Usg wątroby - co wykrywa i jak się do niego przygotować

Spis Treści

Co wykrywa USG wątroby?

Badanie ultrasonograficzne to nowoczesna metoda obrazowania narządów wewnętrznych człowieka. Pozwala na uzyskanie obrazu w czasie rzeczywistym. Badania ultrasonograficzne są szeroko wykorzystywane w medycynie do obrazowania różnych narządów. USG jest badaniem bezpiecznym, nieinwazyjnym i bezbolesnym. Bardzo często wykorzystuje się je do badania narządów jamy brzusznej, w tym wątroby.

Wątroba pełni bardzo wiele ważnych funkcji w naszym organizmie. Jest ona odpowiedzialna za syntezę białek (czynników krzepnięcia, albumin, enzymów), wytwarzanie i wydzielanie żółci, neutralizacje toksyn, magazynowanie węglowodanów i witamin. Uczestniczy również w metabolizmie kwasów nukleinowych i termoregulacji. Ze względu na mnogość pełnionych funkcji, bardzo ważne jest prawidłowe funkcjonowanie tego narządu. Ewentualne dysfunkcje mogą doprowadzić do zaburzenia funkcjonowania całego organizmu.

W celu sprawdzenia, czy wątroba funkcjonuje prawidłowo, wykonuje się szereg badań. Podstawą diagnostyki dysfunkcji wątroby jest szczegółowy wywiad z pacjentem dotyczący dokuczliwych dolegliwości, stosowanych leków oraz historii chorób w rodzinie. Następnie lekarz dokonuje badania palpacyjnego. Polega ono na uciskaniu przez lekarza brzucha pacjenta w miejscu, gdzie znajduje się wątroba. Poza badaniem palpacyjnym, do standardowych badań określających stan wątroby, należą próby wątrobowe. Badanie to polega na laboratoryjnym określeniu aktywności enzymów wątrobowych oraz poziomu substancji wytwarzanych oraz przetwarzanych przez wątrobę.

W badaniach laboratoryjnych określa się poziom we krwi takich substancji, jak aminotransferaza asparaginowa (AspAT), aminotransferaza alaninowa (AlAT), fosfataza alkaliczna, bilirubina, gamma-glutamylotransferaza, cholinoesteraza, dehydrogenaza mleczanowa. Informacji o dysfunkcji wątroby może również dostarczyć badanie moczu. Jednym z ważniejszych badań wątroby, dostarczającym wielu cennych informacji, jest badanie USG tego narządu. USG wątroby stanowi składową badania ultrasonograficznego jamy brzusznej. Głównym celem tego badania jest ocena wielkości i stanu wątroby, wykrycie ewentualnych nieprawidłowości, jak również monitorowanie leczenia nowotworowego oraz wykrywanie przerzutów.

Przeprowadzenie USG wątroby zalecane jest wówczas, gdy pojawiają się niepokojące dolegliwości, wśród których można wymienić powiększony obwód brzucha (który nie jest związany ze zmianą nawyków żywieniowych), ból brzucha o nieznanej etiologii, ból kolkowy, zmniejszenie masy ciała niezwiązane z odchudzaniem, biegunka, wymioty, podejrzenie kamicy, zażółcenie skóry, zatrzymanie stolca lub moczu. Badanie to zlecane jest również wtedy, gdy lekarz wyczuwa zmiany podczas badania palpacyjnego. Wykonanie USG wątroby jest również konieczne, gdy badania laboratoryjne odbiegają od normy, jak również przy obciążającym wywiadzie rodzinnym.

Badanie ultrasonograficzne wątroby pozwala wykryć stłuszczenie wątroby, zwłóknienie miąższu, ostre zapalenie, marskość oraz zmiany ogniskowe (nowotwory, torbiele, gruczolaki). Badanie to pozwala także na ustalenie przyczyny zastoju żółci.

