Leczenie i rokowania przy marskości wątroby

Spis Treści

Jakie badania na marskość wątroby

Marskość wątroby należy do chorób wolno rozwijających się. U większości pacjentów nie daje objawów aż do wystąpienia ciężkich zaburzeń charakteryzujących się wodobrzuszem, samoistnym bakteryjnym zapaleniem otrzewnej, encefalopatią wątrobową lub krwawieniem z żylaków spowodowanym nadciśnieniem wrotnym.

Ważne jest, aby jak najszybciej ją wykryć, ponieważ może wystąpić znaczne uszkodzenie narządu z niewielką liczbą objawów lub bez nich. Jeśli przyczyna uszkodzenia wątroby może zostać wyeliminowana lub kontrolowana jak to ma miejsce w przypadku alkoholowej marskości wątroby, dalsze zmiany ustaną, a dotychczasowe uszkodzenia nawet znikną. Chociaż badania krwi mogą wykryć uszkodzenie wątroby, nie ma jednego  sprawdzonego testu, który można by wykorzystać do zdiagnozowania choroby. Biopsja wątroby jest uważana za „złoty standard” w diagnostyce, ale procedura jest inwazyjna i nie daje gwarancji wykrycia  każdego przypadku.

Rutynowe badania laboratoryjne mogą być wykonywane w celu wykrycia uszkodzenia wątroby i/lub blizn oraz oceny ich nasilenia, szczególnie jeśli dana osoba ma jakiś czynnik ryzyka rozwoju marskości. Można przeprowadzić dodatkowe testy, aby pomóc zdiagnozować podstawową przyczynę i monitorować stan zdrowia osoby dotkniętej chorobą. Może to obejmować monitorowanie pod kątem rozwoju raka wątrobowokomórkowego.

Zestaw podstawowych testów obejmuje oznaczenie poziomu:

• Aminotransferazy alaninowej (ALT) – enzym występujący głównie w wątrobie. Wartości wzrastają przy wszystkich typach uszkodzenia wątroby, w tym marskości.
• Aminotransferazy asparaginianowej (AST) – enzym występujący w wątrobie i innych narządach. AST jest podwyższony u osób z uszkodzeniem wątroby, w tym marskością.
• Fosfatazy alkalicznej (ALP) – enzym występujący w drogach żółciowych. ALP jest zwykle prawidłowa lub lekko podwyższona w marskości wątroby.
• Bilirubiny całkowitej – substancja wytwarzana wyłącznie w wątrobie. Zwiększa się przy wielu chorobach wątroby.
• Albuminy – białko wytwarzane przez wątrobę.

Inne rutynowe testy mogą obejmować:

• Pełną morfologia krwi (CBC) – może być zlecona w celu oceny krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi. Anemia może być obecna, jeśli wystąpiło krwawienie, a płytki krwi często zmniejszają się wraz z marskością wątroby.
• Czas protrombinowy (PT/INR) – większość czynników krzepnięcia jest wytwarzana przez wątrobę. Ten test ocenia funkcję krzepnięcia, a wyniki mogą być podwyższone w przypadku marskości wątroby.

W celu zdiagnozowania podstawowej przyczyny przewlekłej choroby wątroby można zlecić wykonanie testów na zapalenie typu B i C. W przypadku obecności wodobrzusza można przeprowadzić analizę płynu otrzewnowego. Biopsja polega na pobraniu próbki tkanki wątroby w celu oceny struktury komórek.

Czy marskość wątroby można wyleczyć

Nie ma możliwości wyleczenia całkowicie marskości wątroby.Zastosowanie odpowiedniej diety, zaniechanie złych nawyków może spowolnić lub zatrzymać rozwój choroby. W przypadku dużych uszkodzeń narządu zmiany są zazwyczaj nieodwracalne. Jeśli choroba zostanie wykryta we wczesnym stadium istnieje spora szansa na cofnięcie się procesu włóknienia. Leczenie marskości zależy od przyczyny i stopnia uszkodzenia wątroby. Głównym celem  jest spowolnienie postępu tkanki bliznowatej w wątrobie oraz zapobieganie lub leczenie objawów i powikłań marskości. Przy silnym uszkodzeniu wątroby w grę może wchodzić również hospitalizacja chorego.

