Spis Treści
Co to jest torbiel na jajniku?
Mamy do czynienia z wieloma rodzajami torbieli jajnika:
- Czynnościowe – to torbiele, które rozwijają się podczas cyklu miesiączkowego i w okresie do trzech cykli samoistnie zanikają;
- Skórzaste (potworniaki) – to szczególny typ torbieli, który cechuje się zawartością różnych, często nietypowych tkanek, np. włosów, kości;
- Gruczolakotorbiele – zawierające komory z płynem.
Jak więc widać, są to struktury niejednorodne, ale zawsze związane z układem rozrodczym kobiety – rozwijają się wewnątrz lub na powierzchni jajnika.
Torbiel na jajniku – objawy
Bardzo często torbiele jajnika nie wiążą się z żadnymi symptomami. Stąd też wiele przypadków torbieli jest niediagnozowanych lub diagnozowanych bardzo późno. Najczęstsze symptomy, które powinny zwrócić uwagę to:
- Dolegliwości bólowe w okolicach podbrzusza,
- Uczucie wypukłości w dolnej części brzucha,
- Nietypowe krwawienia z dróg rodnych,
- Zaburzenia cyklu menstruacyjnego.
Takie objawy zawsze powinny skłonić do wizyty u lekarza ginekologa. Ten w pierwszej kolejności podejmie się wykonania badania USG przydatków, co jest podstawową i czułą metodą w kontekście diagnostyki torbieli jajnikowych.
Torbiel na jajniku – przyczyny
Torbiele jajnikowe bardzo często wynikają z naturalnych procesów związanych z funkcjonowaniem jajników. Pod wpływem układu hormonalnego jajniki pobudzane są do pracy – comiesięcznego uwalniania pęcherzyka. Stąd też najczęściej dochodzi do rozwinięcia torbieli związanych z owym pęcherzykiem – tworzy się on po uwolnieniu jajeczka podczas owulacji. Czynnikami ryzyka rozwoju torbieli są też choroby i inne kwestie takie, jak:
- Endometrioza,
- PCOS (zespół policystycznych jajników),
- Infekcje dróg rodnych, jajników,
- Nowotwory układu rozrodczego,
- Wrodzone wady strukturalne.
- Także ciąża i zmiany hormonalne nią wywołane mogą zwiększać nieco ryzyko pojawiania się torbieli.
Torbiel na jajniku a ciąża – zalecenia
Torbiele w okresie ciąży pojawiają się stosunkowo rzadko, jeśli już to najczęściej w 1 trymestrze. Torbieli mających do 10 cm średnicy, niedających niekomfortowych objawów, nie usuwa się, a jedynie kontroluje w okresie ciąży i 6 tygodni po porodzie.
Torbiel na jajniku po 50 roku życia i po 60 roku życia
Torbiele w okresie menopauzy i po menopauzie występują stosunkowo rzadko, jednak jeśli się pojawią, to istnieją wskazania do dalszej diagnostyki, a nawet szybkiego leczenia chirurgicznego. To dlatego, że im starsza kobieta, tym wyższe może być ryzyko rozwoju nowotworu w przypadku torbielowatości jajnika.
Torbiel na jajniku – leczenie. Czy torbiel na jajniku może się wchłonąć?
Duży odsetek torbieli jajnika znika samoistnie (wchłania się) w ciągu do 3 cykli miesiączkowych. Dlatego w wielu przypadkach nie stosuje się inwazyjnych i złożonych metod leczenia, a raczej wybiera się leczenie obserwacyjne i ewentualnie objawowe (np. leki przeciwbólowe). W zależności od sytuacji pacjentki, lekarz może zalecić stosowanie leków hormonalnych w celu uregulowania cyklu miesiączkowego i w pewnym stopniu (choć coraz rzadziej specjaliści to podkreślają) – zmniejszenia ryzyka pojawiania się nowych torbieli jajnikowych. Torbiele duże, zawierające fragmenty nietypowych tkanek (np. potworniaki), powodujące silne dolegliwości bólowe i zagrażające zdrowiu czy życiu pacjentki (np. ryzyko pęknięcia torbielą) – mogą wymagać leczenia chirurgicznego. W takich wypadkach najczęściej dochodzi do usunięcia torbieli, bez szkody na jajniku objętym chorobą. Ogólnie mówiąc, w zależności od stopnia rozwoju torbieli, leczenie może wyglądać nieco inaczej:
- Torbiel na jajniku 3 cm – tego typu niewielkie zmiany zazwyczaj poddaje się obserwacji, zaleca się powtórne USG po diagnozie torbieli jajnika po 4 miesiącach;
- Torbiel na jajniku 4 cm – zwykle torbiel ciałka żółtego jest niegroźna i mierzy właśnie do 4 cm (choć mogą zdarzać się większe) – tego typu torbiel również poddaje się obserwacji, powinna wchłonąć się samoistnie;
- Torbiel na jajniku 5 cm – w przypadku torbieli od 5 cm wzwyż lekarz może podjąć decyzję o leczeniu chirurgicznym, jednak zależy to od innych, dodatkowych czynników;
- Torbiel na jajniku 6 cm – jeśli rozmiar torbieli przekroczy 6 cm, a także jeśli daje objawy bólowe (i inne), to jest to wskazanie do leczenia chirurgicznego.
Jak szybko rośnie torbiel na jajniku?
Torbiele jajnikowe to struktury, które mogą rozwijać się bardzo szybko – nawet w ciągu jednego cyklu miesiączkowego. Niektóre źródła mówią, że tempro wzrostu torbieli może wynosić nawet do kilku mm na dobę.
Czy torbiel na jajniku jest groźny?
Większość torbieli jajnikowych to zmiany, które są niegroźne, nie dają objawów i szybko samoistnie znikają. Jeśli jednak pacjentka boryka się z dolegliwościami takimi, jak ból, tkliwość, dyskomfort – to należy niezwłocznie udać się do specjalisty w celu dalszej diagnostyki. Warto podkreślić, że nieleczone, rosnące torbiele mogą prowadzić między innymi do takich powikłań, jak:
- Rozwój stanu zapalnego i zakażenia,
- Ucisk na otaczające tkanki,
- Skręt torbieli, pęknięcie,
- Zaburzenia hormonalne oraz problemy z płodnością,
- Rozwój nowotworu.
Sprawdź też: Torbiel na wątrobie
Bibliografia:
- Winiarek J. i wsp.: Guzy przydatków. Ginekologia po Dyplomie. 2, 2017.
- Ulman-Włodarz I. i wsp.: Torbiel skórzasta jajnika – możliwe powikłania. GinPolMedProject. 2, 24, 2012.
- https://www.forumginekologii.pl/artykul/zasady-postepowania-w-przypadku-niezlosliwych-guzow-jajnika (dostęp dn. 12.12.2023 r.)
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.