Skóra w stanie zapalnym: wszystko o rumieniu guzowatym

Spis Treści

Co to jest rumień guzowaty?

Rumień guzowaty jest schorzeniem, które charakteryzuje się miejscowym stanem zapalnym w tkance podskórnej. Jak wygląda rumień guzowaty? Powstają bolesne i czerwone guzki, które mają średnicę około 1 cm. Dużą rolę w jego powstawaniu odgrywają prawdopodobnie kompleksy immunologiczne i nawet 3 – 6 razy częściej występuje on u kobiet niż u mężczyzn. U połowy chorych występują nawroty choroby. Rumień cechuje również sezonowość i zazwyczaj pojawia się on zimą i wiosną. Może on występować w każdym wieku, ale najczęściej pojawia się między 10 a 40 rokiem życia. W grupie największego ryzyka znajdują się kobiety pomiędzy 30 a 40 rokiem życia. Schorzenie to występuje u 1 – 5 osób na 100 000. 

Rumień guzowaty – przyczyny i objawy

Aż w ponad połowie przypadków nie jest znana przyczyna wystąpienia tej zmiany skórnej. W takiej sytuacji mówi się o rumieniu guzowatym idiopatycznym. Czynniki odpowiedzialne za pojawianie się bolesnych guzków to:

• Choroby – sarkoidoza, nowotwory, przewlekłe zapalenie jelit, twardzina układowa, toczeń rumieniowaty układowy,
• Bakterie – paciorkowce, bakterie z rodziny Salmonella i Yersinia,
• Wirusy – HBV, HCV, HIV, wirus Epsteina i Barr, cytomegalowirus,
• Zmiany hormonalne w czasie ciąży,
• Reakcje polekowe – po zażyciu antybiotyków, doustnych środków antykoncepcyjnych, leków przeciwleukotrienowych, inhibotorów pompy protonowej,
• Infekcje pasożytnicze i grzybicze.

Rumień guzowaty objawy wykazuje w pierwszej kolejności w postaci bolesnych guzków, które ustępują bez pozostawienia blizn po 2 – 9 tygodniach. Najczęściej występują one na powierzchni goleni lub udach, pośladkach, tułowiu, ramionach i głowie. Skóra w miejscu powstawania guzków jest nadmiernie ciepła i czerwona. 

Rumień guzowaty – objawy towarzyszące:

• Stan podgorączkowy,
• Gorączka,
• Pogorszenie samopoczucia,
• Ból i zapalenie stawów,
• Wymioty,
• Nudności,
• Biegunka,
• Objawy infekcji dróg oddechowych,
• Ból brzucha. 

Rumień guzowaty u dzieci

W odróżnieniu od dorosłych, wśród dzieci rumień guzowaty występuje tak samo często u obu płci. Przypadłość ta jednak rzadko dotyczy dzieci. Pod względem klinicznym przebieg choroby jest podobny jak wśród dorosłych. Najczęściej rumień guzowaty u dzieci jest spowodowany infekcjami paciorkowcowymi, a następnie zakażeniem EBV i chorobą zapalną jelit. Pierwsze objawy pojawiają się około 2 – 3 tygodnie po infekcji gardła. Najważniejszymi celami w leczeniu tego rumienia u dzieci jest leczenie przyczynowe infekcji górnych dróg oddechowych oraz niedopuszczenie do długotrwałego utrzymywanie się procesów zapalnych w obrębie migdałków.

Rumień guzowaty na nogach

Rumień guzowaty na łydkach pojawia się bardzo często, najczęściej na przedniej, rzadziej na tylnej części goleni. Wraz z rozwojem choroby zmieniają one swoją barwę na brązową, a następnie zieloną. Bardzo często zmiany skórne pojawiają się na przedniej powierzchni podudzia i osiągają średnicę do kilku centymetrów. Jeśli występują one w dolnej części kończyny, wówczas mogą się pojawić problemy z chodzeniem zmuszające pacjenta do pozostania w łóżku.

