Przedawkowanie witaminy C – jak wyglądają tego skutki i objawy?

Spis Treści

Jaką rolę spełnia witamina C w organizmie?

Witamina C, czyli kwas askorbinowy należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie. Jest to substancja, której organizm ludzki nie jest w stanie sam syntetyzować. Równocześnie jej odpowiedni poziom jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Dlatego też witamina C musi być dostarczana z zewnątrz, najlepiej wraz z dietą. Substancja ta spełnia w organizmie człowieka wiele ważnych funkcji.

Należą do nich między innymi:

• udział w syntezie kolagenu, który to stanowi rusztowanie wszystkich komórek organizmu,
• wspomaganie wchłaniania żelaza,
• aktywacja licznych enzymów,
• udział w syntezie kortykosteroidów oraz niektórych neuroprzekaźników,
• udział w przemianach tyrozyny,
• zwalczanie bakterii przyczyniających się do powstawania próchnicy,
• wzmocnienie zębów i dziąseł,
• przyspieszenie procesów gojenia się ran,
• właściwości antyoksydacyjne, które przekładają się na działanie przeciwstarzeniowe i przeciwzmarszczkowe.

Źródła witaminy C

Najlepszym sposobem na zapewnienie odpowiedniej dawki witaminy C jest dostarczanie jej wraz z dietą. Witamina C obecna jest w wielu owocach i warzywach. Najbogatszym jej źródłem są:

• dzika róża,
• czarna porzeczka,
• papryka czerwona,
• acerola,
• cytryna,
• pomarańcza,
• grejpfrut,
• jabłka,
• kiwi,
• ananas,
• truskawki,
• maliny,
• pomidory,
• pietruszka,
• cebula,
• kapusta,
• brukselka,
• szpinak,
• kalafior,
• kalarepa,
• ziemniaki.

Jakie jest dobowe zapotrzebowanie na witaminę C?

Obecnie rzadko obserwuje się niedobory witaminy C. Stosując zbilansowaną dietę, uwzględniającą 5 porcji owoców i warzyw dziennie, bez problemu jesteśmy w stanie zapewnić odpowiednią podaż tej witaminy. Dzienne zapotrzebowanie na kwas askorbinowy wynosi od 40 do 100 mg. Przyjmuje się, że dla osób dorosłych dzienne zapotrzebowanie na witaminę C wynosi 1 mg/kg masy ciała, natomiast dla dzieci ok. 2 mg/kg masy ciała. Zapotrzebowanie na tę witaminę uzależnione jest od takich czynników, jak wiek, ciąża, karmienie piersią, poziom aktywności fizycznej, czy stan zdrowia.

W pewnych sytuacjach zapotrzebowanie na witaminę C wzrasta i konieczne jest dostarczanie większych jej ilości wraz z dietą, bądź też suplementacja preparatami farmaceutycznymi. Do sytuacji takich należą:

• starszy wiek – niedobory witaminy C związane są wówczas ze zmniejszonym przyjmowaniem pokarmów, co jest spowodowane zmniejszeniem apetytu,
• restrykcyjne diety,
• zaburzenia wchłaniania – np. w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, choroby Leśniowskiego-Crohna,
• palenie tytoniu,
• cukrzyca,
• nadciśnienie tętnicze,

Zbyt mała ilość dostarczanej organizmowi witaminy C może skutkować:

• szkorbutem, który objawia się krwawieniem i owrzodzeniem dziąseł oraz wypadaniem zębów (obecnie choroba ta nie jest często diagnozowana, jej występowanie obserwuje się głównie w biedniejszych rejonach, ale również u osób z zaburzeniami odżywiania oraz stosujących drastyczne diety),
• pękaniem i kruchością naczyń krwionośnych,
• utrudnionym gojeniem ran,
• osłabieniem odporności organizmu,
• bólami i obrzękami stawów,
• nieprawidłowym zrastaniem się kości.

Czy można przedawkować witaminę C?

Częściej mówi się o niedoborach witaminy C niż o jej nadmiarze. Niekiedy mylnie uważa się, że z racji tego, że witamina C należy do witamin rozpuszczających się w wodzie, nie jest możliwe jej przedawkowanie, gdyż ewentualny nadmiar zostanie usunięty wraz z moczem. Witaminę C rzeczywiście trudno jest przedawkować dostarczając ją wraz z pożywieniem. Do przedawkowania dochodzi podczas przyjmowania nadmiernych dawek witaminy C w postaci preparatów farmaceutycznych. Zwiększone ryzyko przedawkowania witaminy C występuje szczególnie u osób z upośledzoną czynnością nerek. O przedawkowaniu witaminy C mówi się, gdy w ciągu doby zażywa się dawkę powyżej 1000 mg.

Większym problemem może okazać się przewlekłe stosowanie zbyt dużych dawek witaminy C. Zwiększa bowiem ryzyko pojawienia się kamieni nerkowych u pacjentów predysponowanych do wystąpienia tego schorzenia. W przypadku wystąpienia tego skutku ubocznego należy zaprzestać stosowania nadmiernych dawek witaminy C oraz skonsultować się z lekarzem urologiem.

Jedną z właściwości witaminy C jest wspomaganie wchłaniania żelaza. Nie dla wszystkich osób będzie to jednak korzystne. Dlatego też zbyt dużych dawek witaminy C powinny się wystrzegać osoby z zaburzeniami gospodarki żelazowej. Należą do nich osoby z hemochromatozą, talasemią, czy niedokrwistością syderoblastyczną.

Jakie są objawy przedawkowania witaminy C?

Jednorazowe przedawkowanie witaminy C zwykle nie jest szkodliwe dla zdrowia. Organizm radzi sobie z nadmiarem tej substancji usuwając ją wraz z moczem. Przy stosowaniu dawek powyżej 1000 mg dziennie mogą pojawić się objawy przedawkowania. Są one niespecyficzne, a niekiedy w ogóle niezauważalne. Najczęściej występują objawy ze strony przewodu pokarmowego w postaci nudności, wymiotów, zgagi, bólu brzucha, wzdęć, biegunki, uczucia przelewania. Może również pojawić się wysypka skórna, która przypomina pokrzywkę. Objawy te ustępują po zmniejszeniu dawki witaminy C.

W przypadku przewlekłego stosowania nadmiernych dawek witaminy C, które prowadzi do powstania kamieni nerkowych może dochodzić do nieprzyjemnych i bardzo bolesnych ataków kolki nerkowej.

Piśmiennictwo:

1. Musiał C. Sawczuk W. Gawdzik B. Kuban-Jankowska A. Przychodzeń P. Górska-Ponikowska M. Witamina C w medycynie i kosmetologii. Wiadomości Chemiczne 2019, 73: 507-522
2. Maćkowiak K. Torliński L. Współczesne poglądy na rolę witaminy C w fizjologii i patologii człowieka. Nowiny Lekarskie 2007, 76(4): 349-356