Czym jest bierne palenie i jakie są jego skutki?

Spis Treści

Palenie bierne - co to jest

Bierne palenie to zjawisko określane mianem pochłaniania środowiskowego dymu tytoniowego. Polega ono na wdychaniu przez osoby niepalące mieszanki dwóch form dymu pochodzącego ze spalania tytoniu, która jest obecna w otoczeniu:

• Głównego strumienia dymu - dymu wydychanego przez palacza
• Bocznego strumienia dymu - dymu pochodzącego z dopalającej się końcówki papierosa; ten rodzaj dymu charakteryzuje się wyższym stężeniem związków rakotwórczych i jest bardziej toksyczny niż zwykły dym. Dodatkowo dym ten ma mniejsze cząsteczki, niż główny strumień dymu, co sprawia, że łatwiej przedostaje się do płuc i innych komórek naszego ustroju

Sprawdź pozostałe produkty na rzucanie palenia

Bierne palenie – skutki

Jak wcześniej wspomniano, dym tytoniowy jest źródłem związków kancerogennych. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska uznała nawet dym tytoniowy obecny w otoczeniu za jeden z najgroźniejszych czynników rakotwórczych. Bierne palenie zwiększa ryzyko wystąpienia różnych nowotworów, a jednym z nich jest rak płuc. Bierne palenie przyczynia się również do rozwoju raka krtani, gardła, zatok nosowych, mózgu, pęcherza moczowego, żołądka, odbytnicy, czy też piersi.

Co ciekawe, bierne palenie tytoniu powoduje raka płuc nawet u osób, które nigdy same nie zapaliły ani jednego papierosa (i to aż o 24%!).

Jakie jeszcze są efekty biernego palenia? Lista skutków ubocznych jest długa. Dla przykładu, związki zawarte w dymie tytoniowym mają szkodliwy wpływ na naczynia krwionośne zwiększając w ten sposób ryzyko udaru mózgu i zawału serca u osób niepalących. Szacuje się, że bierne palenie może powodować nawet aż 25% wzrost ryzyka chorób serca.

Palenie bierne to również zwiększone ryzyko chorób układu oddechowego, takich jak zapalenie oskrzeli, astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP).

Niewątpliwie, dym tytoniowy zwiększa ryzyko śmierci. Według niektórych opracowań, bierne palenie może być przyczyną blisko 1000 zgonów w Polsce. Z kolei biorąc pod uwagę dane ogólnoświatowe, z powodu biernego palenia rocznie umiera aż 600 000 osób niepalących.

Bierne palenie w ciąży

W poprzednim akapicie wspomniano, jakimi działaniami niepożądanymi skutkuje bierne palenie. Ciąża jest szczególnym przypadkiem, gdy dym tytoniowy (wdychany biernie) powoduje poważne komplikacje zdrowotne. Naukowcy udowodnili, że bierne palenie podczas ciąży może być przyczyną:

• Poronień
• Wystąpienia wad wrodzonych płodu
• Wystąpienia niskiej masy urodzeniowej dzieci
• Nagłej śmierci niemowląt (tzw. śmierć łóżeczkowa)

Trzeba zaznaczyć, że bierne palenie w okresie ciąży należy rozumieć w dwojaki sposób. Dotyczy to zarówno kobiet ciężarnych niepalących, które wdychają dym tytoniowy unoszący się w powietrzu, jak również tych kobiet, które same sięgają po papierosy. W obydwóch przypadkach rozwijający się płód jest biernym palaczem.

Wpływ biernego palenia na dzieci

Bierne palenie jest szczególnie szkodliwe dla dzieci. Może być przyczyną wielu dolegliwości, jak również istotnie zwiększać ryzyko niektórych chorób. Skutki biernego palenia u dzieci zostały wymienione poniżej:

• Występowanie objawów ze strony układu oddechowego w postaci kaszlu, duszności i kichania
• Większe ryzyko infekcji dróg oddechowych (np. zapalenia oskrzeli i zapalenia płuc)
• Wzrost ryzyka pojawienia się infekcji ucha środkowego
• Zaostrzenie przebiegu astmy (częstsze i cięższe ataki astmy)
• Wystąpienie problemów z uczeniem się i koncentracją
• Zwiększone ryzyko pojawienia się zaburzeń rozwoju mowy
• Zwiększone ryzyko zaburzeń zachowania

Sugeruje się, że bierne palenie może również u dzieci zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów, w tym chłoniaka, białaczki, raka wątroby, jak również raka mózgu.

Sprawdź także: Negatywne skutki palenia papierosów

Bierne palenie e-papierosa

Dane naukowe wskazują, że dym pochodzący z e-papierosa ma również niekorzystny wpływ na nasze zdrowie. A więc bierne palenie e-papierosa w pewnym stopniu będzie wiązało się z występowaniem skutków ubocznych.

Jednak trzeba podkreślić, że dym z e-papierosa jest dużo mniej szkodliwy niż tradycyjny dym tytoniowy. Zawiera on kilkukrotnie mniej substancji toksycznych i stosunkowo mało związków kancerogennych.

Jak uniknąć biernego palenia

Szkodliwość biernego palenia papierosów można zredukować w następujący sposób:

• Nie pozwolić nikomu palić w domu lub jego pobliżu
• Nie zgadzać się na zapalenie papierosa w samochodzie (nawet przy uchylonym oknie!)
• Wybierać te miejsca do odwiedzenia/przebywania (m.in. bary, restauracje, wagony w pociągu), w których palenie papierosów jest zabronione
• Zachowywać większy dystans od osób palących, przebywających w otoczeniu (np. na przystanku autobusowym)

Podsumowanie

Palenie bierne i czynne to poważne wyzwanie dla zdrowia publicznego, które wiąże się z wysokimi nakładami finansowymi poniesionymi na leczenie osób chorych z powodu wdychania dymu tytoniowego. Co prawda w wielu krajach coraz częściej wprowadza się całkowity zakaz palenia w różnych miejscach publicznych, w tym w urzędach, zakładach opieki zdrowotnej, zakładach pracy, szkołach, a nawet na przystankach autobusowych i tramwajowych, to jednak obostrzenia te niestety nie zawsze są przestrzegane. Paląc papierosy pamiętajmy o tym, że szkodzimy nie tylko sobie, ale przede wszystkim osobom przebywającym w naszym otoczeniu .

Literatura

1. TreysterZ. i wsp.: Second hand smoke exposure in children: environmental factors, physiological effects, and interventions within pediatrics. Reviews on Environmental Health, 2011, 26, 3, 187-195.
2. Kim A-Sol. i wsp.: Exposure to Secondhand Smoke and Risk of Cancer in Never Smokers: A Meta-Analysis of Epidemiologic Studies. International Journal of Environmental Research and Public Health, 2018, 15, 9.
3. Lee S.R. i wsp.: Secondhand smoke knowledge, sources of information, and associated factors among hospital staff. PLoS One, 2019, 14, 1.
4. NadhirohS.R. i wsp.: The association between secondhand smoke exposure and growth outcomes of children: A systematic literature review. Tobacco Induced Diseases, 2020, 18, 12.
5. Naeem Z.: Second-hand smoke – ignored implications. International Journal of Health Sciences, 2015, 9, 2.