Spis Treści
Entezopatia – co to jest?
Co to jest entezopatia? Termin ten stosuje się wobec patologii związanych ze zmianami w obrębie struktur ścięgnistych oraz więzadłowych. Zapalenie definiowane jako enthesitis jest najbardziej charakterystyczną formą tego schorzenia. Entezopatia może dotyczyć rozmaitych narządów ruchu, jednakże najczęściej występuje ona w łokciach, kolanach i miednicy.
Wśród wielu czynników, które predysponują do wystąpienia tej przypadłości, znajdują się np. przeciążenia spowodowane zbyt intensywnym wysiłkiem fizycznym, połączone z niewystarczającym okresem regeneracji. Również mikrourazy i przeciążenia spowodowane monotonnymi, powtarzalnymi wzorcami ruchowymi podczas wykonywania ćwiczeń lub w pracy mogą doprowadzić do zmian entezopatycznych. Wady postawy ciała, zaburzona biomechanika, predyspozycje genetyczne i choroby autoagresywne takie jak reumatoidalne zapalenie stawów także mogą stanowić powód wystąpienia entezopatii.
Najczęstsze objawy entezopatii to:
- Kłopoty w poruszaniu stawem,
- Zaczerwienienie i ciepłota stawu,
- Sztywność stawowa, trudności w poruszaniu po dłuższym unieruchomieniu stawu,
- Zatracie obrysów stawu, obrzęk,
- Osłabienie i zanik mięśni,
- Ból ścięgien i mięśni,
- Odczuwanie zgrzytania w stawie podczas wykonywania ruchu.
Entezopatia rzepki
Najczęściej znana jako „kolano skoczka”. Występuje ona wśród osób uprawiających sporty wymagające gwałtownych, eksplozywnych zmian kierunku w trakcie aktywności. Powoduje naprzemienną i bardzo szybką aktywację i dezaktywację mięśni. Entezopatia rzepki następuje na skutek nieodpowiedniego rozciągania mięśnia czworogłowego uda lub wad kończyny, taki jak utrata elastyczności ścięgien w tej okolicy w połączeniu z płaskostopiem. „Kolano skoczka” charakteryzuje się bólem w przedniej części kolana i najczęściej występuje wśród osób uprawiających koszykówkę, siatkówkę i skok wzwyż.
Entezopatia więzadła biodrowo – lędźwiowego
Przeciążenia są powodem wystąpienia entezopatii więzadła biodrowo – lędźwiowego. Odpowiadają za nie zwłaszcza zbyt duże obciążenia podczas uprawiania sportu, a także upośledzone warunki biomechaniczne.
Entezopatia biodra
Urazy i kontuzje mogą odpowiadać za ból pośladka albo biodra. Najczęstszym objawem entezopatii biodra jest ból podczas obciążania guza kulszowego, czyli np. w trakcie siedzenia. Dolegliwości bólowe bioder, pośladków i uda mogą świadczyć też o entezopatii mięśnia pośladkowego, która wywołuje ból promieniujący na sąsiednie struktury.
Entezopatia ścięgna Achillesa
Problem ten najczęściej dotyka osoby trenujące biegi lub skoki. Entezopatia pięty szczególnie często rozpoznawana jest wśród byłych biegaczy. Najbardziej charakterystyczne objawy tego zwyrodnienia to sztywność i ból środkowej części ścięgna Achillesa w godzinach porannych. Przeciążenia w obrębie stopy poskutkować mogą nawet problemami z poruszaniem się, które wywołuje entezopatia rozcięgna podeszwowego.
Entezopatia krętacza większego kości udowej
Zaburzenie biomechaniki stawów obręczy miedniczej stanowi najczęstszą przyczynę przeciążenia mięśni miedniczo-krętaczowych. Zmiany entezopatyczne zachodzą, gdy mięśnie zmuszone są do nadmiernego i długiego napięcia. Leczenie skutków przeciążenia tych ścięgien polega na polepszeniu ukrwienia w miejscu przyczepu ścięgna do krętacza i polega na zabiegach falą uderzeniową.
Entezopatia łokcia
Zwyrodnienie to określa się często mianem „łokcia golfisty” bądź „łokcia tenisisty”, ponieważ dotyka ono osób powtarzających ruchy łokciem. Poza osobami uprawiającymi wymienione dyscypliny narażeni na to zwyrodnienie są stomatolodzy, elektrycy, mechanicy czy informatycy. Do rozpoznania tego schorzenia niezbędne jest wykonanie badań obrazowych (USG, MR, RTG). Objawami sygnalizującymi „łokieć tenisisty” są m.in. problemy z naciśnięciem klamki albo złapaniem filiżanki.