Jak leczyć marskość wątroby

We wczesnym stadium choroby możliwe jest  zminimalizowanie uszkodzenia wątroby poprzez leczenie podstawowej przyczyny. Zazwyczaj polega na wdrożeniu leczenia uzależnienia od alkoholu- głównej przyczyny choroby. Jeśli zaprzestanie spożywania alkoholu jest trudne, lekarz może zalecić przymusowy odwyk. Ważnym elementem walki z chorobą jest pozbycie się otyłości. Osoby z marskością spowodowaną niealkoholową chorobą stłuszczeniową wątroby mogą stać się zdrowsze, jeśli schudną i zadbają o prawidłowy poziom cukru we krwi. Dlatego należy porozmawiać z lekarzem na temat tego co można jeść przy marskości wątroby.

Przy zaawansowanym stadium należy wdrożyć także leczenie powikłań choroby takich jak nadmiar płynów w organizmie czy nadciśnienie wrotne. Dieta niskosodowa i leki zapobiegające gromadzeniu się płynów w organizmie mogą pomóc w kontrolowaniu wodobrzusza i obrzęków. Poważniejsze nagromadzenie płynu może wymagać procedur spuszczania płynu lub zabiegu chirurgicznego. Niektóre leki na ciśnienie krwi mogą kontrolować podwyższone ciśnienie w żyłach zaopatrujących wątrobę (nadciśnienie wrotne) i zapobiegać ciężkiemu krwawieniu.

W zaawansowanych przypadkach marskości wątroby, gdy narząd przestaje funkcjonować, przeszczep może być jedyną opcją leczenia. To zabieg polegający na zastąpieniu wątroby zdrową wątrobą od zmarłego dawcy lub częścią wątroby od żywego dawcy.

Naukowcy pracują nad terapiami, które będą ukierunkowane na komórki wątroby, pomagając spowolnić, a nawet odwrócić zwłóknienie prowadzące do marskości. Chociaż żadna ukierunkowana terapia nie jest jeszcze gotowa istnieją duże szanse na opracowanie tej najbardziej skutecznej.

Marskość wątroby a aktywność fizyczna

Pacjenci z marskością wątroby często cierpią na niedożywienie białkowo-energetyczne  i zmniejszoną aktywność fizyczną. Stany te często prowadzą do sarkopenii, czyli utraty objętości mięśni szkieletowych i zwiększonego osłabienia. Według badań przedstawionych w 2019 aktywność fizyczna, w tym spacery i ćwiczenia wzmacniające mięśnie, wiązała się ze znacznie zmniejszonym ryzykiem zgonu związanego z marskością wątroby. Przewlekła choroba wątroby nasila się, częściowo z powodu epidemii otyłości, a obecnie nie ma wytycznych dotyczących optymalnego rodzaju ćwiczeń w celu zapobiegania śmiertelności związanej z marskością wątroby. Naukowcy mają nadzieję, że te odkrycia pomogą w dostarczeniu konkretnych zaleceń dotyczących ćwiczeń dla pacjentów zagrożonych tą chorobą i jej powikłaniami.

Rokowania przy marskości wątroby

W marskości istnieją dwa etapy: wyrównany i skompensowany. Osoby z wyrównaną marskością wątroby nie wykazują objawów, a średnia długość życia wynosi około 9-12 lat. Osoba może pozostawać bezobjawowa przez lata, chociaż u 5–7% osób z tą chorobą co roku pojawią się objawy. Osoby ze skompensowaną marskością wątroby już doświadczają objawów i powikłań. Ich średnia długość życia jest znacznie krótsza niż osób z wyrównaną postacią choroby.

Literatura:

1. Toshikuni N, Arisawa T,  M. Nutrition and exercise in the management of liver cirrhosis. World J Gastroenterol. 2014;20(23):7286-7297. doi:10.3748/wjg.v20.i23.7286