuwanie silnego zmęczenia, złe samopoczucie oraz obniżenie nastroju. U niektórych chorych może również występować powiększenie wątroby oraz okresowo pojawiająca się żółtaczka.
U osób, u których WZW C przebiega bezobjawowo, pierwszymi symptomami choroby mogą być objawy powiązane z powikłaniami wirusowego zapalenia wątroby typu C, a więc marskością wątroby lub pozawątrobowymi powikłaniami WZW typu C.
Sprawdź też: Objawy wzw typu B
Jakie badanie wykrywa wirusowe zapalenie wątroby typu C – diagnostyka WZW C
W celu diagnostyki WZW C konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych, co jest spowodowane bezobjawowym przebiegiem choroby. Podstawowym badaniem w kierunku WZW C jest oznaczanie przeciwciał anty-HCV, które to pojawiają się we krwi po upływie ok. 7 tygodni od momentu zakażenia. Wcześniej (1-3 tygodnie po zakażeniu) można oznaczyć we krwi RNA HCV (czyli materiał genetyczny wirusa), jednak nie można wykluczyć zakażenia na podstawie jednorazowego wyniku ujemnego, ponieważ RNA HCV pojawia się we krwi osoby zakażonej okresowo. Dodatkowo, mogą być oznaczone wskaźniki stanu wątroby – ALT, AST, bilirubina, GGTP.
Czy można wyleczyć wirusowe zapalenie wątroby typu C?
Wirusowe zapalenie wątroby typu C jest chorobą uleczalną. Całkowita eliminacja wirusa z organizmu osiągana jest u ponad 50% chorych.
Leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C
Leczenie WZW C opiera się na leczeniu farmakologicznym, jak i niefarmakologicznym, a więc obejmującym wprowadzenie zmian w codziennym życiu.
Terapia farmakologiczna opiera się na stosowaniu takich leków, jak interferon, rybawiryna oraz leki o bezpośrednim działaniu przeciwwirusowym.
Schemat terapii oraz wybór leków uzależniony jest od wielu czynników, m.in. genotypu HCV, stopnia zwłóknienia wątroby, chorób współistniejących, jak również dostępności terapii refundowanej.
Jednym z ważniejszych zaleceń co do zmiany w codziennym życiu jest zaprzestanie spożywania alkoholu, co wynika z faktu, że alkohol wykazuje działanie hepatotoksyczne oraz znacznie przyspiesza powstanie marskości wątroby. Alkohol jest często wymieniany jako jeden z głównych negatywnych czynników wpływających na wirusowe zapalenie wątroby. Przykładowo w leczeniu wzw typu A.
Szczepienie na WZW C
Obecnie nie jest dostępne szczepienie przeciwko WZW typu C, dlatego też jedyną metodą zapobiegania zakażeniu jest unikanie czynników ryzyka.
Dieta przy wirusowym zapaleniu wątroby typu C
W przebiegu wirusowego zapalenia wątroby typu C należy zwrócić również uwagę na dietę. Najważniejsze jest unikanie substancji o działaniu hepatotoksycznym – dotyczy to zarówno leków o działaniu hepatotoksycznym, metabolizowanych w wątrobie, jak również alkoholu. Osoba chora powinna także unikać potraw ciężkostrawnych, smażonych, o dużej zawartości tłuszczu oraz ostro przyprawionych. Większości chorych zaleca się stosowanie diety lekkostrawnej, jednak zmiany w diecie powinny być analizowanie indywidualnie dla danego pacjenta.
Wirusowe zapalenie wątroby typu C w ciąży
Zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C nie jest przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę. Ryzyko transmisji zakażenia od matki do dziecka w trakcie porodu szacowane jest na 3-5%. Nie ma przeciwwskazań do karmienia piersią przez matkę zakażoną WZW typu C.
Powikłania WZW typu C
Najczęstszym powikłaniem WZW C jest marskość wątroby, która rozwija się, gdy nie jest prowadzone skuteczne leczenie. Czynnikami zwiększającymi ryzyko wystąpienia marskości wątroby są m.in. płeć męska, spożywanie alkoholu, wiek powyżej 40 lat, palenie papierosów, nadwaga i otyłość, współistniejące zakażenie HBV lub HIV.
Istnieje również ryzyko wystąpienia pozawątrobowych powikłań WZW C. Możliwe są powikłania nerkowe, skórne, neurologiczne, reumatologiczne oraz hematologiczne.
Powikłaniem WZW C może być również rak wątrobowokomórkowy. Rozwija się on u ok. 3-5% chorych z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C w ciągu 20 lat od zakażenia.
Profilaktyka zakażeń WZW C
Ponieważ nie istnieje szczepionka przeciwko WZW C, jedyną profilaktyką zakażeń HCV jest unikanie czynników ryzyka zakażeń. Przede wszystkim należy unikać bezpośredniego kontaktu z krwią osoby potencjalnie zakażonej, chociażby poprzez unikanie zabiegów związanych z przerwaniem ciągłości skóry w miejscach, co do których nie mamy pewności co do właściwej sterylizacji przyrządów. Mieszkając z osobą zakażoną należy unikać wspólnego użytkowania przedmiotów osobistych, jak maszynki do golenia, czy szczoteczki, a podczas stosunków seksualnych należy używać prezerwatywy, choć jednocześnie warto pamiętać, że są to nieefektywne sposoby przenoszenia zakażenia.
Piśmiennictwo:
1. Chmielewska A., Rychłowska M., Król E., Solarz K., Bieńkowska-Szewczyk K. Wirusowe zapalenie wątroby typu C – nowe metody leczenia i zapobiegania. Postepy Hig Med Dosw (online) 2015; 69: 946-963
2. Halota W., Flisiak R., Boroń-Kaczmarska A., Juszczyk J., Cianciara J., Pawłowska M., Simon K., Małkowski P. Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C. Rekomedacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV – 2011. Przegl Epidemiol 2012; 66: 83-88
3. Inglot M., Szymczak A. Zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV). Med. Prakt., 2016; 9: 79–85