Reumatyzm - objawy, leczenie, badania

Spis Treści

Reumatyzm co to

Termin reumatyzm jest szerokim terminem używanym na opisanie reumatoidalnego zapalenia stawów. Choroby reumatoidalne obejmują te dotyczące mięśni, stawów i kości. Cięższe stany prowadzą do zapalnych chorób reumatycznych, które powodują zniszczenie stawów i narządów. Stanowią one główną przyczynę silnego bólu, niepełnosprawności, a nawet śmierci wpływających na jakość życia i prowadzących do wielu chorób współistniejących lub dolegliwości z nimi związanych.

Reumatyzm ma dwie formy:

• stawową lub atakującą stawy, która często obejmuje reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, dnę, zapalenie stawów kręgosłupa itp.
• niestawową (tkanek miękkich), która atakuje tkanki miękkie, mięśnie i prowadzi do regionalnych zespołów bólowych.

Warto podkreślić, że choroby reumatoidalne nie obejmują choroby zwyrodnieniowej stawów.

Przyczyny reumatyzmu

Reumatyzm występuje wtedy, gdy układ odpornościowy atakuje błonę maziową - wyściółkę błon otaczających stawy. Wynikający z tego stan zapalny pogrubia maziówkę, co może ostatecznie zniszczyć chrząstkę i kość w stawie. Jednocześnie ścięgna i więzadła, które podtrzymują staw, osłabiają się i rozciągają. W efekcie ten element układu ruchowego traci swój kształt.

Lekarze nie wiedzą, od czego zaczyna się ten proces, chociaż wydaje się bardzo prawdopodobny czynnik genetyczny. Same geny w rzeczywistości nie powodują reumatoidalnego zapalenia stawów, ale mogą sprawić, że organizm będzie bardziej podatnym na czynniki środowiskowe - takie jak zakażenie niektórymi wirusami i bakteriami - które mogą wywołać chorobę.

Czynniki, które mogą zwiększać ryzyko reumatoidalnego zapalenia stawów to:

• płeć; kobiety częściej niż mężczyźni zapadają na reumatoidalne zapalenie stawów
• wiek; reumatyzm może wystąpić w każdym okresie życia, ale najczęściej rozpoczyna się w wieku średnim.
• historia rodzinna
• palenie papierosów
• ekspozycje środowiskowe, np. na azbest lub krzemionkę.
• otyłość (osoby - zwłaszcza kobiety w wieku 55 lat i młodsze - z nadwagą lub otyłością wydają się być nieco bardziej narażone na rozwój reumatoidalnego zapalenia stawów).

Reumatyzm objawy

Oznaki i objawy reumatoidalnego zapalenia stawów mogą obejmować:

• czułe, ciepłe, opuchnięte stawy
• sztywność stawów, która zwykle pogarsza się rano i po bezczynności
• zmęczenie, gorączka i utrata apetytu.

Oznaki i objawy reumatoidalnego zapalenia stawów mogą mieć różny stopień nasilenia i mogą nawet pojawiać się i znikać. Okresy wzmożonej aktywności choroby, zwane zaostrzeniami, występują naprzemiennie z okresami względnej remisji - kiedy obrzęk i ból zanikają. Z biegiem czasu reumatoidalne zapalenie stawów może powodować deformację stawów i ich przemieszczanie.

Pierwsze objawy reumatyzmu

Wczesne objawy tej choroby zwykle obejmują najpierw na mniejsze stawy - szczególnie na stawy, które łączą palce z dłońmi i palce u stóp. W miarę postępu choroby rozprzestrzeniają się na nadgarstki, kolana, kostki, łokcie, biodra i ramiona. W większości przypadków symptomy choroby występują w tych samych stawach po obu stronach ciała. We wczesnych stadiach możesz odczuwać różne objawy, w tym: ogólne osłabienie lub złe samopoczucie, suchość w ustach, suche, swędzące lub stany zapalne oczu, bezsenność, ból w klatce piersiowej podczas oddychania (zapalenie opłucnej), twarde guzy tkanki pod skórą na ramionach, utrata apetytu, utrata masy ciała.

