Testosteron - norma, działanie, rola w organizmie

Spis Treści

Co to jest testosteron

Testosteron to hormon wytwarzany przez komórki Leydiga w jądrach u mężczyzn i przez jajniki u kobiet. Udowodniono, że niewielkie ilości są również wytwarzane przez nadnercza u obu płci. Zaliczany jest do androgenów, co oznacza, że ​​stymuluje rozwój cech męskich. Obecny w znacznie większych ilościach u mężczyzn niż u kobiet,  inicjuje rozwój męskich wewnętrznych i zewnętrznych narządów rozrodczych podczas dojrzewania płodowego i jest niezbędny do produkcji plemników w dorosłym życiu. Hormon ten również sygnalizuje ciału wytwarzanie nowych krwinek, zapewnia, że ​​mięśnie i kości pozostają silne w trakcie i po okresie dojrzewania oraz zwiększa libido zarówno u mężczyzn, jak i kobiet. Testosteron jest powiązany z wieloma zmianami obserwowanymi u chłopców w okresie dojrzewania w tym zwiększeniem wzrostu, pojawieniem się owłosienia ciała i włosów łonowych, powiększeniem penisa, jąder i gruczołu krokowego oraz zmianami w zachowaniu seksualnym.

Testosteron działanie

Działanie testosteronu na organizm ludzki jest wielokierunkowy. Mężczyźni zaczynają go wytwarzać już siedem tygodni po zapłodnieniu. Jego poziom wzrasta w okresie dojrzewania, osiąga szczyt w późnych latach nastoletnich, a następnie spada. Po 30. roku życia normalne jest, że poziom testosteronu mężczyzny spada co roku nieznacznie. Jeszcze zanim chłopiec się urodzi, testosteron działa na formowanie męskich genitaliów. W okresie dojrzewania jest odpowiedzialny za rozwój męskich cech, takich jak głębszy głos, broda i owłosienie ciała. Promuje również masę mięśniową i popęd seksualny. Organizm posiada system kontroli testosteronu, wysyłający wiadomości przez hormony i substancje chemiczne, które są uwalniane do krwiobiegu. Podwzgórze informuje przysadkę mózgową, ile testosteronu jest potrzebne, a przysadka przekazuje tę informację do jąder.

Testosteron odgrywa rolę w pewnych zachowaniach, w tym w agresji i dominacji. Pomaga również pobudzić konkurencyjność i zwiększyć poczucie własnej wartości. Tak jak aktywność seksualna może wpływać na poziom testosteronu, udział w zawodach może powodować wzrost lub spadek poziomu testosteronu u mężczyzny. Niski poziom testosteronu może skutkować utratą pewności siebie i brakiem motywacji. Może również obniżyć zdolność koncentracji mężczyzny lub wywołać uczucie smutku. Niski poziom testosteronu może powodować zaburzenia snu i brak energii. Należy jednak pamiętać, że jest tylko jednym z czynników wpływających na cechy osobowości. W grę wchodzą również inne czynniki biologiczne i środowiskowe.

Hormon pobudza szpik kostny do produkcji czerwonych krwinek. Badania sugerują, że testosteron może mieć pozytywny wpływ na serce. Jednak niektóre z nich oceniające wpływ testosteronu na poziom cholesterolu, ciśnienie krwi i zdolność rozbijania skrzepów przyniosły mieszane wyniki.

Rola testosteronu

Normalny poziom testosteronu ma wiele funkcji dla ogólnego stanu zdrowia nie tylko mężczyzn, ale również kobiet. Przede wszystkim utrzymuje zdrowe kości. Prawidłowa ilość testosteronu wspiera wzrost i siłę kości, podczas gdy za dużo lub za mało może im zaszkodzić. Po drugie przyczynia się rozwoju funkcji poznawczych.

Udowodniono, że testosteron ma działanie neuroprotekcyjne u kobiet. Jedno z badań wykazało, że kobiety po menopauzie z chorobą Alzheimera miały niższy poziom testosteronu i estrogenu niż grupa kontrolna. Inne pokazały, że wyższy poziom testosteronu w osoczu kobiet przed menopauzą był powiązany z lepszą wydajnością w zadaniach matematycznych i przestrzennych. Niewątpliwie ta substancja odpowiedzialna jest za utrzymanie popędu seksualnego. Niski poziom testosteronu może  powodować liczne problemy zdrowotne, takie jak zmęczenie i zwiększone ryzyko utraty kości, osteoporozy i złamań. Z kolei zbyt wysoki może powodować zespół policystycznych jajników (PCOS), stan, który zakłóca miesiączki i zdolność organizmu do owulacji.

