Tabletki antykoncepcyjne a twoje zdrowie: informacje dotyczące ryzyka i korzyści

Spis Treści

Co to tabletki antykoncepcyjne?

Tabletki antykoncepcyjne to rodzaj leku zawierającego hormony.  Pigułka jest bezpieczna, niedroga i skuteczna, jeśli zawsze przyjmowana jest zgodnie ze schematem: 1 tabletka na dzień o tej samej porze. Oprócz zapobiegania ciąży pigułka ma również wiele innych korzyści zdrowotnych.

Tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe

Ten rodzaj pigułek zawiera wyłącznie progestagen. Minipigułka nie oferuje tak dużego wyboru jak pigułki dwuskładnikowe. W każdym opakowaniu wszystkie tabletki zawierają taką samą ilość hormonu i wszystkie pigułki są aktywne. Dawka progestagenu w minipigułce jest niższa niż dawka w dowolnej pigułce złożonej. Minipigułka spowalnia przemieszczanie się komórki jajowej przez jajowody, zagęszcza śluz szyjkowy i rozrzedza endometrium – a wszystko to zapobiega przedostawaniu się plemników do komórki jajowej. Minipigułka czasami również hamuje owulację.

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe

Ten rodzaj pigułki zawiera zarówno estrogen, jak i progestagen. Do wyboru jest szeroka gama tabletek dwuskładnikowych, w zależności od tego, jak często kobieta chce mieć miesiączki i jaka dawka hormonów jest dla niej najlepsza. Mieszane pigułki antykoncepcyjne zapobiegają uwalnianiu komórki jajowej przez jajniki. Spowalniają także przemieszczanie się komórki jajowej przez jajowody, zagęszczają śluz szyjkowy i rozrzedzają wyściółkę macicy (endometrium). Wszystkie te działania zapobiegają przedostawaniu się plemników do komórki jajowej.

Tabletki antykoncepcyjne dla mężczyzn

Jedno z ostatnich badań wykazało, że mężczyźni mogą regularnie przyjmować pigułkę hormonalną zwaną undekanianem dimethandrolonu, aby zapobiec ciąży bez znaczących skutków ubocznych. Metoda antykoncepcji dla mężczyzn obniża poziom testosteronu i innych hormonów we krwi, ograniczając produkcję nasienia. Po tym, jak mężczyźni zażywali pigułkę codziennie przez miesiąc, ich poziom testosteronu spadł do poziomu określanego jako poziom kastracyjny.

Tabletki antykoncepcyjne — skutki uboczne

Częste działania niepożądane doustnych środków antykoncepcyjnych obejmują: plamienie międzymiesiączkowe, nudności, tkliwość piersi, bóle głowy, przyrost masy ciała, zmiany nastroju, brak miesiączki, zmniejszone libido, upławy i zmiany widzenia w przypadku soczewek kontaktowych. Około 50% kobiet stosujących pigułki doświadcza krwawienia z pochwy pomiędzy spodziewanymi miesiączkami  najczęściej w ciągu pierwszych 3 miesięcy od rozpoczęcia stosowania pigułki. W ponad 90% przypadków problem ten ustępuje po przyjęciu trzeciego opakowania tabletek.

Jak działają tabletki antykoncepcyjne?

Pigułka antykoncepcyjna działa poprzez powstrzymywanie plemnika przed połączeniem się z komórką jajową. Kiedy plemnik łączy się z komórką jajową, nazywa się to zapłodnieniem. Hormony zawarte w pigułce bezpiecznie zatrzymują owulację. Brak owulacji oznacza, że nie ma komórki jajowej, którą plemnik mógłby zapłodnić, więc ciąża nie może nastąpić. Hormony zawarte w pigułce zagęszczają również śluz na szyjce macicy. Ten gęstszy śluz szyjkowy blokuje plemniki, więc nie mogą dopłynąć do komórki jajowej.

Po jakim czasie działają tabletki antykoncepcyjne?

Tabletki antykoncepcyjne przyjmowane zgodnie z zaleceniami są zwykle skuteczne już w pierwszym miesiącu ich stosowania. Dla bezpieczeństwa niektórzy lekarze zalecają stosowanie przez pierwszy miesiąc innej formy antykoncepcji, takiej jak prezerwatywy i pianka. Po pierwszym miesiącu możesz po prostu polegać na pigułce antykoncepcyjnej.

Jak wygląda skuteczność tabletek antykoncepcyjnych?

Prawidłowe przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych zapewnia ochronę w 99%. Ale nikt nie jest doskonały i łatwo zapomnieć o pigułkach lub je pominąć — więc w rzeczywistości pigułka ma około 93% skuteczności. Oznacza to, że każdego roku około 7 na 100 osób zażywających pigułki zachodzi w ciążę.

Kiedy zacząć brać tabletki antykoncepcyjne?

Istnieją trzy sposoby rozpoczęcia pierwszego cyklu doustnych środków antykoncepcyjnych:

• Rozpoczęcie pierwszego dnia — należy zażyć pigułkę w ciągu pierwszych 24 godzin cyklu miesiączkowego. Wówczas żadna dodatkowa metoda antykoncepcji nie jest wymagana.
• Początek w niedzielę – należy poczekać do pierwszej niedzieli po rozpoczęciu cyklu miesiączkowego, aby przyjąć pierwszą pigułkę. Przy tej opcji należy stosować inną metodę antykoncepcji wyłącznie przez pierwsze 7 dni pierwszego cyklu.
• Zacznij dzisiaj – jeżeli od ostatniej miesiączki kobieta odbyła stosunek płciowy bez zabezpieczenia, należy wykonać test ciążowy przed rozpoczęciem przyjmowania tabletek. Jeśli wynik będzie negatywny, należy zażyć pigułę, ale przez pierwsze 7 dni zaleca się stosowanie innej metody antykoncepcji.

