Wirusowe zapalenie wątroby typu d (wzw d) - objawy i leczenie

Czym jest wzw D i HDV?

WZW typu D to choroba wirusowa, którą powoduje wirus HDV. Zakażenia tym wirusem są najbardziej rozpowszechnione w krajach regionu Morza Śródziemnego, a także w Afryce (np. Kenia), Rumunii oraz Azji (Chiny, Mongolia). Zdarzają się też zachorowania w Ameryce Południowej – np. w Wenezueli czy Kolumbii. WZW typu D to choroba niepojawiająca się samodzielnie i zawsze współwystępująca z wirusowym zapaleniem wątroby typu B. Bowiem wirus HDV nie jest w stanie samodzielnie się namnażać i potrzebuje do tego obecności wirusa HBV.

Do czynników ryzyka zakażenia należą np.:

• operacje i pobyty w szpitalu, a także wszelkiego rodzaju badania związane z przerwaniem ciągłości tkanek lub badania o takim ryzyku (w tym gastroskopia, kolonoskopia),
• wszystkie działania związane z kontaktem z krwią innej osoby, w tym wspólne używanie maszynki do golenia, szczoteczki do mycia zębów, itp.,
• zabiegi akupunktury, kosmetyczne, stomatologiczne,
• ciąża i poród – może wówczas dojść do zakażenia dziecka,
• kontakt seksualny,
• zażywanie narkotyków,
• transfuzja krwi (obecnie ryzyko zakażenia poprzez ten zabieg jest minimalne).

Drogi zakażenia wzw typu D

Wirusowe zapalenie wątroby typu D to choroba zakaźna, co oznacza, że wirus może przenosić się z jednego na drugiego żywiciela i wywoływać u każdego te same objawy. Wirus HDV może rozwijać się jednocześnie z wirusem HBV, wówczas mówimy o jednoczesnym zakażeniu. Objawy choroby są wtedy takie same, jak przy zakażeniu tylko wirusem zapalenia wątroby typu B. Może też dojść do nadkażenia HDV u osoby już będącej nosicielem wirusa HBV – wtedy zapalenie wątroby typu B staje się chorobą o zaostrzonym przebiegu i może prowadzić do ostrej niewydolności wątroby, a w dalszej konsekwencji nawet do śmierci. W tym drugim przypadku mowa jest raczej o ostrym charakterze wirusowego zapalenia wątroby typu D, z kolei jeśli wzw typu D rozwija się wraz z wzw typu B i nie daje ostrych objawów – wówczas określa się tę chorobę jako przewlekłe zapalenie.

W obu rodzajach zakażeń zawsze drogą zakażenia jest krew lub płyny ustrojowe. Wyróżnia się 3 oficjalne drogi zakażenia: pozajelitową (poprzez krew), płciową i okołoporodową. Ponadto trzeba podkreślić, że wirus ten dotyczy tylko ludzi.

Dlatego też bardzo ważne jest profilaktyczne zapobieganie zakażeniom WZW. Jeśli jesteśmy narażeni na kontakt z wirusem zapalenia wątroby, należy kontrolnie badań aktywność enzymów wątrobowych, a także wykonywać podstawowe badania krwi – bowiem wątroba ma ogromny wpływ na jakość krwi i jej krzepnięcie i wszelkie zaburzenia pracy tego organu szybko mają odzwierciedlenie w nieprawidłowych wynikach morfologii krwi. Ponadto warto wziąć pod uwagę szczepienia przeciw WZW, które dobrze jest wykonać tym bardziej, jeśli jesteśmy w grupie podwyższonego ryzyka z racji wykonywanego zawodu (np. praca w służbie zdrowia) czy wspólnego mieszkania z osobą chorą na WZW. Jeśli chodzi o wzw B, to szczepienia ochronne są obowiązkowe, zaraz po urodzeniu.

