Lek Amantadyna - czym jest i co leczy?

Spis Treści

Amantadyna co to jest

Amantadyna jest lekiem stosowanym w leczeniu choroby Parkinsona (czasami nazywanej „porażeniem paraliżowym” lub „porażeniem drżącym”) i jej objawów, w tym dyskinezy.  Może być podawana samodzielnie lub w skojarzeniu z innymi lekami (np. lewodopą). Poprawia kontrolę mięśni i zmniejsza ich sztywność, dzięki czemu umożliwia wykonywanie normalnych ruchów ciała w miarę zmniejszania się objawów choroby. Amantadyna jest również stosowana w leczeniu sztywności i drżenia spowodowanych przez niektóre leki używane w stanach nerwowych, psychicznych i emocjonalnych.

Substancja stosowana jest również w zwalczaniu chorób wirusowych. Stosuję się ją w celu zapobiegania lub leczenie niektórych infekcji grypy (typu A). Nie działa na przeziębienia oraz inne rodzaje grypy.

Jak działa amantadyna

Mechanizm działania amantadyny nie jest do końca pewny.  Przypuszcza się, że aktywność przeciwwirusowa tej substancji wynika z tego, że zakłóca ona przede wszystkim replikację wirusa. Uszkadza jeden z elementów białka znajdującego się w błonie wirusa, co zapobiega przedostawaniu się zakaźnego wirusowego kwasu nukleinowego do komórki gospodarza. Może również hamować tworzenie się  różnych podtypów wirusa grypy A. Wirus grypy typu B posiada w błonie otaczającej komórkę inne białka, co sprawia, że amantadyna jest nieskuteczna wobec tego wirusa.

W leczeniu choroby Parkinsona badania wykazały, że działa na neurony dopaminy. Substancja jest słabym, niekonkurencyjnym antagonistą receptora NMDA, który zwiększa uwalnianie dopaminy i zapobiega wychwytowi zwrotnemu tej substancji w mózgu.

Amantadyna jak stosować

Amantadyna występuje w postaci leków doustnych. Dostępne są kapsułki (tabletki) o natychmiastowym uwalnianiu, kapsułki (tabletki)  o przedłużonym uwalnianiu oraz syrop. Dobór formy leku oraz dawkowanie uzależnione jest od wielu czynników, takich jak: wiek, stan chorego, choroby współistniejące oraz reakcji organizmu na podanie pierwszej dawki amantadyny.

Typowa dawka początkowa w chorobie Parkinsona wynosi 100 mg, przyjmowana dwa razy dziennie. Jeśli chory zażywa inne leki 100 mg przyjmowane raz dziennie może okazać się wystarczające. Zgodzie z charakterystyką produktu leczniczego maksymalna dawka amantadyny dla osoby dorosłej wynosi 200 mg, przyjmowane dwa razy dziennie. W leczeniu grypy typu A amantadynę należy podawać w dawce 200 mg na dobę lub 100 mg dwa razy na dobę w ciągu 24 do 48 godzin od wystąpienia objawów i kontynuować przez 24 do 48 godzin po ustąpieniu objawów. W ramach profilaktyki pacjenci powinni kontynuować leczenie przez cały sezon grypowy.
Nie potwierdzono bezpieczeństwa i skuteczności substancji u osób w wieku poniżej 18 lat. W przypadku seniorów (osób w wieku 65 lat i starszych) może istnieć konieczność modyfikacji dawki ze względu na osłabioną pracę nerek.

Leki z amantadyną mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami, witaminami lub ziołami, które są dostępne bez recepty. Interakcja ma miejsce, gdy substancja zmienia sposób działania leku. Może to być szkodliwe lub uniemożliwić prawidłowe działanie leku. Przykłady leków, które mogą powodować interakcje z amantadyną:

• stymulatory ośrodkowego układu nerwowego
• leki antycholinergiczne (difenhydramina, skopolamina, tolterodyna, benztropina)
• leki nasercowe
• leki na malarię (chinina, chinidyna).

Otrzymanie żywej atenuowanej szczepionki przeciwko grypie podczas przyjmowania amantadyny może zmniejszyć jej skuteczność . Osoby przyjmujące leki z tą substancją powinny otrzymać szczepionkę 2 tygodnie przed pierwszym przyjęciem amantadyny lub 48 godzin po jej przyjęciu. Jeśli nie jest to możliwe, rekomendowane jest zastosowanie innego rodzaju szczepionki przeciw grypie.

