Goździki a wątroba

Spis Treści

Goździki a wątroba

Goździki są szeroko wykorzystywane w Ajurwedzie (medycynie indyjskiej), jak również w tradycyjnej medycynie chińskiej. Przypisuje się im korzystne działanie w próchnicy zębów, łagodzenie bólów zębów, redukowanie nieświeżego oddechu, a także właściwości afrodyzjaku. W celach leczniczych wykorzystywane są różne części rośliny, w tym: suszone pąki, łodygi, liście i olejki. Uważa się, że mielone goździki mogą być pomocne w łagodzeniu drobnych skaleczeń, zaś olejek goździkowy pomaga złagodzić bóle głowy i wzdęcia. Niektórzy stosują również goździki na wątrobę. W poniższym artykule postanowiliśmy sprawdzić, czy goździki mogą faktycznie wspomagać działanie wątroby lub przyczyniać się do jej regeneracji.

Jaki wpływ mają goździki na wątrobę

Działanie goździków

Wątroba jest jednym z najważniejszych narządów oczyszczających nasz organizm z toksyn, produktów przemiany materii, leków i innych substancji, które mogą zaburzać prawidłowe funkcjonowanie ustroju. W następstwie procesów detoksykujących zachodzących w wątrobie dochodzi do wzmożonego wytwarzania wolnych rodników, które w nadmiernych ilościach są szkodliwe dla zdrowia człowieka. Wielokrotnie udowodniono ich wpływ na rozwój wielu chorób cywilizacyjnych. Mogą się one przyczyniać do wystąpienia nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych (np. choroby Parkinsona, choroby Alzheimera), miażdżycy, zaćmy, zaburzeń funkcjonowania układu odpornościowego, cukrzycy typu 2. Przyspieszają one również procesy starzenia się (m.in. wzroku i skóry). Wolne rodniki mogą również prowadzić do uszkodzenia wątroby. Nie bez przyczyny w wątrobie zlokalizowany jest glutation – wewnątrzustrojowy silny przeciwutleniacz, który neutralizuje szkodliwe działanie wolnych rodników. Jednakże jego działanie nie zawsze jest wystarczające.

Uważa się, że goździki mogą wzmacniać potencjał przeciwutleniający wątroby i zmiatać powstałe wolne rodniki, chroniąc ten narząd przed szkodliwymi zmianami oksydacyjnymi. Działanie to goździki zawdzięczają obecności w swoim składzie wielu antyoksydantów. Dodatkowo coraz więcej badań naukowych pokazuje, że zawarty w goździkach eugenol może wzmacniać funkcje wątroby.

Właściwości substancji aktywnych zawartych w goździkach

W 2014 roku na łamach czasopisma International Journal of Food Sciences and Nutrition opublikowano wyniki badania przeprowadzonego na zwierzętach, które wykazały, że eugenol poprawia układy metabolizujące ksenobiotyki. Oznacza to, że związek ten może prawdopodobnie wzmagać potencjał detoksykujący naszej wątroby.

W innym doświadczeniu sprawdzano, czy pąki goździków mają działanie hepatoprotekcyjne (czyli ochronne w stosunku do wątroby). Eksperyment polegał na tym, że zwierzętom podawano etanol (alkohol etylowy) w celu wywołania uszkodzenia wątroby. Jedna grupa osobników otrzymała dodatkowo preparat przygotowany na bazie goździków. Zaobserwowano, że u zwierząt, których karma była pozbawiona dodatku goździków nastąpiło istotne obniżenie stężenia enzymów przeciwutleniających, takich jak dysmutaza ponadtlenkowa (SOD), katalaza (CAT) i perdoksydaza glutationowa. Dodatkowo nastąpił znaczący wzrost poziomu markerów stanu zapalnego – białka C-reaktywnego (CRP) interleukiny-6 (IL-6), czynnika martwicy nowotworu alfa (TNF-alfa) i cyklooksygenazy-2 (COX-2). Co ciekawe, suplementacja wspomnianym preparatem z goździków spowodowała odwrócenie tych niekorzystnych zmian. W efekcie, badanie to potwierdziło skuteczność goździków w zmniejszaniu stresu oksydacyjnego, a także w redukcji stanów zapalnych wątroby wywołanych alkoholem. Na podstawie wspomnianych obserwacji, autorzy tego doświadczania sugerują, że produkty na bazie goździków mogą być potencjalnym, korzystnym składnikiem diety wspomagającym zdrowie wątroby.

