Prawidłowe ciśnienie krwi – normy w zależności od wieku i stanu, porady jak je mierzyć

Spis Treści

Ciśnienie krwi – normy

Pomiar ciśnienia krwi to bardzo ważne badanie diagnostyczne. Zaleca się jego regularne sprawdzanie nie tylko u osób chorujących na nadciśnienie tętnicze. Osoby z dotychczas prawidłowym ciśnieniem tętniczym powinny dokonywać pomiaru przynajmniej raz w roku. Jest to bardzo ważne, ponieważ nieleczone nadciśnienie tętnicze w początkowej fazie najczęściej nie daje żadnych objawów. Regularna kontrola pozwala na odpowiednio wczesne podjęcie działań, mających na celu obniżenie ciśnienia krwi. 

Podczas pomiaru ciśnienia otrzymywane są dwie wartości. Określają one ciśnienie skurczowe i ciśnienie rozkurczowe. Za optymalne wynik uznaje się ciśnienie skurczowe poniżej 120 mmHg i ciśnienie rozkurczowe poniżej 80 mmHg. Prawidłowe ciśnienie mieści się w zakresie wartości 120-129/80-84 mmHg. O wysokim prawidłowym ciśnieniu krwi mówimy wówczas, gdy przyjmuje ono wartości 130-139/85-89 mmHg.

W przypadku nadciśnienia tętniczego wartości ciśnienia krwi przyjmują wyższe wartości. W nadciśnieniu tętniczym stopnia I przyjmują one wartości 140-159/90-99 mmHg, stopnia II – 160-179/100-109 mmHg, natomiast stopnia III - ≥180/≥110 mmHg. O izolowanym skurczowym nadciśnieniu tętniczym mówimy wówczas, gdy ciśnienie skurczowe jest większe lub równe 140 mmHg, natomiast ciśnienie rozkurczowe mniejsze niż 90 mmHg.

Pamiętaj jednak, że nadciśnienia tętniczego nie można zdiagnozować na podstawie pojedynczego pomiaru. Chociaż powinien to być sygnał alarmujący i warto wówczas zgłosić się do lekarza, to jednak warto wiedzieć, że na ciśnienie tętnicze wpływa wiele czynników, które mogą być przemijające. W przypadku nieco podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego wystarczające efekty może dać wdrożenie niefarmakologicznych metod obniżania ciśnienia krwi.

Prawidłowe ciśnienie krwi w zależności od wieku

Normy prawidłowych wartości ciśnienia, które wszyscy znamy i które przez wiele osób nazywane są „książkowymi” dotyczą osób dorosłych. Tak naprawdę normy te są różne w odniesieniu do osób z różnych grup wiekowych. Za prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego uznaje się:

• u noworodków: 60-95/30-60 mmHg,
• u niemowląt: 90/60 mmHg,
• u małych dzieci: 95/65 mmHg,
• u dzieci w wieku szkolnym: 100/60 mmHg,
• u młodzieży: 110/70 mmHg,
• u osób dorosłych: 120/80 mmHg.

Ciśnienie krwi w ciąży

Wartości ciśnienia tętniczego u kobiety w ciąży powinny mieścić się w normach dla osoby dorosłej. Bardzo istotne jest, aby dokonywać kontrolnych pomiarów ciśnienia w ciąży. Jeśli podwyższone wartości ciśnienia po raz pierwszy wystąpiły u kobiety w okresie ciąży mówi się o nadciśnieniu ciążowym. Wczesne wykrycie tego stanu ma ogromne znaczenie, ponieważ nadciśnienie w ciąży może wiązać się z poważnymi konsekwencjami. Powikłania, które mogą wystąpić u kobiety z nadciśnieniem w ciąży to przede wszystkim obumarcie płodu, ograniczenie jego wzrastania, przedwczesne oddzielenie się łożyska, przedwczesne zakończenie ciąży oraz stan przedrzucawkowy. Stan przedrzucawkowy jest bardzo niebezpieczny. Określany jest jako zespół objawów, które występują po 20 tygodniu ciąży, w trakcie porodu lub połogu. Objawia się występowaniem nadciśnienia tętniczego i białkomoczu lub nadciśnienia tętniczego z towarzyszącą dysfunkcją narządów wewnętrznych. Chociaż stan przedrzucawkowy nie jest zjawiskiem częstym, to jednak należy do głównych przyczyn zgonu płodów, matek i noworodków w okresie okołoporodowym.

Ciśnienie atmosferyczne a ciśnienie krwi

Zmiany ciśnienia atmosferycznego mogą wpłynąć negatywnie na samopoczucie osób chorujących na nadciśnienie tętnicze, jednak nie mają one bezpośredniego wpływu na znaczący wzrost ciśnienia tętniczego. Co ciekawe, na wartość ciśnienia krwi w znacznie większym stopniu niż ciśnienie atmosferyczne wpływa temperatura powietrza. Przy wysokiej temperaturze powietrza można zaobserwować spadek ciśnienia tętniczego, natomiast przy niskiej jego wzrost.