Czy amantadyna leczy covid

COVID-19, choroba wywołana zakażeniem wirusem SARS-CoV-2, w większości przypadków przebiega bezobjawowo lub ma łagodne objawy. U części chorych, zwykle obciążonych czynnikami ryzyka, dochodzi do ostrej niewydolności oddechowej i dysfunkcji innych narządów. W takich przypadkach śmiertelność jest bardzo wysoka pomimo stosowania intensywnej terapii. Amantadyna wykazuje złożone działanie, w tym działanie przeciwwirusowe, przeciwzapalne i dopaminergiczne. Wykazanie skuteczności i bezpieczeństwa leczenia amantadyną w poprawie stanu klinicznego pacjentów z rozpoznaniem COVID-19 ma ogromne znaczenie w zwalczaniu skutków pandemii. Może wpływać na ciężkość i przebieg powikłań neurologicznych, które są bardzo częste i utrzymują się długo po zakażeniu jako zespół długiego COVID. Dane mogą sugerować, że chlorowodorek amantadyny wykazuje skuteczność w zapobieganiu hospitalizacji i zgonom u pacjentów z COVID-19.

Czy amantadyna jest bezpieczna

Główną zaletą amantadyny jest niski profil skutków ubocznych. Główne działania niepożądane mogą obejmować niedociśnienie ortostatyczne, omdlenia, obrzęki obwodowe, zawroty głowy, urojenia, omamy, upadki, suchość skóry i zaparcia. Siność siatkowata  jest rzadkim działaniem niepożądanym, jednak amantadyna jest jednym z najbardziej znanych leków wywołujących to zjawisko. Ten efekt uboczny jest odwracalny po odstawieniu leku. Polega na pojawieniu się na skórze czerwononiebieskich, sinych lub sinoróżowych plam, układających się siateczkowato.
Poważne działania niepożądane obejmują złośliwy zespół neuroleptyczny, psychozę, myśli samobójcze i depresję ośrodkowego układu nerwowego. Depresja ośrodkowego układu nerwowego wymaga monitorowania, zwłaszcza u osób starszych. Lekarze powinni ostrzegać pacjentów przed czynnościami, które wymagają uwagi fizycznej i psychicznej, takich jak prowadzenie pojazdów, oraz unikać łączenia z innymi środkami działającymi depresyjnie na OUN, takimi jak alkohol. Ostrożność przy stosowaniu i dostosowywaniu dawki może być konieczna u osób z chorobami serca, zaburzeniami napadowymi, zaburzeniami czynności wątroby i zaburzeniami czynności nerek.

Amantadyna jest przeciwwskazana u pacjentów z nadwrażliwością na lek lub składniki preparatu. Lek jest wydalany przez nerki, dlatego postać dawkowania o przedłużonym uwalnianiu jest przeciwwskazana u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek. Ze względu na możliwe antycholinergiczne działania niepożądane, pacjenci z jaskrą lub przerostem prostaty powinni stosować ją ostrożnie.

Naukowcy zaobserwowali zdarzenia nieprawidłowego rozwoju płodu  w wielu badaniach na zwierzętach, którym podawano amantadynę. Z tego względu lekarze powinni wybrać inny lek dla ciężarnych pacjentek z chorobą Parkinsona, chyba że korzyści przewyższają ryzyko.

Amantadyna jak kupić

Amantadyna jest lekiem dostępnym, tylko i wyłączenie na receptę, którą należy zrealizować w aptece. Ze względów bezpieczeństwa należy wystrzegać się kupowania leku na bazarach, sklepach zielarskich i sklepach internetowych.

Źródło

1. Naderi S, Faghih H, Aqamolaei A, Mortazavi SH, Mortezaei A, Sahebolzamani E, Rezaei F, Akhondzadeh S. Amantadine as adjuvant therapy in the treatment of moderate to severe obsessive-compulsive disorder: A double-blind randomized trial with placebo control. Psychiatry Clin Neurosci. 2019 Apr;73(4):169-174.
2. Konrad Rejdak, Piotr Fiedor, Robert Bonek, Aleksander Goch, Agnieszka Gala-Błądzińska, Waldemar Chełstowski, Jacek Łukasiak, Sławomir Kiciak, Piotr Dąbrowski, Mateusz Dec, Zbigniew J. Król, Ewa Papuć, Adriana Zasybska, Agnieszka Segiet, Paweł Grieb. The use of amantadine in the prevention of progression and treatment of COVID-19 symptoms in patients infected with the SARS-CoV-2 virus (COV-PREVENT): Study rationale and design, Contemporary Clinical Trials