Entezopatia barku
W większości przypadków entezopatia stawu barkowego dotyczy guzka większego kości ramiennej. Mięsnie stożka rotatorów barku są mocno eksploatowane napięciowo podczas określonych wzorców ruchowych, co grozi ograniczeniem ruchomości barku. Postępowanie zwyrodnienia prowadzi do entezopatii szyjnej i entezopatii wyrostka barkowego łopatki.
Entezopatia – leczenie i ćwiczenie
Pierwszym etapem leczenia jest diagnoza – lekarz powinien wyczuć obrzęki i zgrubienia pod palcami. Badanie USG pozwala na oszacowanie ubytku chrząstki i wykrycie obecności zgrubień i zrostów. W pierwszej kolejności podejmuje się leczenie zachowawcze, czyli zimne okłady, unieruchomienie stawu i podawanie leków przeciwbólowych oraz przeciwzapalnych. Pacjent najczęściej otrzymuje skierowanie na fizjoterapię, w ramach której prowadzone są masaże, terapie ultradźwiękami i krioterapia.
W przypadku bardzo rozległych uszkodzeń konieczna może się okazać interwencja chirurgiczna. Najważniejszą część rehabilitacji stanowią jednak ćwiczenia. Progresywny trening oporowy, prowadzony kilka razy w tygodniu w oparciu o kombinację skurczów koncentrycznych, izometrycznych i ekscentrycznych przynosi szybkie efekty w postaci zwiększenia komfortu w wykonywaniu codziennych czynności i zredukowaniu bólu.
Entezopatia leczona i nieleczona – rokowania
Nieleczona entezopatia może doprowadzić nawet do oderwania ścięgna od kości. Nigdy nie zależy rezygnować z leczenia tego zwyrodnienia, a najważniejsze jest działanie zmierzające do usunięcia przyczyny dolegliwości, gdyż ma ona tendencje do nawrotów. Wskazane jest jak najszybsze podjęcie leczenia, ponieważ drobna entezopatia prowadzi do mniejszych zmian od rozległej.
Entezopatia – jaki lekarz zajmie się tą zmianą zwyrodnieniową?
W przypadku zaobserwowania objawów entezopatii należy udać się na konsultacje do ortopedy. Aby udać się do tego specjalisty w ramach NFZ, niezbędne jest skierowanie od lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Specjalistą, choć nie lekarzem, który może pomóc, jest także fizjoterapeuta, który za pomocą wskazania ćwiczeń i wykonania masaży pomoże złagodzić ból.
Entezopatia a tendinopatia
Między tymi dwoma zwyrodnieniami istnieje pewna różnica. Entezopatia to mikrouszkodzenia pojawiające się przy przyczepach ścięgien i więzadeł, natomiast tendinopatia to procesy patologiczne, które zachodzą w obrębie ścięgien i więzadeł. Mimo bardzo bliskiej lokalizacji tych zmian nie należy ich ze sobą mylić, chociaż obie wynikają ze zbyt wolnej regeneracji w stosunku do obciążenia i często charakteryzują się bólem.
Entezopatia – czy można uzyskać odszkodowanie?
O jednorazowe odszkodowanie z ZUS może ubiegać się pracownik, który w wyniku choroby zawodowej stał się stale niezdolny do pracy albo jego niezdolność ma charakter stały, czyli trwa przynajmniej pół roku. Niezbędne do otrzymania odszkodowania jest posiadanie ubezpieczenia wypadkowego. Wysokość jednorazowego odszkodowania to 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Odszkodowanie za entezopatię przysługuje, kiedy pacjent udowodni, że dolegliwość powstała w wyniku aktywności zawodowej.
Bibliografia:
- Szopińska-Sudoł I. i wsp.: Entezopatie i zapalenie entez. Część I. Etiopatogeneza. Journal of Ultrasonography 2015; 15: 72–84.
- Pomorska E. i wsp.: Zapalenie przyczepów ścięgnistych – tam gdzie zaczyna się spondyloartropatia. Alergia Astma Immunologia 2020, 25 (4): 198-206.
- https://podyplomie.pl/medycyna/16548,entezopatie (dostęp dn. 11.03.2024 r.)
- https://www.medme.pl/artykuly/entezopatia-objawy-przyczyny-i-leczenie,67351.html (dostęp dn. 11.03.2024 r.)
- https://rehios.pl/entezopatia-kretarza-wiekszego-przyczyny-objawy-leczenie/ (dostęp dn. 11.03.2024 r.).
dr Bartek KulczyńskiDyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.