Łokieć tenisisty - jakie są jego objawy i sposoby leczenia?

Spis Treści

Czym jest łokieć tenisisty?

Aby zrozumieć skąd bierze się ta dolegliwość warto znać anatomię tej części ciała. Staw łokciowy jest złożony z trzech kości: kości ramiennej  i dwóch kości przedramienia- promieniowej i łokciowej. W dolnej części kości ramiennej znajdują się guzki kostne zwane nadkłykciami, które są miejscem przyczepu kilku mięśni przedramienia. Guz kostny po zewnętrznej (bocznej stronie) łokcia nazywany jest nadkłykciem bocznym. Mięśnie, więzadła i ścięgna tworzą jedną całość, zapewniają prawidłowe funkcjonowanie stawu łokciowego. Mięśnie i ścięgna przedramienia odpowiedzialne są za wyprost nadgarstka i palców.  Mięśnie przedramienia rozciągają nadgarstek i palce, a ścięgna przedramienia – często nazywane prostownikami – przyczepiają mięśnie do kości.

W wyniku przeciążenia powstającego na skutek powtarzania non stop tych samych ruchów mięsnie i ścięgna ulegają zapaleniu, co powoduje ból i problemy z poruszaniem ręką i palcami. Gdy łokieć zgina się i prostuje, mięsień ociera się o kostne guzki. Może to z czasem powodować nawet stopniowe zużywanie się mięśnia.

Większość osób, u których diagnozuje się łokieć tenisisty jest w wieku od 30 do 50 lat. Jednak nie jest to regułą. Tak naprawdę można zachorować w każdym wieku, jeśli ma się do tego predyspozycje i znajduje się w grupie ryzyka.  Niewłaściwa technika uderzeń i niewłaściwy sprzęt stosowany w sportach rakietowych są niewątpliwie najczęstszą przyczyną. Nie jest to jednak jedynie choroba sportowców.  Wiele osób z łokciem tenisisty uczestniczy w zajęciach zawodowych lub rekreacyjnych, które wymagają powtarzalnego i energicznego używania mięśnia przedramienia lub powtarzalnego wyprostu nadgarstka i ręki. Malarze, hydraulicy i stolarze są szczególnie podatni na rozwój łokcia tenisisty. Badania wykazały, że pracownicy przemysłu samochodowego, kucharze, a nawet rzeźnicy częściej skarżą się na ból łokcia  niż reszta populacji. Uważa się, że powtarzanie i podnoszenie ciężarów wymagane w tych zawodach prowadzi do kontuzji i dysfunkcji mięsień i ścięgien.

Jak rozpoznać objawy łokcia tenisisty?

Objawy choroby rozwijają się stopniowo, czasami nawet latami.  W większości przypadków zaczyna się od łagodnego bólu, który stopniowo narasta w ciągu tygodni i miesięcy. Nie jest prawdą, że chorobę wywołuje ciężki uraz okolic łokcia.

Typowe oznaki i objawy łokcia tenisisty to:

• ból lub pieczenie zewnętrznej części łokcia
• słaba siła chwytu
• czasami ból w nocy.

Objawy często nasilają się w przypadku aktywności przedramienia, takiej jak trzymanie rakiety, przekręcanie klucza lub uścisk dłoni. Zazwyczaj choroba rozwija się w tzw. ręce dominującej, czyli tej, którą wykonujemy najwięcej czynności. U osób praworęcznych będzie to prawa ręka, a u osób leworęcznych- lewa. Zdarzają się przypadki, że stan zapalnych rozwija się w obu kończynach.

Diagnoza lekarska stawiana jest na podstawie wywiadu, analizy czynników ryzyka oraz wyników różnych badań. Prześwietlenie rentgenowskie zapewnia wyraźne obrazy gęstych struktur, takich jak kości. Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) daje  z kolei obraz tkanek miękkich organizmu, w tym mięśni i ścięgien. Pozwala określić stopień uszkodzenia ścięgien lub wykluczenie innych urazów.  Dlatego ortopedzi zazwyczaj zlecają jedno i drugie badanie. Bardziej skomplikowane przypadki wymagają również wykonania elektomiografii, dzięki której można wykluczyć ucisk nerwów, który może być również przyczyną bólu w łokciu.

Jak leczyć łokieć tenisisty?

Około 80 do 95% pacjentów odnosi sukcesy dzięki leczeniu niechirurgicznym. Pierwszym krokiem do wyzdrowienia jest odpoczynek ramienia. Oznacza to, że na kilka tygodni należy zaprzestać wszelkich czynności obciążających tą część ciała (uprawiania sportu, praca zawodowa). W celu zmniejszenia bólu i obrzęku choremu podawane są leki: paracetamol lub niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen lub naproksen. Zaleca się również noszenie w tym czasie opaski, ortezy lub stabilizatora na łokieć. Można spróbować również techniki tapingu.

