Nadciśnienie tętnicze - profilaktyka, czyli jak zapobiegać?

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze jest bardzo często występującą chorobą. Może być ono skutkiem innej choroby – wówczas mówimy o nadciśnieniu tętniczym wtórnym, a jego terapia opiera się wówczas przede wszystkim na leczeniu choroby podstawowej. Ale nadciśnienie tętnicze może również występować samoistnie i trudno jest ustalić jego dokładną przyczynę. Ten typ nadciśnienia określany jest jako nadciśnienie tętnicze pierwotne. I właśnie ten typ nadciśnienia występuje najczęściej. Na jego występowanie nakładają się predyspozycje genetyczne oraz czynniki środowiskowe. W profilaktyce nadciśnienia tętniczego wykorzystuje się ogromna rolę czynników środowiskowych na mechanizm jego powstawania.

Profilaktyka nadciśnienia tętniczego

W wielu przypadkach zastosowanie się do zasad profilaktyki nadciśnienia tętniczego pozwala na uniknięcie stosowania farmakoterapii. Oczywiście, nie zawsze jest to możliwe, ale nawet u osób stosujących leczenie farmakologiczne, metody niefarmakologiczne zwiększają skuteczność terapii, jak również poprawiają kontrolę ciśnienia tętniczego.

Podstawowym zaleceniem dotyczącym profilaktyki nadciśnienia tętniczego jest zaprzestanie palenia tytoniu. Niestety, w Polsce nadal wiele osób pali papierosy, a jak pokazują badania, zaprzestanie palenia w znaczny sposób obniża wartości ciśnienia tętniczego. Ponadto, palenie papierosów przyczynia się do rozwoju wielu chorób, jak również zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe, które u osób z nadciśnieniem tętniczym jest już i tak podwyższone.

Kolejnym ważnym elementem profilaktyki jest zmniejszenie masy ciała. Problem nadwagi i otyłości dotyczy coraz większej liczby osób dorosłych na świecie. Jest to zjawisko alarmujące, ponieważ nadwaga i otyłość stanowią czynniki ryzyka wielu chorób, w tym również nadciśnienia tętniczego. Okazało się, że zmniejszenie masy ciała w istotnym stopniu obniża ciśnienie tętnicze. Wyniki badań pokazały, że redukcja masy ciała u osób otyłych o 6,8 kg prowadziła do zmniejszenia ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego o ponad 20%. To pokazuje, że warto dbać o utrzymanie prawidłowej masy ciała, w czym z pewnością pomocne będzie zwiększenie aktywności fizycznej.

Regularna aktywność fizyczna odgrywa nieocenioną rolę w zapobieganiu rozwojowi nadciśnienia tętniczego. Przyczynia się ona zarówno do obniżenia ciśnienia tętniczego, jak również do zmniejszenia częstotliwości pracy serca. Ponadto, zwiększa insulinowrażliwość, jak również reguluje poziom cholesterolu. Dla osiągnięcia korzystnych efektów zdrowotnych wystarczy jedynie 30 minut umiarkowanego wysiłku fizycznego dziennie.
Wiele badań pokazuje, że również ograniczenie spożycia soli kuchennej ma olbrzymi wpływ na zapobieganie nadciśnieniu tętniczemu.

Zaleca się spożywanie maksymalnie do 5 g soli kuchennej dziennie. Jednak warto przypomnieć, że sól kuchenna znajduje się nie tylko w tych potrawach, które dosalamy, ale również w wielu produktach gotowych. 5 g soli odpowiada mniej więcej małej łyżeczce, a taka ilość znajduje się zwykle w produktach, które spożywamy bez ich dosalania. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest zrezygnowanie z dosalania i wykorzystywanie w kuchni aromatycznych ziół.

Poza redukcją soli kuchennej w codziennej diecie, zaleca się również zwiększenie spożycia warzyw i owoców. Szczególnie zalecana jest opracowana przez naukowców dieta DASH ( ang. Dietary Approaches to Stop Hypertension).

Ważnym elementem profilaktyki jest także redukcja spożycia alkoholu. Naukowcy jednak przekonują, że nie jest konieczne całkowite zaprzestanie spożycia alkoholu, jednak jego redukcja w dużym stopniu wpływa na obniżenie ciśnienia tętniczego. Ponadto, sprzyja utrzymaniu prawidłowej masy ciała oraz zmniejsza ryzyko sercowo-naczyniowe, jak również ryzyko innych chorób.

Jak widać, na rozwój nadciśnienia tętniczego możemy mieć ogromny wpływ. Warto wdrożyć niewielkie zmiany do swojego stylu życia, aby móc się cieszyć dobrym zdrowiem jak najdłużej.

Piśmiennictwo:

1. Grabańska K., Bogdański P. Miejsce leczenia niefarmakologicznego w prewencji i terapii nadciśnienia tętniczego. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2010; 1(2): 115-122
2. Wojciechowska M., Izdebska E. Profilaktyka nadciśnienia tętniczego. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2014; 20(4): 370-373