Październik miesiącem świadomości raka piersi

Spis Treści

Czym jest rak piersi? Podstawy, które warto znać

Rak piersi to choroba, która powstaje wtedy, gdy komórki w piersi zaczynają dzielić się w sposób niekontrolowany. W zdrowym organizmie komórki rosną, dzielą się i obumierają w uporządkowany sposób. W przypadku nowotworu ten naturalny proces zostaje zakłócony, komórki zaczynają dzielić się zbyt szybko lub przestają obumierać, co prowadzi do powstania guza. Nie każdy guz w piersi oznacza raka. Guz może być:

• łagodny (nienowotworowy) nie nacieka sąsiednich tkanek, nie daje przerzutów, zwykle nie stanowi zagrożenia życia;
• złośliwy (rak) może naciekać okoliczne tkanki, a nawet rozprzestrzeniać się do innych części ciała poprzez krew lub układ limfatyczny.

Rak piersi to właśnie guz złośliwy, który powstaje najczęściej w przewodach mlecznych lub zrazikach strukturach odpowiedzialnych za produkcję i transport mleka w piersi. Aby lepiej zrozumieć, gdzie i jak rozwija się rak piersi, warto znać podstawową anatomię tego narządu. Piersi zbudowane są głównie z:

• zrazików (płatów gruczołowych) to w nich produkowane jest mleko podczas laktacji,
• przewodów mlecznych cienkich rurek, którymi mleko przemieszcza się do brodawki,
• tkanki tłuszczowej i łącznej, która otacza i wspiera struktury gruczołowe,
• naczyń krwionośnych i limfatycznych, które mogą być drogą rozprzestrzeniania się komórek nowotworowych.

Najczęstsze typy raka piersi

Rak piersi nie jest jedną chorobą, to wiele różnych typów nowotworów, które różnią się miejscem powstania, zachowaniem, a także rokowaniem i sposobem leczenia. Poniżej omawiamy najczęściej występujące rodzaje raka piersi.

• Rak przewodowy nieinwazyjny (DCIS ductal carcinoma in situ): To bardzo wczesna postać raka piersi. Komórki nowotworowe rozwijają się w przewodach mlecznych, ale nie naciekają jeszcze otaczających tkanek. Można to porównać do stanu „przedinwazyjnego”. Choć nie jest to rak złośliwy w pełnym znaczeniu, DCIS może w przyszłości przejść w formę inwazyjną, dlatego wymaga leczenia. DCIS wykrywany jest często dzięki mammografii.
• Rak przewodowy inwazyjny (IDC invasive ductal carcinoma): To najczęstszy typ raka piersi, stanowiący około 70–80% wszystkich przypadków. Rozpoczyna się w przewodach mlecznych, ale z czasem komórki nowotworowe wdzierają się w sąsiednie tkanki piersi, a następnie mogą rozprzestrzeniać się do węzłów chłonnych i dalej do innych narządów.

• Rak zrazikowy nieinwazyjny (LCIS lobular carcinoma in situ): Choć zawiera słowo „carcinoma”, LCIS nie jest prawdziwym rakiem to raczej sygnał ostrzegawczy. Komórki o nieprawidłowej budowie pojawiają się w zrazikach piersi, ale nie naciekają tkanek. LCIS nie wymaga leczenia onkologicznego, ale znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na inwazyjnego raka piersi w przyszłości w obu piersiach.

• Rak zrazikowy inwazyjny (ILC invasive lobular carcinoma): To drugi najczęstszy typ inwazyjnego raka piersi, po IDC. Rozwija się w zrazikach i może rozprzestrzeniać się podobnie jak inne formy raka. Może być trudniejszy do wykrycia w badaniach obrazowych, ponieważ nie tworzy wyraźnego guza zamiast tego rozlewa się bardziej rozproszonym wzorem.

Czynniki niemodyfikowalne, na które nie mamy wpływu

1. Płeć

Najważniejszym czynnikiem ryzyka jest… bycie kobietą. Około 99% wszystkich przypadków raka piersi dotyczy kobiet. Dzieje się tak dlatego, że kobiece piersi zawierają więcej gruczołowej tkanki piersiowej i są pod wpływem hormonów (estrogenów i progesteronu), które mogą stymulować wzrost komórek nowotworowych.