Ważnym elementem leczenia nieinwazyjnego jest także fizjoterapia polegająca na wykonywaniu specjalnych ćwiczeń pomagających wzmocnić mięśnie przedramienia oraz stosowaniu ultradźwięków, masażu lodem lub innych technik stymulujących mięśnie. Terapia falami uderzeniowymi wysyła fale dźwiękowe do łokcia. Te fale dźwiękowe tworzą mikrourazy, które wspomagają naturalne procesy gojenia się organizmu. Wielu lekarzy uważa terapię falą uderzeniową za eksperymentalną, ale niektóre źródła pokazują, że może być skuteczna.

W przypadku bardziej zaawansowanej choroby można zastosować zastrzyki steroidowe. Sterydy, takie jak kortyzon, są bardzo skutecznymi lekami przeciwzapalnymi. Lekarz może zdecydować o wstrzyknięciu sterydu w bolesny obszar wokół nadkłykcia bocznego, aby złagodzić objawy.  Osocze bogatopłytkowe (PRP) to zabieg biologiczny mający na celu poprawę środowiska biologicznego tkanki. Polega to na pobraniu małej próbki krwi z ramienia i odwirowaniu jej (w celu uzyskania płytek krwi z roztworu. Płytki krwi są znane z wysokiego stężenia czynników wzrostu, które można wstrzykiwać do obszaru objętego stanem chorobowym.

Jeśli objawy nie ustępują po 6 do 12 miesiącach leczenia niechirurgicznego, lekarz może zalecić operację. Większość zabiegów chirurgicznych łokcia tenisisty polega na usunięciu chorego mięśnia i ponownym przymocowaniu zdrowego mięśnia do kości. Dobór odpowiedniej techniki operacji zależy od wielu czynników.
Najczęstszym podejściem do naprawy łokcia tenisisty jest operacja otwarta. Wiąże się to z wykonaniem nacięcia nad łokciem. Operacja otwarta jest zwykle wykonywana w trybie ambulatoryjnym i rzadko wymaga pozostawienia pacjenta na noc w szpitalu. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest artroskopia, ale nie każdy może mieć ją wykonaną.  Podobnie jak w przypadku każdej operacji, istnieje ryzyko związane z rozwojem infekcji, uszkodzeniem nerwów i naczyń krwionośnych, utratą siły i elastyczności mięśni.

Ile można chorować na łokieć tenisisty?

Łokieć tenisisty trwa zwykle od 6 miesięcy do 2 lat, a większość osób odzyskuje pełny powrót do zdrowia w ciągu roku. Najważniejszą rzeczą do zrobienia jest odpoczynek zranionej ręki i zaprzestanie wykonywania czynności, które spowodowały problem. Jest to ważne dla początkowego gojenia, aby zmniejszyć ból, obrzęk i stan zapalny we wczesnym stadium urazu łokcia. Zbyt długi odpoczynek może być jednak szkodliwy, ponieważ unieruchomienie stawu przez dłuższy okres może w rzeczywistości powodować usztywnienie stawu łokciowego (a nawet barkowego). W przypadku, gdy choroba spowodowana jest pracą zawodową, konieczne może okazać się zwolnienie lekarskie. Łokieć tenisisty jest wpisany na listę chorób pod kodem ICD-10: M77. 1

Można również stosować domowe sposoby na łokieć tenisisty. Odpowiedź na pytanie, która maść jest najlepsza i skuteczna w przypadku tego schorzenia jest bardzo trudna.  Większość tego typu leków jest dostępna bez recepty i zawiera środki przeciwzapalne, które łagodzą ból i zmniejszają obrzęk. Ulgę mogą przynieść również stosowanie okładów z lodem, stosowanie ochrony stawów.

W przypadku osób po operacji i nie tylko  zalecane jest wykonywanie odpowiednich ćwiczeń takich jak delikatne skręty nadgarstka, obroty nadgarstka z obciążeniem, zgięcia łokcia oraz rozciągnie prostowników nadgarstka. Regularne wykonywanie ćwiczeń przeznaczonych dla osób z łokciem  tenisisty pomaga wzmocnić mięśnie przedramienia i poprawić funkcjonowanie. Osoby, których praca wiąże się z powtarzalnym ruchem przedramienia, powinny wykonywać te ćwiczenia, aby zapobiec nawrotom choroby.

Źródło:

1. Tennis elbow — lateral epicondylitis. (2017) http://www.assh.org/handcare/hand-arm-conditions/tennis-elbow