Z kolei badanie przeprowadzone przez Ali i wsp. wykazało, że zastosowanie eugenolu zawartego w goździkach może złagodzić objawy marskości wątroby. Co więcej, u zwierząt otrzymujących eugenol zaobserwowano zahamowanie proliferacji komórek, która może predysponować do rozwoju raka wątroby.

Najnowsze dane pochodzące z 2019 roku, opublikowane w renomowanym czasopiśmie Scientific Reports potwierdzają, że eugenol wywiera działanie ochronne na wątrobę. Naukowcy odnotowali, że podawanie tego związku spowodowało mniejszą akumulację lipidów w komórkach wątroby, co sugeruje, że eugenol zapobiegał uszkodzeniu wspomnianego narządu. Wydaje się zatem, że eugenol zawarty w goździkach może być obiecującym suplementem diety stosowanym w leczeniu stłuszczenia wątroby i wczesnych stadiów zwłóknienia wątroby.

Bezpieczeństwo stosowania goździków

Podczas stosowania goździków lub produktów przygotowanych na ich bazie (np. olejku goździkowego) należy zachować zdrowy rozsądek. Kierując się właściwościami prozdrowotnymi goździków należy pamiętać o tym, że w nadmiernych ilościach mogą one powodować pewne działania niepożądane. Uważa się, że u niektórych osób, eugenol zawarty w goździkach może powodować alergie. Może on reagować bezpośrednio z białkami ustroju i powodować kontaktowe zapalenie skóry, jak również powodować miejscowe podrażnienia. Co więcej, zgłoszono przypadki, w których stosowanie olejku goździkowego przyczyniło się do ostrego uszkodzenia wątroby i śpiączki. Trzeba też mieć na uwadze fakt, że goździki mogą zwiększać ryzyko krwawienia, wzmagając działanie leków przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna.
Wspólny Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Dodatków do Żywności (JECFA, ang. The Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives) ustalił akceptowalne dzienne spożycie (ADI) eugenolu w wysokości 2,5 mg/kg masy ciała.

Podsumowanie

Właściwości lecznicze goździków są wykorzystywane od setek lat w różnych systemach tradycyjnej medycyny. Aktualne wyniki badań pokazują, że goździki prawdopodobnie wspomagają funkcje detoksykujące wątroby i chronią ją przed uszkodzeniami. Działanie to zawdzięczają zawartemu w nich eugenolowi, który w niskich stężeniach funkcjonuje jako antyoksydant i związek przeciwzapalny. Jednakże trzeba pamiętać, że eugenol stosowany w nadmiarze może mieć właściwości cytotoksyczne i wywoływać inne działania niepożądane. Mówiąc w skrócie: potwierdzono hepatoprotekcyjny wpływ, jaki mają goździki, wątroba jednak nie lubi ich nadmiaru.

Literatura

1. Harb A.A. i wsp.: Eugenol Reduces LDL Cholesterol and Hepatic Steatosis in Hypercholesterolemic Rats by Modulating TRPV1 Receptor. Scientific Reports, 2019, 9.
2. Hartnoll G. i wsp.: Near fatal ingestion of oil of cloves. Archives of Disease in Childhood, 1993, 69, 392-393.
3. Tammannavar P. i wsp.: An unexpected positive hypersensitive reaction to eugenol. BMJ Case Reports, 2013.
4. Ali S. i wsp.: Eugenol-rich Fraction of Syzygium aromaticum (Clove) Reverses Biochemical and Histopathological Changes in Liver Cirrhosis and Inhibits Hepatic Cell Proliferation. Journal of Cancer Prevention, 2014, 19, 4, 288-300.
5. Jose S. i wsp.: Hepato-protective Effect of Clove Bud Polyphenols (Syzygium aromaticum L.) (Clovinol®) by Modulating Alcohol Induced Oxidative Stress and Inflammation. Journal of Food Research, 2018, 7, 1.
6. Iwano H. i wsp.: Effect of dietary eugenol on xenobiotic metabolism and mediation of UDP-glucuronosyltransferase and cytochrome P450 1A1 expression in rat liver. International Journal of Food Sciences and Nutrition, 2014, 65, 2, 241-244.