Autorka:
diet. Żaneta Michalak
NowaFarmacja.pl
Czym jest WZW E i jak można na to zachorować?
WZW E to choroba zakaźna, wirusowa. Wirusa HEV, który ją wywołuje, wyizolowano po raz pierwszy w roku 1997, a więc stosunkowo niedawno. Należy do grupy wirusowych zakażeń wątroby, prowadzących do jej zapalenia albo nawet do niewydolności. WZW E przenosi się głównie drogą pokarmową, podobnie jak wirus zapalenia wątroby typu A, ale może też być skutkiem przeszczepu, transfuzji czy przechodzić z matki na dziecko. Z kolei drogi zakażenia WZW typu D oraz B są zgoła inne – zatem rodzaje WZW wcale nie są do siebie bardzo podobne i podobieństwo dotyczy tylko niektórych spomiędzy nich.
Jako jedyny ze wszystkich typów WZW – typ E dotyczy nie tylko ludzi, ale i zwierząt. Wirusa HEV zidentyfikowano już u ludzi, ale i wśród ptaków, dzików, jeleni, szczurów czy królików i mangust. Można więc stwierdzić, że wirus HEV, a także WZW E to odzwierzęce czynniki wpływające na zdrowie także u człowieka. Jest to o tyle niebezpieczne, że wirus, który przenosi się drogą pokarmową, a jednocześnie jest obecny u zwierząt, może stanowić zagrożenie pokarmowe. Bowiem sam kontakt z chorym zwierzęciem, a co dopiero spożycie zakażonego mięsa już może powodować, że zachorujemy na wirusowe zapalenie wątroby typu E.
Co ważne – wirus HEV zostaje całkowicie inaktywowany dopiero po ogrzewaniu przez godzinę w temperaturze co najmniej 66 stopni Celsjusza. W wyższej temperaturze ginie szybciej, na przykład w temperaturze 70-71 stopni C potrzeba już od 10 do 60 minut, by go usunąć. Z kolei temperatura charakterystyczna dla przygotowania średnio krwistego mięsa (56 stopni C) nie wystarcza, by szybko zniszczyć wirusa – zajmuje to 30-60 minut.
Objawy wirusowego zapalenia wątroby typu E
WZW E w kontekście przebiegu jest bardzo podobną chorobą do WZW typu A. Choć śmiertelność jest stosunkowo niska, bo sięga 4%, to gdyby nie fakt, że choroba nierzadko przebiega bezobjawowo, zgonów byłoby znacznie mniej. Choroba dzieli się na dwa okresy – zwiastunowy i żółtaczkowy. Pierwszy okres jest krótki, podobny w przebiegu do grypy – chorzy skarżą się wówczas na ogólne złe samopoczucie, osłabienie, bóle mięśniowo-stawowe, nudności i wymioty oraz mają gorączkę. Drugim etapem jest żółtaczka i może prowadzić do niewydolności wątroby, a nawet zgonu. Jednak jak wspomniano, nie zawsze te objawy są łatwe do zauważenia, bowiem stosunek zakażeń objawowych do tych bez objawów wynosi aż od 1:2 do 1:13. Jest to między innymi związane z dawką wirusa, bowiem im większa styczność z nim, tym objawy bardziej się uwidaczniają.
Leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu E
Aby podjąć odpowiednie leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu E, najpierw należy odpowiednio zdiagnozować chorobę. Diagnostyka opiera się o takie czynniki, jak: gorączka, żółtaczka, bóle brzucha, badania enzymów wątrobowych i ich wysoka wartość. Jeśli obecny jest co najmniej jeden z tych objawów, poszerza się diagnostykę o badania obecności wirusa we krwi, kale lub badania przeciwciał przeciw wirusowi HEV we krwi. Badania NAT, czyli te dotyczące wykrycia obecności wirusa w kale lub we krwi są jednak bardziej dokładne.