2. Wiek

Ryzyko raka piersi zwiększa się wraz z wiekiem. Najwięcej przypadków notuje się u kobiet po 50. roku życia, a szczyt zachorowań przypada zwykle między 50. a 69. rokiem życia, dlatego w Polsce kobiety z tej grupy wiekowej zapraszane są na bezpłatne mammografie w ramach programów przesiewowych. Warto jednak podkreślić, że rak piersi może również wystąpić u młodszych kobiet – szczególnie tych z grupy wysokiego ryzyka genetycznego.

3. Czynniki genetyczne – BRCA1, BRCA2 i inne

Jednym z najlepiej poznanych czynników ryzyka są mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 (od ang. Breast Cancer). Nosicielki tych mutacji mają znacznie wyższe ryzyko zachorowania:

• BRCA1: ryzyko raka piersi do 70–80% w ciągu życia,
• BRCA2: ryzyko ok. 50–70%.

Mutacje te mogą być dziedziczone i występują rodzinnie. Czasem są także związane z występowaniem raka jajnika, trzustki czy prostaty. Testy genetyczne warto rozważyć, jeśli w rodzinie występowały przypadki raka piersi (szczególnie przed 50. rokiem życia), raka piersi u mężczyzny lub raka jajnika. Badanie wykonuje się na podstawie próbki krwi i wymaga konsultacji z genetykiem.

4. Historia raka piersi w rodzinie

Jeśli w Twojej rodzinie (szczególnie w linii żeńskiej) chorowała: matka, siostra, córka, to ryzyko zachorowania podwaja się lub potraja. Dotyczy to również przypadków raka piersi u mężczyzn w rodzinie, które mogą świadczyć o mutacjach genetycznych.

5. Wcześniejsze choroby piersi

Niektóre łagodne zmiany w piersiach szczególnie atypowy rozrost zrazikowy lub przewodowy, mogą zwiększać ryzyko zachorowania. Kobiety, u których wcześniej wykryto zmiany tego typu, powinny pozostawać pod szczególną kontrolą lekarza i wykonywać badania częściej niż standardowo.

6. Wczesna pierwsza miesiączka i późna menopauza

Dłuższa ekspozycja na estrogeny zwiększa ryzyko raka piersi. Dlatego kobiety, które zaczęły miesiączkować przed 12. rokiem życia, lub przeszły menopauzę po 55. roku życia, są bardziej narażone. Chodzi tu o łączny czas działania hormonów, które mogą wpływać na komórki piersi.

7. Gęsta budowa piersi

Niektóre kobiety mają tzw. gęstą tkankę piersiową oznacza to, że zawiera ona więcej tkanki gruczołowej i włóknistej, a mniej tłuszczowej. Gęstość piersi: utrudnia wykrycie zmian w badaniach obrazowych, takich jak mammografia sama w sobie jest czynnikiem ryzyka raka piersi. W takich przypadkach lekarz może zalecić dodatkowe badania np. USG piersi lub rezonans magnetyczny (MRI).

Czynniki modyfikowalne, na które mamy wpływ

Dobra wiadomość jest taka, że wiele czynników ryzyka możemy ograniczyć lub wyeliminować, podejmując konkretne decyzje dotyczące stylu życia. Choć nie gwarantuje to całkowitej ochrony, znacznie zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania.

1. Otyłość (szczególnie po menopauzie)

Tkanka tłuszczowa po menopauzie zaczyna produkować estrogeny, a jak wspomniano wcześniej, długotrwałe działanie estrogenów sprzyja rozwojowi raka piersi. Kobiety z nadwagą lub otyłością mają wyższy poziom estrogenów i wyższe ryzyko zachorowania, szczególnie po menopauzie. Zdrowa masa ciała to jeden z najprostszych i najskuteczniejszych sposobów na obniżenie ryzyka.

