Tętniak a ryzyko pęknięcia - jakie są czynniki ryzyka i jak temu zapobiegać?

Spis Treści

Co to jest tętniak?

Tętniak to nieprawidłowy obrzęk lub wybrzuszenie w ścianie naczynia krwionośnego, takiego jak tętnica. Tętniaki mogą wystąpić w dowolnym miejscu w układzie krążenia, ale najczęściej rozwijają się wzdłuż aorty (głównej tętnicy ciała biegnącej wzdłuż tułowia) oraz w naczyniach krwionośnych mózgu. Trzy najczęściej występujące rodzaje tętniaków: aorty brzusznej, aorty piersiowej i mózgu.

Tętniak – objawy

Tętniak rzadko powoduje jakiekolwiek objawy, chyba że pęknie. Niepęknięte tętniaki mózgu czasami powodują objawy, jeśli są szczególnie duże lub naciskają na tkanki lub nerwy. Charakterystyczne symptomy to:

• zaburzenia widzenia, takie jak utrata wzroku lub podwójne widzenie,
• ból nad lub wokół oka,
• drętwienie lub osłabienie po jednej stronie twarzy,
• trudność w mówieniu,
• bóle głowy,
• utrata równowagi,
• trudności z koncentracją lub problemy z pamięcią krótkotrwałą.

Niepokojące w przypadku tętniaka aorty brzusznej i aorty piersiowej mogą być bóle brzucha, bóle pleców występujące w odcinku lędźwiowym.

Tętniak – przyczyny

W przypadku tętniaków wrodzonych osłabienie ścian naczyń krwionośnych występuje już w chwili narodzin. Jednak może również ono nastąpić w przypadku występującego przewlekle wysokiego ciśnienia krwi, miażdżycy, urazu klatki piersiowej. Kiła przenoszona drogą płciową, jeśli nie jest leczona, atakuje aortę i osłabia jej ściany. Występowanie wielotorbielowatości nerek zwiększa ryzyko tętniaka mózgu. Nierzadko jednak przyczyna choroby pozostaje nieznana.

Tętniak aorty brzusznej

Biorąc pod uwagę zasięg i rozmiar aorty, znaczne krwawienie wewnętrzne występuje, gdy ciśnienie krwi wzrasta w stosunku do ścian aorty, powodując jej pęknięcie. Pęknięcie aorty brzusznej, czasami mylone z zawałem serca, może charakteryzować się bólem w klatce piersiowej i żuchwie, przeszywającym bólem brzucha lub pleców, omdleniami, trudnościami w oddychaniu i osłabieniem po jednej stronie ciała.

Tętniak aorty piersiowej

Tętniaki aorty piersiowej rozwijają się w części naczynia przechodzącego przez klatkę piersiową. Podobnie jak tętniaki aorty brzusznej są w dużej mierze bezobjawowe – więc jest mało prawdopodobne, aby wiedzieć, że zagrożenie rozwija się w naszym ciele. Jednak niektóre objawy, na które należy zwrócić uwagę, to ból pleców, chrypka, duszność lub tkliwość lub ból w klatce piersiowej.

Tętniak mózgu

Tętniak mózgu znany również jako  tętniak wewnątrzczaszkowy — to wybrzuszenie lub balonowanie w naczyniu krwionośnym w mózgu. Eksperci uważają, że tętniaki mózgu tworzą się i rosną, ponieważ krew przepływająca przez naczynie krwionośne wywiera nacisk na słaby obszar ściany naczynia. Może to zwiększyć rozmiar tętniaka. Jeśli tętniak mózgu przecieka lub pęka, powoduje to krwawienie w mózgu, znane jako udar krwotoczny. Najczęściej pęknięcie występuje w przestrzeni między mózgiem a cienkimi tkankami pokrywającymi ten narząd. Ten typ udaru krwotocznego nazywany jest krwotokiem podpajęczynówkowym.

Tętniak tętnicy szyjnej

Chociaż tętniaki tętnicy szyjnej zewnątrzczaszkowej rzadko pękają, mogą w nich tworzyć się skrzepy krwi. Jeśli skrzep się oderwie, może zablokować przepływ krwi do mózgu, powodując udar lub mini-udar.

Tętniak rzekomy

Tętniak rzekomy występuje, gdy ściana naczynia krwionośnego jest uszkodzona. Krew wyciekająca z naczynia zbiera się w otaczających tkankach. Czasami nazywa się to fałszywym tętniakiem. Można go również nazwać tętniakiem rzekomym naczyń. W prawdziwym tętniaku ściana naczynia osłabia się i wybrzusza.

Tętniak serca

Tętniak lewej komory serca jest jednym z najgorszych powikłań po ostrym zawale mięśnia sercowego. Naturalnym przebiegiem prowadzącym do powstania tętniaka jest zawał pełnej grubości, który został zastąpiony przez tkankę włóknistą. Ta bezwładna część nie może brać udziału w skurczu i w rezultacie obumiera.

Tętniak tętnicy udowej

Tętniak tętnicy udowej to rozciągnięta część naczynia krwionośnego w udzie. Słaba ściana tętnicy może pęknąć i spowodować dużą utratę krwi. Chirurgiczna naprawa tego rzadkiego stanu zapobiega pęknięciu tętniaka kości udowej. Ta operacja zwykle kończy się dobrze.