Gdy diagnostyka przyniesie niestety negatywną odpowiedź, że to WZW typu E, objawy można dość łatwo wyleczyć, Jednocześnie leczenie objawowe to wyłączny sposób terapii WZW typu E u pacjentów, którzy nie mają problemów z odpornością. Ludzie o prawidłowej odporności są w stanie samodzielnie po pewnym czasie zniszczyć wirusa w organizmie. Jednak w przypadkach bardziej ostrych i nagłych, albo w sytuacjach takich jak ciąża, przeszczep, leczenie nowotworowe i tym podobnych trudnych przypadkach – dołącza się leczenie immunosupresyjne i/lub dodatkowe leczenie przeciwwirusowe. Wszystko to jednak musi przebiegać w porozumieniu z lekarzem prowadzącym. Nie powinno się stosować żadnych sposobów domowego leczenia. Jedyne, co możemy dodatkowo zrobić, to odciążyć wątrobę za pomocą odpowiedniej diety. W przypadku WZW warto zastosować dietę lekkostrawną, o niskiej zawartości błonnika, a więc ograniczającą produkty zbożowe z pełnego ziarna, a także surowe warzywa i owoce. Z diety należy koniecznie wówczas wyrzucić alkohol, a także wszelkie ciężki sosy, marynaty, ocet, chrzan, czosnek, ostre przyprawy i tłuste produkty. Także kwestia brania różnego rodzaju leków jest problematyczna, ponieważ w przypadku chorób wątroby trzeba ten organ możliwie maksymalnie odciążać, a przecież leki są środkami, które w wątrobie głównie są metabolizowane.
Profilaktyka WZW typu E
Zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu E są najczęstsze w krajach rozwijających się, szczególnie tam, gdzie dostęp do czystej wody i godnych warunków sanitarnych jest bardzo niski – wówczas o zakażenia związane ze spożyciem brudnej wody nietrudno. W Japonii, USA i Europie zachorowania są coraz rzadsze. Natomiast np. w Chinach, Indiach, Afryce Północnej, Nepalu, które określa się jako obszar endemicznego (szerokiego) występowania tej choroby – bardzo często zakażane są zwierzęta, jak i ludzie. Określa się, że zachorowania są zarówno indywidualne, jak i wręcz epidemiczne. Co roku na HEV choruje około 20 milionów ludzi, w tym nieco ponad 3 miliony to ostra faza choroby. Dlatego też tak ważna jest profilaktyka WZW E. Jej podstawą jest poprawa stanu higieny ludzi i większa kontrola spożywanych produktów mięsnych. Profilaktyka zakłada też szczególne zasady dotyczące postępowania z chorobami zakaźnymi i ludźmi chorującymi na nie. Ponadto na terenie Chin dopuszcza się stosowanie rekombinowanej szczepionki. Szczepionka na WZW typu E nie jest jednak jeszcze rutynowo dopuszczona do stosowania.
WZW typu E to choroba stosunkowo niebezpieczna, ponieważ łatwo można się nią zarazić – tym bardziej w rejonach o niskim stopniu higieny. Ponadto zakażenie może przebiegać drogą pokarmową. Do tego objawy choroby nie są jednolite i/lub w ogóle się mogą nie pojawiać. Wydaje się jednak, że zachowanie odpowiedniej higieny i spożywanie wody oraz pokarmu z zaufanych źródeł może w większości przypadków być wystarczające.
Źródła:
Pogłód R.: Wirus zapalenia wątroby typu E jako wyłaniający się czynnik chorobotwórczy w krwiodawstwie i krwiolecznictwie Dane prezentowane podczas seminarium „Postępy w badaniach przeglądowych dawców krwi” (Warszawa, 5–6 października 2015 r.). Journal of Transfusion Medicine 2015, tom 8, nr 4, 153–156.
Baumann-Popczyk A.: WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY TYPU E JAKO ZOONOZA. PRZEGL EPIDEMIOL 2011; 65: 9 – 13.