Rumień guzowaty a sarkoidoza

Sarkoidoza to uogólniona choroba ziarniniakowa, zajmująca najczęściej środpiersie i płuca. Podobnie jak rumień guzowaty, często cofa się ona samoistnie, bez trwałych następstw i potrzeby leczenia. Jednym z objawów tej choroby są właśnie opisywane zmiany skórne występujące najczęściej na łydkach, udach i pośladkach. 

Rumień guzowaty – powikłania

Nie można ignorować tego schorzenia, ponieważ może ono sygnalizować poważną chorobę ogólnoustrojową. Zbyt późne jej rozpoznanie grozi rozwojem ciężkich zmian narządowych, np. sarkoidozy w przypadku płuc.

Rumień guzowaty a nowotwór

Jednym z czynników, które biorą udział w powstaniu tego schorzenia, są nowotwory. Najczęściej są to nowotwory złośliwe, w szczególności chłoniaki, czyli nowotwory dotykające układ limfatyczny.

Rumień guzowaty – leczenie

Najważniejsze jest wyleczenie choroby podstawowej, w której przebiegu nastąpiło powstanie rumienia. Natychmiast należy przestać podawać lek, którego stosowanie wywołało pojawienie się guzków, dzięki czemu objawy ustąpią szybciej. Kiedy zmiany skórne są spowodowane infekcją bakteryjną, powinno się zastosować jak najszybciej antybiotykoterapię. Istotne jest także leczenie miejscowe – w tym celu używa się okłady z 5 – 10% maści ichtiolowej i 2% ichtiolu lub maści ze sterydami o słabym nasileniu.

Rumień guzowaty – leczenie domowe

Niezbędna jest konsultacja ze specjalistą w leczeniu rumienia guzowatego, niezależnie od przyczyny jego wystąpienia. W ramach kuracji domowej można stosować okładów z maści ichtiolowej i mentolowej, ulgę przynosi także odpoczywanie z nogami uniesionymi do góry, co minimalizuje uczucie bólu i usprawnia przepływ krwi. Na wysuszoną skórę można aplikować preparaty uzupełniające poziom lipidów.  

Czy rumień guzowaty jest uleczalny?

Opisywane schorzenie skórne jest uleczalne, guzki samoistnie znikają po kilku tygodniach, nie pozostawiając blizn. Niestety przypadłość ta ma tendencję do nawrotów. Leczenie rumienia guzowatego jest ściśle związane z leczeniem choroby podstawowej, której rumień towarzyszy. Całkowite wyleczenie tej dolegliwości uzależnione jest od możliwości całkowitego wyleczenia choroby podstawowej.

Czy rumień guzowaty jest niebezpieczny?

Rumień guzowaty jest przypadłością bolesną, ale nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ani dla życia sam w sobie. Nie wymaga specjalistycznego leczenia, jednak kiedy się pojawi, należy udać się do lekarza, gdyż może zwiastować poważne choroby: sarkoidozę, wirusowe zapalenie wątroby, toczeń rumieniowaty lub wirus HIV. 

Rumień guzowaty – czy jest zaraźliwy?

Sam rumień guzowaty nie jest chorobą zakaźną, w związku z czym nie można się nim zarazić. Można jednakże przenosić drobnoustroje w czasie kontaktu z chorym, a rumień może występować w przebiegu infekcji bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych. Zakażenie się tymi chorobami nie jest równocześnie jednoznaczne z ryzykiem wystąpienia opisywanych zmian skórnych, ponieważ w ich rozwoju uczestniczą mechanizmy immunologiczne. 

Bibliografia:

1. Chowaniec, M., Starba, A., Wiland, P.: Rumień guzowaty – przegląd literatury. Reumatologia News 2017; 
2. Potempa-Jeziorowska, M., Sedlaczek, K., Jonczyk, P., Potempa, A., Kucharzewski, M.: Rumień guzowaty — kręta droga do rozpoznania przyczyny. Forum Medycyny Rodzinnej 2018; 12 (6): 234–241.

dr Bartek KulczyńskiDyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu

NowaFarmacja.pl

Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.

Dowiedz się więcej...