Spirulina – co to jest, właściwości, dawkowanie

Spis Treści

Co to jest spirulina?

Jeszcze niedawno jednokomórkowy Spirulina platensis, z którego produkowano spirulinę zaliczany był do glonów. Obecnie należy do bakterii z rodzaju Arthrospira. Spirulina występuje w postaci ciemnozielonego proszku, który w sprzedaży dostępny jest w postaci kapsułek jako suplement diety, bądź też w postaci proszku i wówczas traktowana jest jako żywność. Ciekawą właściwością spiruliny jest jej zdolność do adaptacji  w bardzo trudnych warunkach środowiskowych. Może być obecna zarówno w środowisku o wysokim pH, jak i w środowisku o dużym stopniu zasolenia. Najczęściej obecna jest jednak w słodkowodnych zbiornikach.

Wzrost zainteresowania konsumentów żywnością o działaniu prozdrowotnym przyniosła spirulinie sławę. Jako suplement diety zaczęto ją wykorzystywać w latach 70. XX wieku. Pierwszy suplement diety zawierający spirulinę powstał w USA. Przez wielu zaliczana jest ona do tzw. superfoods. Ta grupa żywności nie została oficjalnie zdefiniowana, a niekiedy określenie to traktowane jest wyłącznie jako zabieg marketingowy. Niemniej jednak za superfoods zwykło się uznawać takie produkty żywnościowe, które naturalnie zawierają wysoką gęstość odżywczą, a ponadto dzięki ich spożywaniu można odnieść korzyści zdrowotne. Właściwości te powinny być potwierdzone wiarygodnymi badaniami naukowymi. Należy jednak podkreślić, że superfoods nie mogą być traktowane jako produkty leczące jakiekolwiek schorzenia. Zawsze powinny być traktowane jako produkt uzupełniający dietę. Warto również pamiętać, że za stan zdrowia nie odpowiada jeden składnik w diecie. Prawidłowa dieta musi być odpowiednio zbilansowana w taki sposób, aby dostarczyć właściwej ilości energii oraz wszystkich niezbędnych składników odżywczych, witamin i minerałów.

Sprawdź również: Chlorella - co to jest, właściwości, przeciwwskazania, skutki uboczne

Właściwości spiruliny

Spirulina zaliczana jest do produktów o wysokiej gęstości odżywczej. Oznacza to, że zawiera dużą ilość substancji odżywczych w przeliczeniu na 100 g produktu. Przede wszystkim charakteryzuje się wysoką zawartością białka, która stanowi nawet 65-79% suchej masy. Zawartych jest w nim 20 podstawowych aminokwasów, z czego 8 to aminokwasy egzogenne (nie są produkowane przez organizm i muszą być dostarczane z zewnątrz), a 12 to aminokwasy endogenne (produkowane przez organizm). Stąd też spirulina może być świetnym dodatkiem do diety wegetarian. Ponadto, spirulina zawiera spore ilości tłuszczów. Ich zawartość to ok. 7%. Obecne są w niej przede wszystkim kwas ᵞ-linolenowy (GLA), jak również kwas α-linolenowy (ALA), kwas stearydonowy (SDA), kwas arachidonowy (AA), kwas eikozapentaenowy (EPA) oraz kwas dokozaheksaenowy (DHA). Ważnym kwasem tłuszczowym należącym do grupy omega-6 jest kwas ᵞ-linolenowy . Jest on szeroko wykorzystywany w przemyśle kosmetycznym. Znalazł zastosowanie w pielęgnacji skóry dojrzałej, suchej i alergicznej. Jego obecność w kosmetykach sprawia, że skóra jest odpowiednio nawilżona, zmniejsza się jej szorstkość, utrzymana jest elastyczność, a procesy regeneracji naskórka są przyspieszone. Spirulina wykazuje też zdolność do regulowania pracy gruczołów łojowych. Z tego względu wykorzystywana jest również w kosmetykach dla osób z atopowym zapaleniem skóry oraz borykających się z trądzikiem. Spirulina to również bogate źródło witamin i minerałów. Zawiera witaminy z grupy B (B1, B2, B6 i B12), kwas foliowy, witaminę C, E oraz PP. W spirulinie obecne są takie minerały, jak fosfor, żelazo, wapń, potas, sód oraz magnez. Zawiera także inozytol oraz barwniki. Jednym z barwników obecnych w spirulinie jest beta-karoten, który jest prekursorem witaminy A. Przyjmowana w tej postaci zapobiega hiperwitaminozie.

Spirulina – zastosowanie

Spirulina znana jest przede wszystkim z pozytywnego wpływu na gospodarkę lipidową i węglowodanową organizmu. Przyczynia się do zmniejszenia poziomu cholesterolu całkowitego, frakcji LDL cholesterolu („złego” cholesterolu) oraz trójglicerydów. Jednocześnie przyczynia się do wzrostu poziomu frakcji HDL cholesterolu, nazywanego potocznie „dobrym” cholesterolem. Przeprowadzane są także badania mające potwierdzić wpływ spiruliny na obniżenie poziomu glukozy we krwi. Spirulina badana jest pod kątem wykorzystania jej we wspomaganiu leczenia chorób przewlekłych takich, jak cukrzyca typu 2, insulinooporność, nadciśnienie tętnicze, alergiczny nieżyt nosa, anemia, nowotwory. Badana jest także w kierunku wykorzystania u osób niedożywionych.

Ważną właściwością spiruliny jest jej wpływ na śródbłonek naczyń krwionośnych. Uczestniczy w syntezie i uwalnianiu do krążenia związków takich, jak tlenek azotu, który wykazuje działanie wazodylatacyjne. Oznacza to, że powoduje poszerzenie naczyń krwionośnych, co pośrednio wpływa na obniżenie ciśnienia krwi. Dodatkowo, spirulina wpływa na obniżenie produkcji substancji o działaniu obkurczającym naczynia krwionośne.