Sprawdź także: Wskazania do biopsji wątroby

Przygotowanie do USG wątroby

W przypadkach nagłych badanie USG może zostać wykonane bez uprzedniego przygotowania. Jednak, gdy badanie to jest wcześniej zaplanowane, warto się do niego odpowiednio przygotować, aby badanie miało większą wartość diagnostyczną. Wcześniejsze przygotowanie do badania powala na uzyskanie lepszego obrazu.

USG jamy brzusznej wykonuje się na czczo, co oznacza, że nie wolno nic jeść przynajmniej 6 – 8 godzin przed badaniem. Dozwolone jest jedynie wypicie niegazowanej wody. Zaleca się również, aby na ok. 2 tygodnie przed datą badania przejść na dietę lekkostrawną i unikać jedzenia produktów wzdymających, do których należą m.in. kapusta, brokuł, kalafior, fasola, groch, cebula, owoce pestkowe, napoje gazowane. Przed badaniem nie wolno pić kawy ani palić papierosów. Zaleca się również, aby przed badaniem USG jamy brzusznej zastosować leki, które ułatwiają pozbycie się gazów – leki te dostępne są bez recepty.

Jak wygląda badanie USG wątroby?

Na początku wizyty lekarz przeprowadza z pacjentem wywiad dotyczący zgłaszanych przez niego dolegliwości. Następnie, w celu wykonania badania ultrasonograficznego, pacjent proszony jest o odsłonięcie badanej okolicy oraz położenie się na kozetce na plecach. Lekarz nanosi na skórę specjalny żel, który ułatwia kontakt głowicy aparatu USG ze skórą. Podczas badania lekarz przesuwa głowicę po skórze, co pozwala na uzyskanie pełnego obrazu narządu. W trakcie badania lekarz może poprosić o przewrócenie się na lewy bok, co pozwala na dokładne obejrzenie badanego organu. Bezpośrednio po USG, lekarz dokonuje opisu badania, informując pacjenta o ewentualnych nieprawidłowościach. W opisie badania lekarz określa również, czy konieczna jest dodatkowa diagnostyka oraz czy istnieje konieczność pilnej konsultacji z lekarzem prowadzącym. Pacjent powinien również otrzymać informację o ewentualnych wskazaniach do wykonania kontrolnego badania USG. Wynik badania wraz z opisem pacjent otrzymuje bezpośrednio po wizycie.

Jak czytać wyniki USG wątroby?

Wynik badania USG zostanie opisany przez lekarza radiologa na wizycie. Warto pamiętać, że jego interpretacja powinna być dokonywana jedynie przez wykwalifikowany personel medyczny i należy powstrzymać się od próby samodzielnej interpretacji wyniku. Warto jednak zapoznać się z pojęciami, które mogą się na nim znaleźć. W opisie badania USG może zostać użyte takie określenie, jak powiększenie wątroby ze spadkiem echogeniczności i przebudową centralno-zrazikową miąższu. Takie zmiany mogą być zauważalne w przebiegu ostrego wirusowego zapalenia wątroby. Mogą się w nim również znaleźć takie określenia, jak włóknienie wątroby, czy też stłuszczenie wątroby, które to najczęściej towarzyszą przewlekłym schorzeniom wątroby. Badanie USG może również wykryć marskość wątroby, która stanowi schyłkowe stadium przewlekłych chorób wątroby. Badanie to może także wykazać zmiany nowotworowe.

Cena USG wątroby

Badanie USG wątroby jest badaniem refundowanym przez NFZ. Do jego wykonania potrzebne jest skierowanie. Możliwe jest też wykonanie tego badania odpłatnie w prywatnej placówce ochrony zdrowia. Koszt takiego badania waha się od 100 do180 zł.

Piśmiennictwo:

1. Grzanka P. Ultrastonografia. Portal mp.pl
2. Grzebieniak Z., Marek G., Agrawal A., Grzebieniak T. Ostre choroby jamy brzusznej – podstawy diagnostyki w aspekcie praktyki lekarza rodzinnego. Family Medicine & Primary Care Review 2012; 14 (2): 242-248