Objawy wirusowego zapalenia wątroby typu D

Jak wcześniej wspomniano, zakażenie wzw D wiąże się z wirusowym zapaleniem wątroby typu B i z tego też względu objawy dla obu zakażeń są bardzo podobne, wręcz tożsame. Co ciekawe, nagła faza ostra choroby nie daje konkretnych objawów i bardziej charakterystyczne z nich dotyczą jednak formy przewlekłej wzw D. Dla obu rodzajów choroby jednak są one podobne, tak samo jak objawy wirusowego zapalenia wątroby typu E, jeśli w ogóle wystąpią w ostrej fazie zakażenia. Należą do nich:

• żółte zabarwienie skóry i oczu (żółtaczka),
• zmęczenie i osłabienie,
• nudności, wymioty,
• ciemna barwa moczu,
• bóle w okolicy brzucha.

Podczas opisu objawów lekarzowi, warto skonkretyzować dolegliwości. To znaczy – zapamiętujmy, w jakiej kolejności pojawiają się dane dolegliwości, jakie objawy są najbardziej dokuczliwe, kiedy się pojawiły, czy charakter objawów jest zmienny (np. czy się nasilają), a także w przypadku bólu – warto konkretnie umiejscowić źródło bólu albo starać się o jak najdokładniejsze podanie tego miejsca. Jeśli określonego rodzaju posiłki lub ruchy nasilają albo zmniejszają dolegliwości bólowe, to także ważna informacja dla lekarza.

Badania na wzw typu D

Jak wcześniej wspomniano, do badań, któr należy wykonać w razie podejrzenia wzw D należą:

• próby wątrobowe, czyli określenie aktywności enzymów wątrobowych,
• bilirubina – barwnik związany z aktywnością wątroby,
• morfologia krwi,
• obecność przeciwciał anty-HDV (IgM lub IgG) – to badanie jest najbardziej ukierunkowane na zdiagnozowanie zakażenia wzw D.

Leczenie wzw typu D

Wirus wzw D może być leczony tylko pod okiem specjalisty. Nie należy szukać sposobów na domowe leczenie wzw D (ani żadnego innego typu zakażenia WZW), ponieważ może to przynieść dużo więcej szkód i doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia i do niewydolności wątroby. Należy do minimum ograniczyć ryzyko zarówno rozprzestrzenienia się wirusa (a więc używania przyrządów kosmetycznych, korzystania z jakichkolwiek zabiegów związanych z ryzykiem uszkodzenia tkanek). Należy poinformować bliskich i osoby przebywające z chorym o zwiększonym ryzyku zachorowania i zachęcać ich do zaszczepienia się.

W przypadku ostrego zakażenia wzw zaleca się odpoczynek, ograniczenie większości leków i wyeliminowanie alkoholu z diety, a także zastosowanie diety lekkostrawnej. Czym jest dieta lekkostrawna? Przede wszystkim zakłada ona ograniczanie błonnika, produktów pełnoziarnistych, surowych owoców i warzyw. Stosuje się w niej tylko delikatne przyprawy (zioła), a rezygnuje z sosów, musztardy, marynat, keczupu czy octu, chrzanu i czosnku. Należy wyeliminować produkty wysoko przetworzone z diety i opierać menu o produkty mleczne, chude mięsa, ryby, gotowane warzywa, a także kisiele, budynie, kleiki.

W zależności od decyzji lekarza leczenie może zakładać także środki farmakoterapeutyczne. Przewlekłe zakażenie jest z kolei już od samego początku ukierunkowane na farmakoterapię, ale decyzja co do dawkowania i rodzaju podawanych leków leży po stronie specjalisty, bowiem zależy od stanu zdrowia chorego i wielu dodatkowych czynników.

Jak widać, wzw D i inne typy tej choroby to dość powszechne zaburzenia pracy wątroby. Jednak można się od nich uchronić, przestrzegając pewnych zasad higieny i trybu życia.

Źródła:

red. prof. A. Szczeklik: Choroby wewnętrzne,Medycyna Praktyczna ,Kraków 2005.
red. S. Konturek: Gastroenterologia i hepatologia kliniczna,PZWL,2006.
https://wsse.krakow.pl/page/wp-content/uploads/2014/07/WZW_zalacznik.pdf [dostęp dn. 28.12.2019 r.]