2. Brak aktywności fizycznej

Regularna aktywność fizyczna nawet umiarkowana, jak szybki spacer, obniża ryzyko raka piersi. Zalecane minimum to 150 minut ruchu tygodniowo. Ćwiczenia wspierają metabolizm hormonów, poprawiają odporność i pomagają w utrzymaniu zdrowej masy ciała.

3. Niezdrowa dieta

Dieta bogata w: tłuszcze nasycone (np. z czerwonego mięsa, tłustych przetworzonych produktów), cukry proste (słodycze, napoje gazowane, żywność wysoko przetworzona),może sprzyjać rozwojowi choroby nowotworowej. Zaleca się dietę: bogatą w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty, z ograniczeniem mięsa i alkoholu, z uwzględnieniem zdrowych tłuszczów (np. omega-3 z ryb, oliwa z oliwek).

4. Spożycie alkoholu

Alkohol, nawet w niewielkich ilościach, zwiększa ryzyko raka piersi. Już 1 kieliszek wina dziennie może podnieść ryzyko, ponieważ alkohol wpływa na poziom estrogenów oraz może uszkadzać DNA komórek. Ryzyko rośnie wraz z ilością spożywanego alkoholu.

5. Palenie papierosów

Choć palenie nie jest tak silnie związane z rakiem piersi, jak z rakiem płuca, to: wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania, może obniżać skuteczność leczenia nowotworów, utrudnia regenerację organizmu. Rzucenie palenia to zawsze dobra decyzja dla piersi i całego organizmu.

6. Hormonalna terapia zastępcza (HTZ)

Stosowanie HTZ czyli leków zawierających estrogeny i/lub progestageny, które łagodzą objawy menopauzy może nieznacznie zwiększać ryzyko raka piersi, szczególnie jeśli terapia trwa dłużej niż 5 lat. Nie oznacza to, że HTZ należy unikać za wszelką cenę, ale warto skonsultować jej stosowanie z lekarzem, który oceni indywidualne ryzyko i korzyści.

7. Brak ciąż lub późna pierwsza ciąża

Kobiety, które: nie rodziły dzieci, urodziły pierwsze dziecko po 30. roku życia, są w grupie nieco podwyższonego ryzyka. Dzieje się tak, ponieważ ciąża i karmienie piersią zmieniają strukturę komórek piersi, czyniąc je mniej podatnymi na rozwój nowotworu.

Profilaktyka i wczesne wykrywanie to największa broń

Rak piersi to choroba, której można się realnie przeciwstawić nie tylko poprzez leczenie, ale przede wszystkim przez profilaktykę i wczesne wykrycie. To właśnie te dwie strategie dają największe szanse na całkowite wyleczenie. Im wcześniej wykryta zmiana nowotworowa, tym mniej inwazyjne leczenie i tym większa szansa na długie, zdrowe życie.

1. Samobadanie piersi - krok po kroku

Choć nie zastąpi badań obrazowych, samobadanie piersi jest ważnym elementem wczesnego wykrywania zmian i budowania świadomości własnego ciała. Regularnie wykonywane, pozwala szybciej zauważyć niepokojące objawy. Najlepiej raz w miesiącu, między 6. a 10. dniem cyklu menstruacyjnego (licząc od pierwszego dnia miesiączki). Wtedy piersi są najmniej wrażliwe na dotyk i nieobrzmiałe. Kobiety po menopauzie powinny wybrać stały dzień miesiąca (np. pierwszy lub ostatni) i wykonywać badanie regularnie.

• Badanie wzrokowe przed lustrem

Stań przed lustrem z ramionami swobodnie opuszczonymi wzdłuż ciała. Sprawdź, czy piersi: nie zmieniły kształtu, nie mają asymetrii, której wcześniej nie było, nie są opuchnięte, zaczerwienione, „ściągnięte”, nie wykazują zmian w obrębie skóry (pofałdowanie, "skórka pomarańczowa"). Następnie unieś ręce nad głowę i ponownie obejrzyj piersi z przodu i z profilu. Na koniec ściśnij delikatnie brodawki,  sprawdź, czy nie pojawia się wydzielina (np. krwista, mleczna, żółta).

