Spis Treści
Co to jest skaza krwotoczna?
Skazy krwotoczne to choroby, które polegają na zaburzeniach procesów krzepnięcia. Objawiają się przede wszystkim występowaniem nieprawidłowych i nadmiernych krwawień, które pojawiają się samoistnie, bądź też na skutek urazu. Do skaz krwotocznych należy wiele jednostek chorobowych, które mają różne przyczyny występowania, objawy oraz możliwe powikłania. W związku z tym różne są też metody ich leczenia. Ze względu na etap procesu krzepnięcia, na którym zachodzą zaburzenia, skazy krwotoczne dzieli się na płytkowe, osoczowe i naczyniowe. Mogą być one nabyte lub wrodzone.
Skaza krwotoczna – przyczyny
Przyczyn skaz krwotocznych jest wiele. Mogą być one wrodzone, bądź też nabyte. Wrodzone skazy krwotoczne są spowodowane zaburzeniami w materiale genetycznym, których wynikiem jest nieprawidłowa produkcja i/lub funkcjonowanie poszczególnych czynników w procesie krzepnięcia krwi. Ze względu na fakt, że zaburzenia te są wrodzone, objawy schorzenia zwykle pojawiają się bardzo wcześniej, najczęściej są one obecne już w wieku niemowlęcym.
Nabyte skazy krwotoczne stanowią grupę schorzeń, do których rozwoju dochodzi w trakcie życia. Do ich rozwoju zazwyczaj przyczyniają się choroby współistniejące. Ten typ skaz krwotocznych może być wywołany zaburzeniami funkcji wątroby, zaburzeniami układu hormonalnego, chorobami autoimmunologicznymi, niektórymi nowotworami, uogólnionymi chorobami infekcyjnymi. Skazy krwotoczne nabyte mogą być również wywołane przez różnego rodzaju zapalenia naczyń. Ponadto ich wystąpienie może być też skutkiem stosowania niektórych leków. Przykładami takich leków są niesteroidowe leki przeciwzapalne, heparyna, antybiotyki, allopurynol, czy morfina.
Skaza krwotoczna – objawy
Skazy krwotoczne to duża grupa chorób, które mogą wywoływać bardzo różnorodne objawy. Zależne są one od konkretnej choroby, która występuje u danej osoby. Objawy, które mogą występować w przebiegu skaz krwotocznych to:
- powstawanie siniaków nawet w wyniku niewielkich urazów,
- krwawienia z dziąseł, nosa, dróg rodnych,
- obfite i przedłużające się krwawienia miesiączkowe,
- obecność fioletowych lub czerwonych wybroczyn na skórze i błonach śluzowych,
- trudności z zatamowaniem krwawienia po ekstrakcji zęba,
- obecność krwi w stolcu i/lub krwawe wymioty, co świadczy o krwawieniu z przewodu pokarmowego,
- krwawienia o dużym nasileniu po urazach,
- krwawienia wewnątrzczaszkowe,
- wylewy krwi do mięśni i stawów.
Skaza krwotoczna u dzieci
Skaza krwotoczna to choroba, która może występować u dzieci. W tej grupie wiekowej mogą występować zarówno wrodzone skazy krwotoczne, które zwykle ujawniają się w wieku niemowlęcym, jak i nabyte. Nabyte skazy krwotoczne mogą być wynikiem ciężkiego zakażenia. Z tego względu w przypadku wystąpienia u dziecka niepokojących objawów, takich jak zmiany skórne, osłabienie, gorączka, nudności, wymioty i apatia, należy niezwłocznie zgłosić się z dzieckiem do lekarza. Zdiagnozowana na wczesnym etapie choroba oraz szybkie podjęcie leczenia w znacznym stopniu zmniejsza ryzyko powikłań zdrowotnych związanych ze skazą krwotoczną.
Naczyniowa skaza krwotoczna
Naczyniowe skazy krwotoczne są wynikiem nieprawidłowej budowy naczyń krwionośnych lub ich uszkodzenia. W tej grupie częściej diagnozowane są nabyte skazy krwotoczne. Wywołują je takie czynniki, jak:
- urazy i oparzenia,
- zapalenia naczyń,
- zwiększenie ciśnienia żylnego,
- zakażenia,
- zmiany zakrzepowo-zatorowe,
- niektóre leki (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne, allopurynol, związki jodu, fenytoina, morfina).
Naczyniowe skazy krwotoczne towarzyszą również niektórym rzadkim chorobom wrodzonym. Należą do nich m.in. wrodzona naczyniakowatość krwotoczna, wrodzona łamliwość kości, czy zespół Marfana.
Skaza krwotoczna małopłytkowa
Skazy krwotoczne małopłytkowe spowodowane są zbyt małą ilością płytek krwi lub zaburzeniem ich funkcji. Małopłytkowość jest efektem zmniejszonego wytwarzania płytek krwi w szpiku kostnym lub ich nadmiernym usuwaniem z krążenia. Wśród przyczyn małopłytkowości wymienić można zwłóknienie szpiku kostnego, choroby nowotworowe, chemioterapię, promieniowanie jonizujące, choroby autoimmunologiczne, infekcje, alkoholizm, zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego, czy też niektóre patologie ciąży.
Skaza krwotoczna osoczowa
Skazy krwotoczne osoczowe wynikają z niedoborów czynników krzepnięcia. Mogą być one wrodzone lub nabyte. Do wrodzonych skaz krwotocznych osoczowych zalicza się hemofilie oraz chorobę von Willebranda. Nabyte skazy krwotoczne osoczowe mogą być skutkiem chorób wątroby, rozsianego krzepnięcia wewnątrznaczyniowego, bądź też pojawienia się przeciwciał przeciwko czynnikom krzepnięcia.
Skaza krwotoczna – leczenie
Leczenie skazy krwotocznej uzależnione jest od przyczyny choroby. W skazie krwotocznej małopłytkowej do leczenia wykorzystuje się przede wszystkim glikokortykosteroidy, immunoglobuliny oraz leki immunosupresyjne. Niekiedy konieczne jest operacyjne usunięcie śledziony. Wrodzone osoczowe skazy krwotoczne wymagają dożylnego podawania koncentratów brakujących czynników krzepnięcia. Leczenie nabytych skaz osoczowych polega na leczeniu choroby, która doprowadziła do ich wystąpienia. Terapia naczyniowych skaz krwotocznych opiera się na leczeniu objawowym.
W sytuacji, gdy występuje aktywne krwawienie, stosuje się leczenie objawowe. W tej sytuacji wykorzystuje się leki przeciwkrwotoczne, bądź też transfuzje koncentratów krwinek czerwonych, krwinek płytkowych lub osocza.
Sprawdź też: Pancytopenia: leczenie i opieka medyczna
Bibliografia:
1. Karkosz A. Skazy krwotoczne. Portal mp.pl
2. Odnoczko E. Baran B. Windyga J. Zasady rozpoznawania skaz krwotocznych ze szczególnym uzwględnieniem diagnostyki laboratoryjnej. Hematologia 2016, 7(4): 303-311
3. Chojnowski K. Płytkowe skazy krwotoczne wrodzone i nabyte, w: Dmoszyńska A. (red). Wielka Interna; Hematologia; wyd. Medical Tribune Polska, Warszawa; 2011, 643–646
mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
NowaFarmacja.pl
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.