Co to jest choroba Parkinsona?
Choroba Parkinsona jest obok choroby Alzheimera jednym z dwóch najczęściej występujących schorzeń neurozwyrodnieniowych na świecie. Choroba to dotyczy ośrodkowego układu nerwowego i w jej przebiegu następuje nieodwracalne zniszczenie perikarionów neuronów dopaminergicznych w istocie czarnej śródmózgowia, wchodzącego w skład układu pozapiramidowego. Odpowiada on za procesy związane z ruchem, w tym inicjuje ruchy dowolne i reguluje napięcia mięśni poprzecznie prążkowanych.
Postępowanie procesu neurodegeneracyjnego skutkuje rozwinięciem spowolnienia ruchowego, sztywności mięśni, drżenia spoczynkowego i zaburzenia stabilności ciała. Od opisywanej choroby należy odróżnić parkinsonizm. Różnica między chorobą Parkinsona a parkinsonizmem polega na tym, że najczęstszą przyczyną tego drugiego jest choroba Parkinsona. Parkinsonizm atypowy lub parkinsonizm plus obejmuje jednak choroby neurozwyrodnieniowe, które w obrazie klinicznym mają objawy sugerujące inne choroby niż Parkinson. Są to najczęściej:
- Postępujące porażenie nadjądrowe,
- PSP,
- DLB (otępienie z ciałkami Lewy`ego),
- Zanik wieloukładowy (MSA),
- Zwyrodnienie korowo – podstawne,
- Zespół obcej ręki.
Choroba Parkinsona – jakie są jej przyczyny?
Nie do końca wiadomo, jakie mechanizmy neurodegeneracji sprawiają, że występuje choroba Parkinsona – przyczyny tego schorzenia obejmują najprawdopodobniej kilka czynników. Zalicza się do nich: stres oksydacyjny, czynniki genetyczne, nieprawidłowości w przetwarzaniu białek, dysfunkcję mitochondriów i czynniki środowiskowe uszkadzające układ nerwowy. Wśród czynników środowiskowych najczęściej wymienia się urazy głowy i narażenie na pestycydy, tlenek węgla, mangan i trójchloroetylen.
Choroba Parkinsona – objawy
Choroba Parkinsona pierwsze objawy wykazuje najczęściej poprzez pogorszenie sprawności. Chory staje się mniej sprawny ruchowo, a ruchy wykonywane po jednej stronie ciała ręką lub nogą stają się zwolnione. Może temu towarzyszyć sztywność mięśni, przez co osoba chora niezgrabnie pisze, wykonuje podczas chodzenia i gestykulacji niezgrabne ruchy i może zacząć utykać.
Kiedy występuje choroba Parkinsona, objawy wczesne na kolejnym etapie to drżenie parkinsonowskie, praktycznie niewidoczne w pierwszym etapie rozwoju choroby. Podczas wykonywania ruchów precyzyjnych następuje zmniejszenie drżenia. Reakcja osób chorych jest spowolniona, problem może dla nich stanowić rozpoczęcie ruchu, mimika zaś jest ograniczona. Wolniej one chodzą, zaczynają mówić wolniej i często niewyraźnie. Sylwetka ciała również się zmienia, staje się pochylona i mogą nastąpić kłopoty z utrzymaniem równowagi np. podczas wstawania.
Kolejny sygnał, że osobę zaatakowała choroba Parkinsona to objawy oczne – można rozpoznać je po następujących symptomach:
- Podwójne widzenie,
- Problemy z czytaniem,
- Zaburzenia ruchu gałek ocznych,
- Trudności z widzeniem obiektów w ruchu,
- Kłopoty z oceną odległości,
- Rozmazany obraz, nieostre widzenie,
- Suchość oczu spowodowana zaburzeniem mrugania,
- Utrata elastyczności wokół oczu i ich zapadnięcie,
- Trudności z otwieraniem i zamykaniem oczu.
