Przyczyny anemii - skąd się ona bierze?

Najczęstsze przyczyny anemii

Występowanie niedokrwistości związane jest bezpośrednio z zaburzeniami dotyczącymi krwi. W wyniku anemii dochodzi do:

• obniżenia poziomu hemoglobiny, czyli czerwonego barwnika krwi, który odpowiada za transport tlenu do wszystkich komórek naszego organizmu,
• zmniejszenia hematokrytu, czyli zmniejszenia ilości czerwonych krwinek (erytrocytów) w stosunku do innych składników krwi,
• zmniejszenia liczby erytrocytów.

Przyczyn występowania tych zaburzeń jest wiele. Dotyczą one zarówno niedoborów niektórych substancji w organizmie (żelaza, kwasu foliowego, witaminy B12), występowania chorób przewlekłych, infekcji bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych, nieprawidłowo zbilansowanej, bądź restrykcyjnej diety, zwiększonej utraty krwi, jak również uwarunkowań genetycznych.

Najczęstszą przyczyną anemii jest niedobór żelaza. Jest on przyczyną niedokrwistości u ok. 50% pacjentów. Zbyt mała ilość żelaza może wynikać z różnych przyczyn. Może być spowodowana zbyt małą ilością żelaza dostarczanego wraz z dietą, zwiększonym zapotrzebowaniem, co ma miejsce w okresie ciąży, karmienia piersią oraz w okresie szybkiego wzrostu, jak również może być związana z upośledzonym wchłanianiem tego pierwiastka, co zdarza się np. u osób po resekcji żołądka, bądź części jelit i jest związane ze zmniejszeniem powierzchni wchłaniania. Ważną przyczyną niedoboru żelaza w organizmie jest również utrata krwi. Ma ona miejsce u obficie miesiączkujących kobiet, u pań z mięśniakami macicy, chorych na wrzody żołądka i dwunastnicy, żylaki przełyku, u osób z nowotworami przewodu pokarmowego, czy też podczas występowania krwawień z nosa, płuc, czy nerek. Do krwawień z przewodu pokarmowego może dochodzić również u osób stosujących przewlekle niesteroidowe leki przeciwzapalne, bądź glikokortykosteroidy.

Inną przyczyną niedokrwistości jest niedobór witaminy B12. Zwykle związany jest on ze zbyt małą podażą tej witaminy w diecie, co najczęściej spotykane jest u osób wegetariańskiej., ponieważ głównym źródłem tej witaminy jest mleko i mięso. Jednak problem ten nie występuje jedynie u wegetarian. Może być również spowodowany niedoborem czynnika wewnętrznego Castle’a, który odpowiada za transport i umożliwia wchłanianie witaminy B12 w jelicie cienkim. Niedobór witaminy B12 występuje również u osób nadużywających alkoholu, z zaburzeniami wchłaniania z przewodu pokarmowego, czy niedoborem transkobalaminy. Na niedobór witaminy B12 najbardziej narażone są osoby w wieku podeszłym, w szczególności kobiety.

Anemia może być również spowodowana niedoborem kwasu foliowego. Niedobór tej witaminy skutkuje zaburzeniami w tworzeniu czerwonych krwinek. Najczęstsze przyczyny niedoboru kwasu foliowego to niedostateczna podaż w diecie, zwiększone zapotrzebowanie (ciąża i okres karmienia piersią), upośledzone wchłanianie, alkoholizm, jak również stosowanie niektórych leków (np. fenytoina, sulfasalazyna, metotreksat).

Niedokrwistość stosunkowo często pojawia się również w przebiegu przewlekłych chorób zapalnych. Może się ona pojawiać u osób cierpiących na nowotwory, przewlekłe infekcje bakteryjne, wirusowe i grzybicze, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty, przewlekłe choroby przewodu pokarmowego oraz nerek.

Inne przyczyny anemii

Wśród rzadszych przyczyn anemii wymienia się również przedwczesny rozpad erytrocytów (anemia hemolityczna). Ten rodzaj anemii może być wrodzony, bądź też nabyty w wyniku stosowania niektórych leków, obecności toksyn, w tym metali ciężkich, czy też zakażeń.

Anemia może być również spowodowana nieprawidłową funkcją szpiku oraz zmniejszeniem liczby składników krwi (anemia aplastyczna).

Przyczyną niedokrwistości mogą być również zaburzenia w metabolizmie żelaza oraz budowie hemu. Wówczas mówimy o anemii syderoblastycznej.

Jednym z wrodzonych rodzajów anemii jest anemia sierpowatokrwinkowa. Jej występowanie związane jest z nieprawidłową budową hemoglobiny, w wyniku czego czerwone krwinki przyjmują kształt sierpowaty i stąd też pochodzi nazwa tej choroby. Choroba ta występuje przede wszystkim u osób rasy czarnej oraz Mulatów.

Piśmiennictwo:

1. Hellmann A, Mital A. Niedokrwistości niedoborowe - diagnostyka i leczenie. Przewodnik Lekarza/Guide for GPs. 2003;4(7):88-97
2. Radwan P., Radwan – Kwiatek K., Skrzydło – Radomańska B., Rydzewska G. Niedokrwistość w nieswoistych zapaleniach jelit – etiopatogeneza, rozpoznawanie i leczenie. Przegląd Gastroeneterologiczny 2010; 5(6): 315-320
3. Jackowska T., Wójtowicz J. Niedokrwistość chorób przewlekłych. Postęp Nauk Medycznych 2014; XXVII(10b): 33-36