Luteina – co to jest, dawkowanie, skutki uboczne

Spis Treści

Co to jest luteina?

Luteina jest potoczną nazwą progesteronu, będącego hormonalnym lekiem wykorzystywanym w ginekologii. Jej nazwa pochodzi od ciałka żółtego, z którego to po raz pierwszy została wyizolowana. Bowiem łacińskie słowo luteus znaczy tyle, co żółty. Progesteron jest naturalnie produkowany w organizmie i zaliczany jest do hormonów płciowych żeńskich. Jego synteza odbywa się w zluteinizowanych komórkach ziarnistych ciałka żółtego, w korze nadnerczy (w warstwie pasmowatej i siatkowatej), w ośrodkowym układzie nerwowym, a w okresie ciąży również w łożysku.

Poziom hormonów płciowych u kobiet zmienia się w zależności od fazy cyklu. W pierwszej fazie cyklu obserwuje się najwyższe stężenie estrogenu, odpowiadającego za owulację. Poziom progesteronu jest wówczas niski. Sytuacja ta zmienia się bezpośrednio przed owulacją. Wówczas poziom progesteronu rośnie, a najwyższe jego stężenie występuje ok. 20. – 22. dnia cyklu miesięcznego. Jeżeli w danym cyklu nie doszło do zapłodnienia, poziom progesteronu zacznie spadać i ok. 28 dnia cyklu wystąpi krwawienie miesiączkowe. Jeśli jednak doszło do zapłodnienia, progesteron będzie nadal produkowany przez organizm, gdyż jest to hormon niezbędny dla podtrzymania ciąży.

Progesteron jako lek wykorzystywany w ginekologii jest syntetycznym hormonem, który jest identyczny z hormonem naturalnie produkowanym przez organizm. Dostępny jest w postaci tabletek podjęzykowych oraz tabletek dopochwowych w dawkach 50 mg, 100 mg oraz 200 mg.

Luteina – działanie

Naturalny progesteron odgrywa wiele ważnych funkcji w organizmie kobiety. Hormon ten umożliwia zachodzenie cyklicznych zmian w nabłonku szyjki macicy, pochwy oraz jajowodów, hamuje nadmierny rozrost błony śluzowej macicy (endometrium) oraz indukuje proces proteolizy pęcherzyka Graffa, dzięki czemu możliwa jest owulacja oraz implantacja zarodka w macicy. Progesteron działa również na gruczoł sutkowy, przygotowując go do laktacji. Jego rola jest szczególnie ważna w okresie ciąży. Jest to hormon niezbędny dla utrzymania ciąży. Podczas całej ciąży hamuje czynność skurczową macicy, natomiast pod koniec ciąży inicjuje poród. Rolą progesteronu jest również hamowanie reakcji immunologicznej organizmu kobiety na antygeny płodu.

Luteina przyjmowana w postaci leku ma wiele zastosowań. Wskazaniami do jej stosowania są:

• stany niedoboru naturalnego progesteronu, objawiające się bolesnym miesiączkowaniem, zaburzeniami cyklu miesięcznego, cykle bezowulacyjne, zespół napięcia przedmiesiączkowego,
• leczenie endometriozy,
• procedura zapłodnienia in vitro,
• leczenie niepłodności związanej z niedomogą lutealną,
• leczenie poronień nawykowych oraz zagrażających,
• leczenie niewydolności fazy lutealnej w okresie przedmenopauzalnym,
• hormonalna terapia zastępcza u kobiet z zachowaną macicą.

Luteina w ciąży

Luteina to lek dość często przepisywany kobietom w ciąży. Ze względu na niezwykle ważne role, jakie odgrywa on w tym okresie, w przypadku zbyt małej produkcji naturalnego hormonu koniecznie jest niekiedy dostarczanie go w postaci leku. Jeszcze przed zapłodnieniem, progesteron przygotowuje endometrium do zagnieżdżenia zarodka. W dalszym etapie odpowiada za utrzymanie ciąży oraz hamuje skurcze macicy, które mogłyby doprowadzić do przedwczesnego porodu. Stężenie tego hormonu spada pod koniec ciąży, co stanowi dla organizmu sygnał do rozpoczęcia porodu.