• Badanie palpacyjne dotykowe

Samobadanie wykonujemy na dwa sposoby pod prysznicem oraz na leżąco.

Pod prysznicem: Zmocz skórę piersi, co ułatwi przesuwanie palców. Opuszkami trzech środkowych palców jednej ręki badaj pierś po stronie przeciwnej (np. prawa ręka i lewa pierś). Wykonuj okrężne ruchy, zaczynając od zewnętrznej strony piersi, zataczając spirale w kierunku brodawki. Pamiętaj, by również sprawdzić pachę, węzły chłonne mogą być powiększone nawet przy niewielkich zmianach.

Na leżąco: Połóż się płasko, podłóż ręcznik pod łopatkę po stronie badanej piersi, unieś ramię nad głowę. Drugą ręką wykonuj te same ruchy, co pod prysznicem. Nacisk powinien być różnej głębokości: delikatny (powierzchnia), umiarkowany (tkanka środkowa), mocniejszy (głębsze struktury, przy żebrach).

Co powinno zaniepokoić?

• Wyczuwalny guzek lub stwardnienie (nawet niewielkie).
• Zmiana kształtu lub wielkości piersi, asymetria pojawiająca się nagle.
• Wciągnięcie skóry lub brodawki.
• Zaczerwienienie, obrzęk, skóra o wyglądzie "skórki pomarańczowej".
• Wydzielina z brodawki, szczególnie krwista lub przezroczysta.
• Powiększone, bolesne węzły chłonne pod pachą lub w okolicy obojczyka.
• Ból jednostronny, trwający dłużej niż kilka dni (ból sam w sobie rzadko jest objawem raka, ale warto go obserwować).

Jeśli zauważysz cokolwiek niepokojącego, nie wpadaj w panikę, w większości przypadków zmiany są łagodne. Ale każda zmiana wymaga konsultacji z lekarzem!

2. Badanie wykonane przez specjalistę

• USG piersi

Dla kogo: Kobiety przed 40. rokiem życia (u młodych kobiet piersi są zwykle bardziej gęste). Kobiety w ciąży i karmiące. Kobiety w każdym wieku jako uzupełnienie mammografii.

Jak często: Co 12 miesięcy. Czasem częściej wg zaleceń lekarza.

Na czym polega? Badanie jest bezbolesne, trwa ok. 10-15 minut. Wykorzystuje fale ultradźwiękowe do oceny struktury piersi i wykrywania torbieli, guzków, zmian litych.

• Mammografia

Dla kogo: Kobiety w wieku 50-69 lat w ramach programu przesiewowego NFZ. Od 2023 roku program obejmuje kobiety w wieku 45-74 lat.

Jak często: Co 24 miesiące (co 12 miesięcy u kobiet z grupy podwyższonego ryzyka).

Jak wygląda? Piersi są umieszczane między dwoma płytkami i lekko ściskane dla uzyskania dokładnych obrazów. Choć może to być nieprzyjemne, trwa tylko kilkanaście sekund i może uratować życie.

• Rezonans magnetyczny (MRI)

Dla kogo: Kobiety z mutacjami BRCA1/2. kobiety z bardzo gęstą tkanką gruczołową, u których inne badania są mało czytelne. Kobiety z dodatnim wywiadem rodzinnym, wysokim ryzykiem.

Jak Apteka Internetowa może wspierać w trakcie i po leczeniu?

Leczenie raka piersi to długi i wymagający proces fizycznie, emocjonalnie i organizacyjnie. Każdy etap terapii niesie ze sobą nowe potrzeby, często bardzo indywidualne: w zakresie pielęgnacji ciała, łagodzenia skutków ubocznych czy rekonwalescencji po zabiegu operacyjnym. W tym wszystkim coraz większą rolę odgrywają apteki internetowe, które oferują nie tylko szeroki asortyment produktów, ale także dyskrecję, dostępność 24/7 i komfort zakupów bez wychodzenia z domu, co w trakcie leczenia bywa szczególnie ważne.