Spirulina często przedstawiana była jako środek wspomagający odchudzanie. Warto jednak wiedzieć, że takie działanie nie zostało potwierdzone w przeprowadzonych dotychczas badaniach naukowych. Niemniej jednak, z powodzeniem może być wykorzystywana przez osoby będące w trakcie redukcji wagi, gdyż stanowi doskonałe źródło łatwo przyswajalnych substancji odżywczych, które podczas diety redukcyjnej mogą być dostarczane w niedostatecznej ilości. Według niektórych źródeł, jeden ze składników spiruliny, a mianowicie fenyloalanina przyczynia się do zmniejszenia napadów głodu poprzez oddziaływanie na ośrodki zlokalizowane w mózgu.

Spirulina wykorzystywana jest także jako środek wspomagający pracę układu immunologicznego. Jej działanie polega na zwiększaniu aktywności komórek układu immunologicznego – NK (ang. natural killer). Spirulina przyczynia się do zwiększenia produkcji przeciwciał, makrofagów i limfocytów. Dzięki temu układ immunologiczny podczas kontaktu z drobnoustrojem chorobotwórczym jest w stanie zareagować szybciej. Spirulina może przyczyniać się do zmniejszenia zachorowalności na powszechnie występujące choroby wirusowe.

Zastosowanie spiruliny jako produkt wspomagający leczenie alergicznego nieżytu nosa jest możliwe dzięki jej działaniu hamującemu wyrzut histaminy z komórek tucznych. W ten sposób wykazuje działanie przeciwzapalne.

Niemniej ważną rolą jest aktywność antyoksydacyjna spiruliny. Sprawia to, że spirulina inaktywuje wolne rodniki oraz reaktywne formy tlenu. Dzięki temu zapewnia ochronę przed przedwczesnym starzeniem komórek oraz stanowi profilaktykę chorób cywilizacyjnych. Postuluje się również jej pozytywny wpływ na opóźnianie procesów neurodegeneracyjnych, zachodzących między innymi w przebiegu choroby Parkinsona.

Spirulina – dawkowanie

Określenie bezpiecznej dawki i/lub skutecznej dawki spiruliny jest trudne, gdyż nie istnieją żadne wytyczne co do stosowania tego produktu. Z tego też względu stosując produkty zawierające spirulinę kieruj się informacją zamieszczoną przez producenta na opakowaniu. Jeśli dodatkowo cierpisz na choroby przewlekłe i zażywasz na stałe leki, przed włączeniem spiruliny do diety skonsultuj się z lekarzem prowadzącym, aby wykluczyć jej wpływ na farmakoterapię. Spirulina w postaci proszku może być dodawana do dań oraz koktajli.

Skutki uboczne spiruliny

Sięgając po produkty ze spiruliną, czy to w zamkniętej w postaci kapsułek jako suplementy diety, czy też w postaci proszku sprzedawanej jako żywność, zawsze należy mieć na uwadze to, że nie jest ona lekiem. Warto wyraźnie podkreślić, że produkty te nie będą wywierały żadnego efektu leczniczego na organizm. Stanowią one jedynie uzupełnienie diety i tak powinny być traktowane. Nie można również zapominać o tym, że stosowanie spiruliny jako jedynego „zdrowego” dodatku do diety, nie przyniesie żadnych korzyści. Jak każdy suplement diety, pozytywny efekt zażywania spiruliny można odnieść wówczas, gdy stanowi ona jedynie uzupełnienie zdrowej, odpowiednio zbilansowanej diety. Pamiętaj, że to całokształt codziennych zachowań i wyborów wpływa na zdrowie całego organizmu. Aby utrzymać go w zdrowiu i zapobiec rozwojowi wielu chorób cywilizacyjnych musisz na co dzień pamiętać o zdrowej diecie oraz regularnej aktywności fizycznej.

Kupując produkty zawierające spirulinę pamiętaj o tym, aby wybierać jedynie te od sprawdzonych producentów i dystrybuowane poprzez zaufane kanały dystrybucji. Jakość produktu w dużej mierze zależy od tego jak przebiega proces produkcji, przechowywania oraz dystrybucji. Miej także na uwadze fakt, że suplementy diety nie podlegają tak rygorystycznym wymogom co do jakości, skuteczności oraz obecności zanieczyszczeń jak leki.

Spirulina na ogół uznawana jest za produkt bezpieczny, który nie wywołuje poważnych skutków ubocznych. Mogą one jednak wystąpić u osób z nadwrażliwych na ten produkt. Występują wówczas objawy reakcji alergicznej. U osób takich po spożyciu spiruliny może pojawić się ból głowy, bóle mięśni, trudności w koncentracji, zaczerwienienie twarzy i nadmierna potliwość. W przypadku zaobserwowania takich objawów, należy zaprzestać spożywania produktów zawierających spirulinę.

Nie zaleca się stosowania produktów ze spiruliną u osób poniżej 18 roku życia oraz kobiet w ciąży. Wynika to z faktu, że w tych grupach nie prowadzono żadnych badań nad bezpieczeństwem stosowania tego produktu. W związku z tym ryzyko stosowania jest nieznane.

Źródła:

1. Jękot B. Muszyńska B. Mastelarz T. Piórecka B. Spirulina (Arthrospira) – badania nad jej działaniem leczniczym i jej właściwości prozdrowotne. Farm Pol 2014, 70(11): 607-614
2. Shabana Kouser Ali, Arabi Mohammed Saleh: Spirulina – an overview. International Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences 2012; 4(3): 9-15