Spis Treści
Co to jest przepuklina rozworu przełykowego?
Przepuklina rozworu przełykowego występuje, gdy górna część żołądka wybrzusza się przez duży mięsień oddzielający brzuch od klatki piersiowej. Mięsień nazywa się przeponą. Membrana ma mały otwór zwany rozwórką. Rurka służąca do połykania pokarmu, zwana przełykiem, przechodzi przez przerwę, zanim połączy się z żołądkiem. W przypadku przepukliny rozworu przełykowego żołądek przepycha się przez ten otwór do klatki piersiowej. Mała przepuklina rozworu przełykowego zwykle nie powoduje problemów. Ale duża przepuklina może powodować cofanie się jedzenia i kwasu do przełyku. Może to powodować zgagę i inne nieprzyjemne objawy.
Jak wygląda przepuklina rozworu przełykowego?
Przepuklina rozworu przełykowego zazwyczaj nie jest widoczna na zewnątrz ciała. To zaburzenie anatomiczne można zdiagnozować jedynie za pomocą badań obrazowych, takich jak endoskopia, czyli wprowadzenie cienkiego przewodu do przełyku w celu obserwacji jego wnętrza.
Przepuklina rozworu przełykowego – objawy
Większość małych przepuklin rozworu przełykowego nie powoduje żadnych objawów. Ale większe przepukliny mogą powodować:
- zgagę — odczuwane jako pieczenie za mostkiem, często po posiłkach,
- ból w klatce piersiowej przypominający ból serca, co może wprowadzić w błąd,
- nadmierny ślinotok wynikający z podrażnienia błony śluzowej przełyku,
- trudności w połykaniu szczególnie przy spożywaniu suchych lub dużych kęsów,
- chrypka wywołana podrażnieniem krtani.
Przepuklina rozworu przełykowego – przyczyny
Najczęstszą przyczyną przepukliny rozworu przełykowego jest osłabienie mięśni zwieracza dolnego przełyku. Czynniki zwiększające ryzyko to otyłość, ciąża, palenie papierosów, nadmierna konsumpcja alkoholu oraz nieprawidłowości w budowie anatomicznej rozworu przełykowego już w chwili narodzin.
Przepuklina wślizgowa rozworu przełykowego
Przepuklina wślizgowa to stan, w którym górna część żołądka przemieszcza się do klatki piersiowej tylko okresowo, na przykład podczas połykania. Jest to odmiana przepukliny rozworu przełykowego, która może być trudniejsza do zdiagnozowania.
Przepuklina rozworu przełykowego — dieta i jadłospis
Przepuklina rozworu przełykowegomoże powodować refluks żołądkowy i zgagę, co może prowadzić do choroby refluksowej przełyku (GERD). Objawy te często można złagodzić stosują odpowiednią dietę. Lekarze zalecają unikanie pokarmów o wysokiej zawartości tłuszczu. Dzieje się tak dlatego, że te pokarmy wydłużają czas opróżniania żołądka. Im dłużej pokarm przechodzi przez żołądek, tym dłuższa jest ekspozycja przełyku na działanie kwasu żołądkowego. Zwiększa to prawdopodobieństwo refluksu żołądkowego. Do pokarmów wydłużających czas opróżniania żołądka zalicza się pokarmy wysokotłuszczowe, takie jak:
- boczek
- potrawy smażone w głębokim tłuszczu
- ser pełnotłusty
- lody
- czipsy
- kiełbaski.
Można rozważyć spożywanie dużej ilości pokarmów wysokobiałkowych. Nie wszystkie badania potwierdzają teorię, że żywność wysokobiałkowa może pomóc w objawach. Jednak według większości lekarzy białko o niskiej zawartości tłuszczu może nadal pomóc w leczeniu podrażnionej błony śluzowej żołądka. Pokarmy i napoje zawierające kofeinę mogą również powodować refluks żołądkowy. Dzieje się tak, ponieważ osłabiają mięśnie utrzymujące pokarm w żołądku. Alkohol, mięta, owoce cytrusowe, pomidory i napoje gazowane mogą podrażniać błonę śluzową przełyku. Stosowanie diety niskotłuszczowej z dużą ilością świeżych warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych, roślin strączkowych, ryb i zdrowych olejów może pomóc złagodzić zgagę i refluks żołądkowy związany z przepukliną rozworu przełykowego.
Pora posiłków jest tak samo ważna jak to, co jest jedzone. Należy unikać późnego jedzenia w nocy. Ostatni posiłek powinien być spożywany co najmniej trzy do czterech godzin przed położeniem się. W przypadku niektórych osób może to potrwać jeszcze dłużej. Należy rozłożyć posiłki w ciągu dnia i jeść częściej, ale mniejsze posiłki.
Przepuklina rozworu przełykowego — leki i leczenie
Większość osób z przepukliną rozworu przełykowego nie odczuwa żadnych objawów i nie wymaga leczenia. Jeśli wystąpią objawy, takie jak częstazgaga i refluks żołądkowy, może być konieczne podanie leku lub operacja.
Do leczenia farmakologicznego przepukliny rozworu przełykowego stosuje się leki zmniejszające produkcję kwasu żołądkowego, leki zwiększające napięcie zwieracza dolnego przełyku oraz środki neutralizujące kwas żołądkowy.
