Biopsja wątroby - na czym polega i jakie są do niej wskazania?

Spis Treści

Na czym polega biopsja wątroby?

Zabieg ten pierwszy raz przeprowadzono w Niemczech w 1883 roku. Biopsja wątroby to konkretniej przezskórna biopsja wątroby – to inwazyjny zabieg związany z pobraniem drobnej tkanki (miąższu) wątroby. Wykonuje się go w celu kompleksowego rozpoznania budowy tkanki i ewentualnego zdiagnozowania zmian rozwijających się w wątrobie. Jest to badanie histopatologiczne i immunochemiczne. Do wątroby poprzez skórę wprowadza się dwa rodzaje igieł – ssącą i tnącą, dzięki którym następuje precyzyjne nacięcie i pobranie około 1/50 000 miąższu wątroby. Jak wykazano, taka ilość wystarczy, by można na podstawie biopsji rozpoznać złożone zmiany dotykające miąższ wątroby. Pobrany materiał następnie umieszcza się w odpowiednio przygotowanym roztworze formaliny lub glutaraldehydu – lub w innym, w zależności od konieczności przeprowadzenia dalszych złożonych badań. A czym różni się biopsja wątroby od USG? Sprawdź USG wątroby – co wykrywa.

Kiedy biopsja wątroby?

Wskazania do zabiegu obejmują diagnostykę i/lub stopień nasilenia takich chorób wątroby, jak: alkoholowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, wirusowe zapalenia wątroby, hemochromatoza, choroba Wilsona, marskość żółciowa, stwardniające zapalenie dróg żółciowych. Ponadto biopsja wątroby pozwala na diagnostykę mniej charakterystycznych objawów ze strony wątroby i ocenę jej stanu, w tym ocenę powodu nieprawidłowości w wartości enzymów wątrobowych, określenie stanu narządu przeszczepionego, biopsja guza wątroby.

Przeciwwskazania do biopsji wątroby

Wyróżnia się konkretną listę przeciwwskazań do przeprowadzenia biopsji wątroby. Zagrożenia, które mogą wynikać z zabiegu przeprowadzonego na osobie z przeciwwskazaniami mogą zdecydowanie przewyższać możliwe korzyści wynikające z biopsji. Dlatego badania tego rodzaju nie zaleca się pacjentom, którzy nie chcą współpracować z lekarzem, osobom z niewyjaśnionymi krwawieniami w wywiadzie, z zaburzeniami hematologicznymi (związanymi z krwią), z podejrzeniem naczyniaka/unaczynionego guza w wątrobie, z podejrzeniem tasiemca bąblowca. Ponadto zabieg nie powinien być wykonywany w przypadku stanów ropnych w okolicy planowanego nakłucia oraz jeśli choremu z jakichś przyczyn nie można przetoczyć krwi (w razie powikłań).

Jak się przygotować do biopsji wątroby?

Przed wykonaniem zabiegu przede wszystkim warto zapytać lekarza prowadzącego, jakie są najważniejsze kwestie związane z przygotowaniem się do biopsji wątroby. Wiele aspektów bowiem zależy od szczegółowych wskazań co do przeprowadzenia zabiegu, a także charakteru i przebiegu samej biopsji. Biopsja wątroby powinna być poprzedzona badaniem USG narządu, a ponadto trzeba odstawić przed nią pewne grupy leków. Na 7-10 dni przed biopsją wątroby odstawić należy leki przeciwpłytkowe, na 5 dni przed – antagonistów witaminy K, na 12-48 godzin przed – heparynę, rywaroksaban i dabigatran. Należy też poinformować lekarza o wszelkich chorobach i zaburzeniach współwystępujących.

Czy biopsja wątroby jest bolesna?

Niestety biopsja jest zabiegiem zarówno inwazyjnym, jak i nieprzyjemnym dla pacjenta. Choć istnieje biopsja gruboigłowa wątroby, jak i biopsja cienkoigłowa wątroby – to trzeba przyznać, że przy każdym typie zabiegu można odczuwać dyskomfort i ból. Sama wątroba nie jest unaczyniona i nie boli, jednak przerwanie ciągłości tkanek zewnętrznych oraz torebki okalającej wątrobę wiąże się z dolegliwościami bólowymi. Oczywiście zabieg jest wykonywany w znieczuleniu, ale miejscowym. Ból wątroby po biopsji to zaś jeden z najczęstszych skutków zabiegu, choć jego natężenie jest łagodne do umiarkowanego.

Biopsja wątroby - ile dni w szpitalu?

Pacjent po biopsji wątroby powinien pozostać w szpitalu na obserwacji – pozwala to na uniknięcie powikłań lub ich szkodliwych dla zdrowia czy życia konsekwencji. Zwykle pacjenci, których czeka biopsja wątroby – zastanawiają się, jak długo w szpitalu będą musieli pozostać. Standardowo taki pobyt trwa 2-3 dni, jeśli nie ma powikłań, a samopoczucie pacjenta jest dobre.

Biopsja wątroby – wyniki

Gdy zostanie wykonana biopsja wątroby – kiedy wynik jest dostępny? Wydawałoby się, że powinno się otrzymać wynik podczas wypisu ze szpitala. Jednak tkanka musi zostać dokładnie zbadana przez specjalistę patomorfologa i czas oczekiwania na wynik biopsji może wynosić nawet do 14 dni.

Zalecenia po biopsji wątroby

Wiemy już, co to jest i jak wygląda biopsja wątroby. A co po zabiegu? Ile trzeba leżeć po biopsji wątroby, jaka dieta po zabiegu, czy można dźwigać po biopsji? Takie pytania są standardem – jednak lekarz każdorazowo zaleca, by po biopsji przez co najmniej kilka-kilkanaście dni dać czas organizmowi na regenerację. Warto stosować dietę lekkostrawną, bez smażonych i wysoko przetworzonych produktów, z wyeliminowaniem alkoholu. Nie należy się przemęczać fizycznie, ale jednocześnie po wyjściu ze szpitala (jeśli nie ma powikłań i lekarz nie zaleci inaczej) – można w miarę normalnie funkcjonować – to znaczy nie trzeba leżeć cały czas, a jedynie trzeba się bardziej oszczędzać.

Biopsja wątroby – powikłania

Jak wspomniano, ból wątroby po biopsji występuje dość często. To normalny efekt naruszenia tkanek organizmu. Jednak w niektórych przypadkach może dojść do bardziej złożonych powikłań. Oczywiście ich pojawienie się zależy od wielu czynników, na przykład wie powyżej 75 lat u pacjenta jest dość istotnym czynnikiem ryzyka wystąpienia skutków ubocznych. Do możliwych powikłań należą na przykład: perforacja tkanek (np. jelita), krwotok, zator krwi, infekcja bakteryjna, wyciek żółci z dróg żółciowych, krwawienie do jamy opłucnowej i/lub odma opłucnowa, przetoka tętniczo-żylna. Pamiętajmy jednak, że od lat biopsja wątroby jest jednym z najważniejszych badań diagnostycznych tego narządu i suma korzyści przewyższa związaną z biopsją sumę ewentualnych strat.

Bibliografia:

Marek Hartleb i wsp., Znaczenie biopsji wątroby w praktyce klinicznej. Gastroenterologia Kliniczna 2014, tom 6, nr 2, 50–84.
Gutkowski K.: Przezskórna biopsja wątroby – wskazania, przeciwwskazania i możliwe powikłania. [http://www.prometeusze.pl/galeria/popularnonaukowe/Przezskorna-biopsja_dr-Krzysztof-Gutkowski.pdf dostęp dn. 6.04.2020 r.]