Norma testosteronu u mężczyzn i kobiet

Poziom testosteronu mierzy się za pomocą badań krwi. Większość lekarzy zgadza się, że prawidłowy poziom u mężczyzn mieści się w przedziale od 300 do 1000 nanogramów na decylitr (ng/dl). Około 40% mężczyzn w wieku powyżej 45 lat będzie miało poziomy poniżej tego zakresu. Ale sam niski odczyt nie wystarczy, aby wzbudzić alarm.

U kobiet normalny poziom testosteronu waha się od 15 do 70 nanogramów na decylitr (ng/dl) krwi. Poziom testosteronu u kobiet  niższy niż 15 ng/dl może powodować: zmiany w tkance piersi, problemy z płodnością, niski popęd seksualny, nieregularne miesiączki, osteoporozę, suchość pochwy. Zbyt wysoki poziom testosteronu (powyżej 70 ng/dl) może skutkować: trądzikiem, problemami z cukrem we krwi, nadmiernym wzrostem włosów, zwykle na twarzy, bezpłodnością, otyłością i zespołem policystycznych jajników.

Oznaki niedoboru testosteronu u mężczyzn mogą obejmować utratę motywacji, niskie libido, przyrost tkanki tłuszczowej, problemy ze snem i permanentne zmęczenie. W konsekwencji może to spowodować rozwinięcie się takich chorób jak: osteoporoza, bezpłodność, depresja, otyłość, problemy z potencją (które można leczyć ziołami na potencję), utrata masy mięśniowej. Posiadanie większej ilości tłuszczu i mniejszej ilości mięśni może potencjalnie zwiększać ryzyko chorób serca, cukrzycy i innych schorzeń. Jak się okazuje, istnieją zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie przyczyny niskiego poziomu tego hormonu zarówno u młodych, jak i starszych mężczyzn. Bezpośrednią przyczyną jest niewydolność jąder wynikająca z zaburzeń genetycznych i metabolicznych, a także chorób autoimmunologicznych i urazów jąder. Pośrednie przyczyny niskiego poziomu testosteronu obejmują nadmierne ćwiczenia, niedożywienie, nadużywanie syntetycznych sterydów i zaburzenia równowagi hormonalnej w przysadce mózgowej.

Nadmiar testosteronu u mężczyzn może wynikać z guzów jąder lub nadnerczy. Nawet jeśli te guzy są łagodne – to znaczy nie są złośliwe ani rakowe – nadal mogą podnieść poziom testosteronu do niezdrowego poziomu, podobnie jak stosowanie i nadużywanie sterydów. Mężczyźni z wysokim testosteronem mogą doświadczać różnych niepokojących objawów i możliwych konsekwencji zdrowotnych. Nadmiar testosteronu może prowadzić do bardziej agresywnych i drażliwych zachowań, trądzikowej i tłustej skóry, bezdechu sennego oraz przyrostu masy mięśniowej.  Podwyższony poziom testosteronu podnosi poziom „złego” cholesterolu, a tym samym może prowadzić do problemów ze zdrowiem serca – potencjalnie prowadzących do zawału serca, choroby sercowo-naczyniowej lub udaru mózgu. Niektórzy mężczyźni mają genetyczne predyspozycje do rozwijania się wysokiego poziomu testosteronu. Badania pokazują, że osoby należące do tej kategorii są znacznie bardziej narażone na rozwój zakrzepów krwi, choroby serca i wiele innych problemów sercowo-naczyniowych. Ze względu na powagę tego problemu ważne jest, aby mężczyźni z wysokim testosteronem zostali przebadani i byli świadomi potencjalnego ryzyka.

Jak zbadać testosteron

Najlepszym sposobem na zdiagnozowanie niskiego/ wysokiego poziomu testosteronu jest wizyta u lekarza na badanie fizykalne i badanie krwi. Lekarz przyjrzy się wyglądowi fizycznemu i rozwojowi seksualnemu. Ponieważ poziom testosteronu jest zwykle wyższy rano, u młodszych mężczyzn badanie krwi należy wykonać przed godziną 10:00. Mężczyźni powyżej 45 roku życia mogą być testowani do godziny 14:00. i nadal otrzymywać dokładne wyniki. Ryzyko związane z badaniem krwi jest rzadkie, ale może obejmować krwawienie, ból w miejscu wstrzyknięcia lub infekcję.

Źródło:

1. Kraft S. (2017). Signs of high testosterone in women.