Leki zobojętniające, które neutralizują kwas żołądkowy, mogą zapewnić szybką ulgę. Nadużywanie niektórych leków zobojętniających może powodować działania niepożądane, takie jak biegunka lub czasami problemy z nerkami.
Leki zmniejszające wytwarzanie kwasu nazywane są blokerami receptora H-2. Należą do nich cymetydyna, famotydyna i nizatydyna. Mocniejsze wersje są dostępne na receptę.
Leki blokujące wytwarzanie kwasu i leczące przełyk, nazywane są inhibitorami pompy protonowej. Są silniejszymi blokerami kwasu niż blokery receptora H-2 i dają czas na zagojenie się uszkodzonej tkanki przełyku. Inhibitory pompy protonowej dostępne bez recepty obejmują lanzoprazol i omeprazol.
Przepuklina rozworu przełykowego – operacja
Czasami przepuklina rozworu przełykowego wymaga operacji. Operacja może pomóc osobom, którym nie pomagają leki, złagodzić zgagę i refluks żołądkowy. Interwencja chirurgiczna może również pomóc osobom, które mają powikłania, takie jak poważne zapalenie lub zwężenie przełyku.
Operacja naprawy przepukliny rozworu przełykowego może obejmować wciągnięcie żołądka do jamy brzusznej i zmniejszenie otworu w przeponie. Może również obejmować zmianę kształtu mięśni dolnej części przełyku. Pomaga to zapobiec cofaniu się zawartości żołądka do przełyku. Czasami operację przepukliny rozworu przełykowego łączy się z operacją odchudzającą, taką jak rękawowa resekcja żołądka. Interwencję chirurgiczną przy obecnym stanie zaawansowania technologii można wykonać za pomocą pojedynczego nacięcia w ścianie klatki piersiowej, zwanego torakotomią. Operację można również wykonać przy użyciu techniki zwanej laparoskopią. Podczas operacji laparoskopowej chirurg wprowadza małą kamerę i specjalne narzędzia przez kilka małych nacięć w jamie brzusznej. Następnie operację przeprowadza chirurg, który ogląda obrazy z wnętrza ciała, które są wyświetlane na monitorze wideo.
Przepuklina rozworu przełykowego – ćwiczenia
Ćwiczenia to jeden ze sposobów radzenia sobie z wieloma przewlekłymi schorzeniami, a utrata wagi może pomóc zminimalizować objawy przepukliny. Jednak niektóre ćwiczenia mogą w rzeczywistości pogorszyć stan, obciążając obszar brzucha lub zaostrzając zgagę, ból w klatce piersiowej i inne objawy. Dopóki nie zostaną określone czynniki wyzwalające, może być konieczne wypróbowanie różnych intensywności ćwiczeń, aby określić, co zaostrza objawy. Na przykład, jeśli po biegu przez 30 minut zaczyna być odczuwana zgaga, należy wypróbować zamiast tego program marszu trwający od 30 do 45 minut.
Kawa a przepuklina rozworu przełykowego
Kawa może zwiększać produkcję kwasu żołądkowego, co może zaostrzać objawy przepukliny rozworu przełykowego. Osoby z tym schorzeniem powinny ograniczać spożycie kawy oraz napojów zawierających kofeinę.
Stres a przepuklina rozworu przełykowego
Stres może wpływać na nasze nawyki żywieniowe, co z kolei może przyczyniać się do nasilenia objawów przepukliny rozworu przełykowego. Techniki relaksacyjne, takie jak joga czy medytacja, mogą pomóc w zarządzaniu stresem.
Przepuklina rozworu przełykowego a problemy z oddychaniem
W niektórych przypadkach przepuklina rozworu przełykowego może powodować problemy z oddychaniem, zwłaszcza podczas leżenia. Warto skonsultować się z lekarzem w przypadku trudności w oddychaniu.
Gula w gardle a przepuklina rozworu przełykowego
Często uczucie guli w gardle może być związane z cofaniem się treści żołądkowej do przełyku, co jest charakterystyczne dla przepukliny
Przepuklina rozworu przełykowego a ból pleców
Ból pleców może być jednym z objawów przepukliny rozworu przełykowego, związanych z refluksowaniem treści żołądkowej.
Czy przepuklina rozworu przełykowego boli?
Przepuklina rozworu przełykowego może powodować różnego rodzaju bóle, w tym ból w klatce piersiowej, ból pleców oraz dyskomfort związany z problemami trawiennymi.
Czy przepuklina rozworu przełykowego może się cofnąć?
Przepuklina rozworu przełykowego rzadko cofa się spontanicznie. W większości przypadków konieczne jest zastosowanie odpowiednich metod leczenia, a w niektórych sytuacjach nawet interwencji chirurgicznej.
Bibliografia:
- Ferri FF. Hiatal hernia. In: Ferri's Clinical Advisor 2024. Elsevier; 2024.
- Goldman L, et al., eds. Diseases of the esophagus. In: Goldman-Cecil Medicine. 27th ed. Elsevier
- Feldman M, et al., eds. Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease: Pathophysiology, Diagnosis, Management. 11th ed. Elsevier
mgr farm. Ewelina DrelichDoktorantka Collegium Medicum w Bydgoszczy
NowaFarmacja.pl
Absolwentka farmacji na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Jej pasją jest bezpieczeństwo stosowania produktów leczniczych, co jest tematem pracy doktorskiej na Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Autorka licznych tekstów edukacyjnych w pismach dla farmaceutów..