Choroba Parkinsona – czy da się ją wyleczyć?
Leczenie choroby Parkinsona polega najczęściej na poprawie jakości życia osoby chorej i łagodzeniu objawów. Leczenie ukierunkowane jest na stymulowanie produkcji dopaminy albo hamowanie jej metabolizmu, ponieważ występują niedobory tego związku. Prekursorem dopaminy jest lewodopa, która uzupełnia jej niedobory, przechodząc przez barierę krew/mózg. Lewodopa musi być przyjmowana kilka razy na dobę ze względu na krótki okres półtrwania. Leczenie rozpoczyna się od małej dawki i stopniowo się ją zwiększa.
Jeśli leki powodują działania niepożądane lub nie przynoszą efektu, wówczas można się zdecydować na leczenie operacyjne. Polega ono na stymulacji struktur głębokich mózgu. Przeciwwskazaniem jest brak reakcji na lewodopę, depresja i stany otępienne. Niestety, choroby tej nie można wyleczyć i można jedynie hamować jej postęp oraz łagodzić symptomy.
Sprawdź też: Lek Amantadyna - czym jest i co leczy?
Choroba Parkinsona – dieta
Osoby z chorobą Parkinsona powinny unikać dużej podaży białka w diecie, ponieważ może opóźnia ono wchłanianie lewodopy w przewodzie pokarmowym. Nie należy jednak rezygnować z protein całkowicie, ale rozłożyć równomiernie ich spożycie w ciągu dnia. Bardzo istotne jest za to spożycie błonnika, który zapobiega zaparciom i reguluje pracę jelit, chory powinien też wypijać przynajmniej 2 litry wody dziennie.
Choroba Parkinsona – fizjoterapia
W leczeniu bardzo istotną rolę odgrywa rehabilitacja. Pomaga ona na drżenia, hamuje postępy choroby, poprawia koordynację i równowagę. Zmniejsza tym samym ryzyko groźnych upadków. W ramach ćwiczeń wykonuje się:
- Trening siłowy – poprawia siłę zanikających mięśni,
- Ćwiczenia równowagi i koordynacji ruchowej,
- Ćwiczenia rozciągające – zmniejszają ryzyko sztywności mięśniowej i bolesnych skurczów,
- Ćwiczenia aerobowe – spowalniają postęp choroby.
Choroba Parkinsona – rokowania
Choroba Parkinsona jest nieuleczalna, postępuje i stopniowo odbiera sprawność, ale nie musi wiązać się z końcem dotychczasowego życia. Schorzenie to nie skraca życia, postępuje bardzo wolno, a leki i rehabilitacja hamują jego rozwój. Chory długo może utrzymywać jakość życia na wysokim poziomie, a nawet aktywność zawodową.
Czy choroba Parkinsona jest dziedziczna?
Choroby Parkinsona nie dziedziczy się w znany sposób, ale czynniki genetyczne odgrywają istotną rolę jako czynnik ryzyka zachorowania na nią. Prawdopodobieństwo wystąpienia tego schorzenia wśród krewnych pierwszego stopnia jest od 2 do aż 14 razy wyższe niż wśród osób, które nie miały w rodzinie nikogo cierpiącego na chorobę Parkinsona.
Bibliografia:
- Bogucki A.: Leczenie zaawansowanej choroby Parkinsona — rekomendacje Polskiego Towarzystwa Choroby Parkinsona i Innych Zaburzeń Ruchowych. Farmakoterapia Chorób Układu Nerwowego. Polski Przegląd Neurologiczny 2014; 10 (1): 15–22.
- Sławek J.: Choroba Parkinsona — jak właściwie rozpoznawać, skutecznie i bezpiecznie leczyć? Forum Medycyny Rodzinnej 2014, tom 8, nr 6, 281–291.
- http://www.parkinsonfundacja.pl/datastore/download/poradnikdlaosobzchp2007.pdf (dostęp dn. 29.06.2024 r.).