Około 40 procent osób z tą chorobą również doświadcza oznak i objawów, które nie dotyczą stawów. Rozwój reumatyzmu może wpływać na wiele struktur niepołączonych, w tym: skórę, oczy, płuca, serce, nerki, ślinianki, tkankę nerwową, szpik kostny oraz naczynia krwionośne. U wielu chorych ból, obrzęk, sztywność, zmęczenie i inne typowe objawy są trudniejsze do opanowania w okresie, gdy na zewnątrz jest zimno.

Jakie badania na reumatyzm

Choroby o podłożu reumatoidalnym mogą być trudne do zdiagnozowania we wczesnych stadiach, ponieważ oznaki i objawy naśladują objawy wielu innych chorób. Nie ma jednego badania krwi ani badania fizykalnego, który potwierdziłby diagnozę. Podczas badania fizykalnego lekarz może jedynie sprawdzić stawy pod kątem obrzęku, zaczerwienienia i ciepła. Może również sprawdzić refleks i siłę napięcia mięśni.

Osoby z reumatoidalnym zapaleniem stawów często mają podwyższony wskaźnik sedymentacji erytrocytów (ESR) lub białka C-reaktywnego (CRP), co może wskazywać na obecność procesu zapalnego w organizmie. Inne powszechne badania krwi mają na celu wykrycie czynnika reumatoidalnego i przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi (anty-CCP). Lekarz może zalecić prześwietlenia rentgenowskie, aby pomóc w śledzeniu postępu reumatoidalnego zapalenia stawów w stawach w czasie.

Reumatyzm leczenie

Nie ma jednego skutecznego lekarstwa na reumatoidalne zapalenie stawów. Jednak badania kliniczne wskazują, że remisja objawów jest bardziej prawdopodobna, gdy terapię rozpoczyna się wcześnie za pomocą leków znanych jako leki przeciwreumatyczne modyfikujące przebieg choroby. Leki te mogą spowolnić postęp reumatoidalnego zapalenia stawów i uchronić stawy i inne tkanki przed trwałym uszkodzeniem. Typowe substancje z tej grupy obejmują metotreksat, leflunomid, hydroksychlorochinę i sulfasalazynę. Nowsza klasa tych leków obejmuje czynniki biologiczne, znane również jako modyfikatory odpowiedzi biologicznej: abatacept, adalimumab, anakinra, baricytynib, certolizumab, etanercept , golimumab, infliksymab i wiele innych, które w Polsce nie zostały jeszcze zarejestrowane.

Dobór leków zależy od nasilenia objawów i czasu trwania choroby. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) mogą łagodzić ból i zmniejszać stan zapalny. Dostępne bez recepty NLPZ obejmują ibuprofen i naproksen, natomiast silniejsze są dostępne na receptę. Skutki uboczne mogą obejmować podrażnienie żołądka, problemy z sercem i uszkodzenie nerek. Leki kortykosteroidowe, takie jak prednizon, zmniejszają stan zapalny i ból oraz spowalniają uszkodzenie stawów.

Oprócz farmakoterapii stosuje się terapię manualną. Lekarze reumatolodzy bardzo często kierują swoich pacjentów do fizjoterapeutów, którzy poprzez stosowanie odpowiednich ćwiczeń pomagają zachować elastyczność stawów. Terapeuta może również zasugerować nowe sposoby wykonywania codziennych czynności, które będą mniej obciążał stawy.

Interwencja chirurgiczna jest raczej ostatecznością, jeśli stosowane leki nie zapobiegają lub nie spowalniają rozwoju choroby. Zabieg chirurgiczny może pomóc przywrócić zdolność ruchową stawów, zmniejszyć ból i poprawić funkcjonowanie.

Światowy Dzień Reumatyzmu

Światowy Dzień Reumatyzmu obchodzony jest od 1996 roku 12 października. To coroczne wydarzenie ma na celu podniesienie świadomości na temat objawów związanych z chorobami reumatycznymi i chorobami układu mięśniowo-szkieletowego oraz znaczeniu wczesnej diagnozy i dostępu do opieki. Kampania jest prowadzona przez Europejską Ligę Przeciwko Reumatyzmowi (EULAR). Skierowana jest zarówno do pacjentów, pracowników służby zdrowia, jak i towarzystw naukowych.

Źródło:

Pondrom S. Arthritis & rheumatism. In this Issue. Arthritis Rheum. 2008 Feb;58(2):A14-5. doi: 10.1002/art.23367. PMID: 18240247.