Stosowanie luteiny w ciąży może być konieczne w przypadku poronień nawykowych oraz poronień zagrażających. Wówczas terapię rozpoczyna się w cyklu, w którym planowane jest zajście w ciążę i jest kontynuowane do 18. – 20. tygodnia ciąży. Luteina jest także niezbędna podczas przeprowadzania procedury in vitro. Wówczas jej stosowanie zaleca się do 77. dnia po transferze zarodka, pod koniec terapii stopniowo zmniejszając dawkę leku.

Luteina – dawkowanie

Luteina jest lekiem wydawanym na receptę. Zawsze stosuj się do wskazówek i zaleceń lekarza prowadzącego dotyczących sposobu stosowania leku. Luteina dostępna jest w dwóch formach – w postaci tabletek podjęzykowych oraz tabletek dopochwowych. Sposób dawkowania uzależniony jest zarówno od wskazania do stosowania, jak i postaci farmaceutycznej leku.

Przy poronieniach nawykowych, poronieniach zagrażających oraz cyklach bezowulacyjnych zaleca się stosowanie luteiny dopochwowej 2 razy dziennie w dawce 50-150 mg. W postaci podjęzykowej stosuje się dawkę 100 mg 3-4 razy dziennie. W przypadku ciąży kontynuuje się terapię do 18.-20. tygodnia ciąży.

W procedurze in vitro tabletki dopochwowe stosuje się 2 razy dziennie w dawce 150-200 mg, natomiast tabletki podjęzykowe 3-4 razy dziennie w dawce 100-150 mg. Terapia kontynuowana jest do 77. dnia od transferu zarodka.

W przypadku zaburzeń cyklu miesiączkowego oraz w zespole napięcia przedmiesiączkowego luteinę dopochwową stosuje się 2 razy dziennie w dawce 25-50 mg. Tabletki podjęzykowe w dawce 50 mg stosuje się 3-4 razy na dobę. W tym wypadku istotny jest schemat dawkowania. Luteinę w tym wskazaniu stosuje się w drugiej fazie cyklu miesięcznego przez okres 10-12 dni.

Luteina – skutki uboczne

Ze względu na fakt, że luteina obecna w preparatach farmaceutycznych działa identycznie jak naturalnie produkowany przez organizm hormon, działania niepożądane występują rzadko. Do najczęściej występujących skutków ubocznych należą:

• bóle i zawroty głowy,
• senność,
• zmniejszona koncentracja,
• stany depresyjne,
• uczucie lęku,
• podrażnienie pochwy, świąd i upławy.

Cena luteiny

Cena leków z luteiną zależy od jej dawki oraz wielkości opakowania. Luteina w postaci tabletek podjęzykowych występuje w jednej dawce – 50 mg i opakowanie zawierające 30 tabletek kosztuje ok. 15 zł. Cena luteiny w postaci tabletek dopochwowych w zależności od dawki wynosi od ok. 30 do 100 zł. Warto jednak wiedzieć, że wszystkie preparaty luteiny podlegają refundacji. Wówczas ich cena nie przekracza 10 zł. Od niedawna leki te znalazły się również na liście leków refundowanych przysługujących kobietom ciężarnym bezpłatnie. Aby otrzymać w aptece luteinę bezpłatnie, musisz posiadać prawidłowo wystawioną przez lekarza ginekologa receptę z zaznaczonym uprawnieniem C (ciąża).

Sprawdź również: Estrogen – czym jest, objawy niedoboru i nadmiaru

Piśmiennictwo:

1. Di Renzo G.C. Mattei A. Gojnic M. Gerli S. Progesterone and preganancy. Obstetrics and Gynecology 2005; 17(6): 598-600
2. Charakterystyka Produktu Leczniczego Luteina 100 mg, tabletki dopochwowe
3. Charakterystyka Produktu Leczniczego Luteina 50 mg, tabletki podjęzykowe