Jak brać tabletki antykoncepcyjne?

Stosowanie pigułki jest proste: wystarczy połykać codziennie małą tabletkę o tej samej porze. Większość tabletek złożonych jest dostępna w opakowaniach 28- lub 21-dniowych. W przypadku opakowań z 28 tabletkami należy brać jedną każdego dnia przez 4 tygodnie bez przerwy, a następnie w 29 dniu otworzyć kolejne opakowanie tabletek. Ostatnie tabletki z 28-dniowego opakowania tabletek złożonych nie zawierają hormonów. Tabletki te nazywane są pigułkami „przypominającymi” lub „placebo” — pomagają przypominać o konieczności codziennego zażywania pigułki i punktualnym rozpoczęciu kolejnego opakowania. W przypadku opakować 21- tabletkowych należy przyjmować jedną tabletkę przez 3 tygodnie, a następnie zrobić 7-dniową przerwę, w trakcie której powinno pojawić się krwawienie menstruacyjne.

Jak dobrać tabletki antykoncepcyjne?

Wybór właściwej pigułki antykoncepcyjnej może być wyzwaniem. W celu dobrania tej właściwej należy skontaktować się z lekarzem, który na podstawie wywiadu rozważy wszystkie za i przeciw. Lekarz może odradzić stosowanie złożonych pigułek w przypadku kobiet, które niedawno urodziły, mają więcej niż 35 lat i nałogową palą papierosy, chorują na nadciśnienie, mają zaburzenia krzepnięcia lub historię raka piersi.

Jak odstawić tabletki antykoncepcyjne?

Nie ma „właściwego sposobu” na odstawienie tabletek antykoncepcyjnych — możesz przerwać przyjmowanie tabletek w połowie opakowania lub dokończyć dotychczasowe opakowanie bez rozpoczynania nowego. Z medycznego punktu widzenia nie ma różnicy, chociaż zakończenie bieżącego opakowania tabletek oznacza, że kobieta będzie wiedzieć, kiedy dostanie okres, natomiast rezygnacja w środku opakowania utrudni przewidzenie terminu menstruacji. Po zaprzestaniu stosowania środków antykoncepcyjnych organizm i cykl menstruacyjny będą potrzebowały trochę czasu na przystosowanie się, tak jak miało to miejsce po rozpoczęciu stosowania tabletek antykoncepcyjnych. Pomiędzy miesiączkami możesz zauważyć plamienie lub krwawienie, a miesiączki mogą być nieregularne przez kilka miesięcy.

Czy biorąc tabletki antykoncepcyjne, można kończyć w środku?

Regularne stosowanie tabletek antykoncepcyjnych zapewnia wysoką skuteczność ochrony przed niechcianą ciążą. Hormony zawarte w leku powodują gęstnienie śluzu, co uniemożliwia dotarcie plemników do komórki jajowej.

Czy można zacząć brać tabletki antykoncepcyjne bez okresu?

Nie ma potrzeby czekać do pierwszego dnia miesiączki, aby rozpocząć przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych — można zacząć, kiedy się tylko chcesz. Należy jednak poczekać, aż pigułki zaczną działać. W międzyczasie należy stosować inne metody antykoncepcji, np. prezerwatywy.

Tabletki antykoncepcyjne a ciąża

Przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych we wczesnym okresie ciąży nie zwiększa ryzyka wad wrodzonych. Niektóre badania sugerują, że stosowanie tabletek antykoncepcyjnych w okresie okołopoczęciowym może zwiększać ryzyko niskiej masy urodzeniowej, porodu przedwczesnego lub problemów z drogami moczowymi u noworodków. Jednak ogólnie rzecz biorąc, lekarze nie zaobserwowali występowania takich problemów.  Na wszelki wypadek, jeśli kobieta podejrzewa, że jest w ciąży, powinna wykonać domowy test ciążowy. Jeśli wynik będzie pozytywny, należy zaprzestać stosowania tabletek.

Tabletki antykoncepcyjne a alkohol

Alkohol nie zmniejsza skuteczności tabletek antykoncepcyjnych. Tabletki jednak wzmacniają działanie alkoholu. Może to zaburzyć ocenę sytuacji i prowadzić do bardziej ryzykownych zachowań. Jeśli kobieta zapomni zażyć pigułkę lub wymiotuje w ciągu 2 godzin od jej zażycia, może zwiększać się prawdopodobieństwo zajścia w ciążę. Alkohol może również wpływać na ocenę sytuacji i pamięć. Osoba spożywająca nadmierną ilość alkoholu może tego dnia zapomnieć o zażyciu pigułki. Lub, jeśli stosuje pigułkę zawierającą wyłącznie progestagen, może zapomnieć o jej przyjęciu w odpowiednim czasie. Ten rodzaj antykoncepcji jest skuteczny tylko wtedy, gdy dana osoba przyjmuje go codziennie w ciągu tych samych 3 godzin.

Źródło:

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. Practice Bulletin No. 206: Use of hormonal contraception in women with coexisting medical conditions. Obstetrics & Gynecology. 2019; doi:10.1097/AOG.0000000000003072.