Tętniak śledziony

Tętniak tętnicy śledzionowej to wybrzuszony, osłabiony odcinek tętnicy, który dostarcza krew do śledziony oraz części trzustki i żołądka. Wiele osób nie ma żadnych objawów. Jeśli już się pojawią to jest to ból w lewej górnej części brzucha.

Tętniak tętnicy podkolanowej

Tętniak tętnicy podkolanowej definiuje się jako ogniskowe poszerzenie tętnicy, którego największa średnica przekracza 50% normy. Te ogniskowe poszerzenia są klasyfikowane jako wrzecionowate lub workowate. Tętniaki tętnicy podkolanowej są związane z tętniakami aorty brzusznej w 40% do 50% przypadków.

Tętniak workowaty

Tętniaki naczyń wieńcowych to ogniskowe wypukłości powstające w wyniku osłabienia ściany naczynia w głównych rozwidleniach tętnic wzdłuż podstawy mózgu. Te wypukłości mają na ogół kształt kulisty, chociaż asymetryczne rozszerzanie się ściany nie jest niczym niezwykłym, często skutkując wielokomorowym wyglądem.

Jak szybko rośnie tętniak mózgu?

Tętniaki mózgu są powszechne. Ale większość z nich nie jest poważna, zwłaszcza jeśli są małe. Większość tętniaków mózgu nie pęka. Zwykle nie powodują objawów ani problemów zdrowotnych. W wielu przypadkach tętniaki mózgu stwierdza się podczas testów na inne schorzenia. Jednak pęknięty tętniak szybko staje się zagrożeniem dla życia i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.

Czy tętniak to rak

Tętniak to nie nowotwór. Jednak jego występowanie jest związane  ze zwiększonym ryzykiem raka, w szczególności wątrobiaka, raka trzustki i raka płuc.

Czy tętniak może się wchłonąć?

Tętniaki nie znikają, więc jeśli u pacjenta przybiera on duże rozmiary, może być potrzebna operacja. Polega na zastąpieniu tętniaka sztucznym przeszczepem. Planowa operacja, która jest wykonywana przed pęknięciem, ma wskaźnik sukcesu wynoszący ponad 90 procent.

Tętniak a praca

Dostarczenie odpowiednich dowodów medycznych dotyczących tętniaka aorty jest kluczem do uzyskania świadczeń z tytułu niezdolności do pracy. Wykonywanie czynności wymagających dużego wysiłku fizycznego może przyczynić się do zaostrzenia objawów.

Tętniak mózgu a stopień niepełnosprawności

Tętniaki są jedną z najtrudniejszych do wykrycia chorób. Ponieważ większość z nich jest wykrywana dopiero po ich pęknięciu, większość pacjentów doświadcza objawów, które mogą poważnie zmienić ich styl życia, a nawet powodować niepełnosprawność.

Czy tętniak może zniknąć?

Chociaż nie można uniknąć wszystkich czynników ryzyka rozwoju tętniaka, zdrowe odżywianie, regularne ćwiczenia, dużo snu i unikanie pewnych czynników wyzwalających może znacznie przyczynić się do zapobiegania rozwojowi choroby. Diety bogate w kalorie, tłuszcze nasycone i trans oraz sód mogą prowadzić do wysokiego ciśnienia krwi, wysokiego poziomu cholesterolu, miażdżycy tętnic  i otyłości, z których wszystkie są czynnikami ryzyka tętniaków. W celu obniżenia ciśnienia obniżyć krwi, należy rozważyć stosowanie diety DASH, którą lekarzy zalecają w celu poprawy zdrowia serca. Dieta koncentruje się na warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych, beztłuszczowych lub niskotłuszczowych produktach mlecznych, rybach, drobiu, fasoli, orzechach i olejach roślinnych. Zaleceniem jest również ograniczenia sodu do 1500 miligramów miligramów dziennie.

Tętniak – leczenie

Leczenie tętniaka zależy od jego lokalizacji i stopnia zaawansowania. Tętniak mózgu jest naprawiany przez cewki lub wstawienie stentu lub operacyjnie. Tętniak aorty piersiowej i aorty brzusznej wymaga stosowania leków kontrolujących wysokie ciśnienie krwi i operacji jeśli to konieczne. Większość osób z pękniętym tętniakiem aorty piersiowej umiera w ciągu kilku minut.

Niepoddanie się leczeniu może prowadzić do powikłań takich jak: rozwinięcie się skrzepów, ucisk pobliskich nerwów, upośledzenie krążenia, wodogłowie, udar, padaczka, paraliż, zastoinowa niewydolność serca. W najgorszym przypadku może doprowadzić do śmierci.

Tętniak – operacja

W większości przypadków tętniaki są wycinane, a otwór zatykany sztucznym przeszczepem. W zależności od umiejscowienia tętniaka będzie on leczony chirurgicznie poprzez wycięcie lub za pomocą cienkich cewek platynowych wprowadzanych do tętniaka za pomocą angiogramu. Jest to zabieg radiologiczny, podczas którego zamyka się tętniak przy jednoczesnym zachowaniu prawidłowego przepływu krwi.

Źródło:

1. Hashimoto K. (2018). The effect of a high-fat diet on the development of abdominal aortic aneurysm in a vascular hypoperfusion-induced animal model.