1. Pielęgnacja skóry w trakcie terapii onkologicznej

Skóra kobiet leczonych onkologicznie zwłaszcza poddawanych radioterapii i chemioterapii staje się wyjątkowo wrażliwa, sucha i podatna na podrażnienia. W aptece internetowej można znaleźć specjalistyczne dermokosmetyki przeznaczone do pielęgnacji:

• skóry po naświetlaniach (balsamy łagodzące, żele chłodzące),
• skóry głowy po utracie włosów,
• ust i dłoni narażonych na przesuszenie i pękanie

Wiele z tych produktów ma składy hipoalergiczne, wolne od zapachów i konserwantów co minimalizuje ryzyko reakcji niepożądanych. Zakupy online umożliwiają spokojne zapoznanie się ze składem i opiniami innych pacjentek, co często ułatwia wybór.

2. Wsparcie w łagodzeniu skutków ubocznych

Chemioterapia i hormonoterapia mogą powodować wiele skutków ubocznych, takich jak:

• mdłości i wymioty,
• suchość błon śluzowych jamy ustnej,
• osłabienie paznokci i wypadanie włosów,
• spadek apetytu czy ogólne zmęczenie.

W aptekach internetowych dostępne są produkty wspierające organizm w tych trudnych chwilach m.in.:

• preparaty łagodzące suchość jamy ustnej (np. żele, płyny do płukania),
• delikatne szampony i odżywki dla skóry głowy po chemioterapii,
• suplementy z biotyną i krzemem (dla paznokci i włosów, tylko po konsultacji z lekarzem),
• herbatki i suplementy wspierające apetyt lub łagodzące mdłości (np. z imbirem).

Uwaga: Każdy z tych preparatów powinien być skonsultowany z onkologiem prowadzącym, nawet naturalne produkty mogą wchodzić w interakcje z leczeniem.

3. Suplementacja nie wszystko dla każdego

Podczas leczenia onkologicznego i w okresie rekonwalescencji może pojawić się potrzeba uzupełniania niektórych składników odżywczych, szczególnie:

• witaminy D (niedobory są powszechne, a witamina wspiera odporność i kości),
• witamin z grupy B (szczególnie przy osłabieniu i neuropatii),
• kwasów omega-3, selenu czy cynku.

Oferowanych jest wiele preparatów w różnych formach (tabletki, kapsułki, płyny), ale kluczowe jest jedno: każdą suplementację należy uzgodnić z lekarzem onkologiem. Niektóre składniki, choć teoretycznie zdrowe mogą wpływać na skuteczność terapii przeciwnowotworowej.

4. Produkty pooperacyjne - pielęgnacja i gojenie

Po operacji piersi (mastektomii lub operacji oszczędzającej) ciało potrzebuje szczególnej troski. Apteki internetowe oferują:

• specjalistyczne opatrunki silikonowe wspomagające gojenie blizn,
• kremy i żele przyspieszające regenerację skóry,
• plastry na blizny, które zmniejszają ich widoczność i ryzyko zrostów,
• delikatne środki myjące, które nie podrażniają ran.

Zakupy online pozwalają dobrać produkty zgodnie z zaleceniami lekarza i w pełni intymnych warunkach, bez poczucia skrępowania.

5. Dyskrecja, komfort, dostępność

Nie każda pacjentka ma siłę, by odwiedzać kilka punktów stacjonarnych w poszukiwaniu konkretnego preparatu. Apteka internetowa:

• daje możliwość zrobienia zakupów o każdej porze dnia i nocy,
• zapewnia dostawę do domu, często z opcją paczkomatu lub odbioru w punkcie,
• oferuje dyskretne pakowanie przesyłek - co ma znaczenie w trudnym emocjonalnie czasie,
• pozwala porównać produkty, przeczytać opisy i opinie innych użytkowniczek.

Apteka internetowa może być realnym wsparciem na każdym etapie leczenia i rekonwalescencji po raku piersi. Od produktów pielęgnacyjnych, przez preparaty łagodzące skutki terapii, po dyskretną pomoc w powrocie do codzienności, zakupy online to wygodne rozwiązanie w trudnym czasie.

Choć nic nie zastąpi kontaktu z lekarzem prowadzącym, farmaceuta, również ten „online” może stać się zaufanym partnerem w procesie zdrowienia. Ważne, by wybierać sprawdzone źródła, konsultować wszelką suplementację i dać sobie przestrzeń na regenerację.

Różowa wstążka to symbol nadziei i działania

Październik, czyli Różowy Miesiąc, to coś więcej niż tylko kampania, to przede wszystkim symbol solidarności, nadziei i aktywnego działania w walce z rakiem piersi. Przez cały artykuł podkreślaliśmy, jak ważne jest, by każda kobieta znała swoje ciało, regularnie się badała i nie lekceważyła żadnych niepokojących sygnałów. Bo rak piersi, choć jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów nie musi oznaczać wyroku. Wręcz przeciwnie: wcześnie wykryty jest w ogromnej większości przypadków całkowicie wyleczalny.

Jednym z najważniejszych przesłań, które chcemy zostawić, jest zachęta do świadomego poznania swojego ciała. Samobadanie piersi to prosta, bezbolesna czynność, która w połączeniu z regularnymi badaniami lekarskimi i mammografią pozwala na wczesne wykrycie zmian. Nie czekaj na ból czy inne objawy, im szybciej zauważysz niepokojące symptomy, tym większe szanse na skuteczne leczenie.

Nie zapominaj też, że rozmowa o profilaktyce w rodzinie i wśród bliskich to realna forma wsparcia. Porozmawiaj z mamą, siostrą, przyjaciółką, zainicjuj rozmowę o zdrowiu, zachęć je do badań. Wspólne działania mogą uratować życie.

Nie odkładaj profilaktyki na później. Umów się na badanie piersi, zarezerwuj mammografię, jeśli należysz do grupy wiekowej objętej programem przesiewowym. Wykorzystaj Różowy Październik jako motywację do zadbania o siebie. Twoje zdrowie to Twój największy skarb.

Gdzie szukać wsparcia?

Jeśli Ty lub Twoi bliscy potrzebujecie pomocy, wsparcia emocjonalnego czy praktycznych porad, pamiętajcie, że w Polsce działają organizacje, które są gotowe nieść pomoc:

• Federacja Stowarzyszeń Amazonki Strona:amazonki.org.pl Pomoc dla kobiet po diagnozie, grupy wsparcia, programy rehabilitacyjne.
• Fundacja Rak’n’Roll Strona: raknroll.plEdukacja, wsparcie psychologiczne, kampanie profilaktyczne.
• Fundacja Alivia Strona:alivia.org.pl Pomoc chorym onkologicznie i ich rodzinom.

Te organizacje to prawdziwi partnerzy w drodze do zdrowia, oferujący zarówno wsparcie merytoryczne, jak i emocjonalne.

Bibliografia:

Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). (2023). Program profilaktyki raka piersi. Dostępne online: https://www.nfz.gov.pl

Polskie Towarzystwo Onkologiczne. (2022). Wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia raka piersi. Dostępne online: https://pto.med.pl

Ministerstwo Zdrowia. (2023). Profilaktyka raka piersi – informacje dla pacjentek. Dostępne online: https://www.gov.pl/web/zdrowie

Aleksandra Gotlib    Technik Farmaceutyczny

NowaFarmacja.pl

Z zawodu Technik Farmaceutyczny z pasją do zdrowia i naturalnych metod leczenia. Ukończyła specjalistyczny kurs ziołolecznictwa, który pogłębił wiedzę na temat roślin leczniczych. Ma kilkuletnie doświadczenie z klientami, które obejmuje zarówno fachowy dobór preparatów, jak i indywidualne podejście do potrzeb. Dodatkowo rozpoczęła swoją przygodę z marketingiem. Tworzy treści i rekomendacje, które pomagają trafiać do właściwych odbiorców, promując produkty wspierające zdrowie i dobre samopoczucie.

Dowiedz się więcej...