Rozrzedzenie krwi a ciśnienie

Leki na rozrzedzenie krwi nie wpływają na ciśnienie tętnicze krwi, chociaż mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami stosowanymi w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Istotne jest jednak, aby u osób z nadciśnieniem tętniczym przed włączeniem leczenia przeciwzakrzepowego, unormować ciśnienie tętnicze, aby zapobiec groźnym mikrouszkodzeniom naczyń krwionośnych.

Mierzenie ciśnienia krwi

Pomiar ciśnienia krwi to stosunkowo proste do wykonania badanie diagnostyczne, które możemy przeprowadzać samodzielnie w domu. Nowoczesne ciśnieniomierze są bardzo proste w obsłudze, jednak aby prawidłowo wykonać pomiar ciśnienia krwi należy pamiętać o kilku ważnych zasadach. Pamiętaj, że błędnie wykonany pomiar będzie skutkował fałszywymi wynikami. W związku z tym stan zdrowia, jak i skuteczność stosowanych leków mogą być wówczas błędnie zinterpretowane. Do użytku domowego zalecane są przede wszystkim naramienne ciśnieniomierze automatyczne. Dają one najbardziej wiarygodny wynik pomiaru, jak również są łatwe i wygodne w obsłudze. Aby dokonać pomiaru ciśnienia krwi przy ich użyciu wystarczy jedynie założyć w odpowiedni sposób mankiet oraz rozpocząć pomiar poprzez włączenie przycisku. Większośćciśnieniomierzy automatycznych posiada wbudowaną pamięć wewnętrzną, która pozwala na zapisanie zwykle kilkudziesięciu wyników ostatnich pomiarów. Niektóre z nich posiadają dwie ścieżki pamięci, co pozwala na zapisywanie pomiarów dwóch osób. Posiadają one również funkcję wykrywania arytmii. W niektórych modelach możliwe jest ustawienie alarmu, który ma przypominać o konieczności dokonania pomiaru.

Chociaż techniczne wykonanie pomiaru przy użyciu ciśnieniomierza automatycznego zwykle nie przysparza trudności, to jednak należy pamiętać o zasadach, które w istotnym stopniu wpływają na wiarygodność wyniku. Pamiętaj, że:

• Na około pół godziny przed pomiarem ciśnienia tętniczego krwi nie powinieneś palić papierosów, spożywać kawy, herbaty, napojów energetycznych, alkoholu, leków i substancji o działaniu pobudzającym, wpływających na wzrost aktywności serca oraz podnoszących ciśnienie.
• Nie powinieneś dokonywać pomiaru bezpośrednio po zakończeniu aktywności fizycznej. Zanim rozpoczniesz pomiar, usiądź i odpocznij 15 minut. W innym wypadku pomiar może być znacznie zawyżony.
• Przed pierwszym użyciem ciśnieniomierza oraz za każdym razem, gdy będzie to konieczne, zapoznaj się dokładnie z instrukcją użycia sprzętu.
• Wartości ciśnienia tętniczego krwi zmieniają się w ciągu dnia. Dlatego też, aby można było je porównywać pomiarów warto dokonywać o tych samych porach. Najlepiej jest mierzyć ciśnienie 2 razy dziennie.
• Warto prowadzić dzienniczek ciśnienia tętniczego krwi. Wyniki pomiarów możesz zapisywać na zwykłej kartce, dzienniczku dołączonym do ciśnieniomierza, na komputerze, bądź w aplikacji. Sposób zapisu, który wybierzesz nie ma znaczenia. Ważne jest tylko to, aby możliwe było odtworzenie wyników poszczególnych pomiarów.
• Pamiętaj, że na wartości ciśnienia tętniczego krwi mogą wpływać zarówno niektóre choroby, jak i stosowane leki. Dlatego też w dzienniczku pomiarów staraj się dopisać adnotację o ewentualnych szczególnych okolicznościach.
• Zaleca się, aby pomiar ciśnienia odbywał się na ręce niedominującej. Tak więc osoby praworęczne powinny dokonywać pomiaru na lewej ręce, natomiast osoby leworęczne na prawej. Niekiedy lekarz zaleca zamierzenie ciśnienia na obu rękach i dokonywanie kolejnych pomiarów na tej ręce, na której odnotowano wyższe wartości ciśnienia.
• Bardzo ważnym czynnikiem, wpływającym w istotnym stopniu na wiarygodność wyniku, jest dobór mankietu o odpowiedniej długości i szerokości.

Kiedy jesteś już odpowiednio przygotowany, dobrałeś odpowiedni sprzęt i zapoznałeś się z jego instrukcją obsługi, możesz przystąpić do pomiaru ciśnienia tętniczego krwi:

• Podczas pomiaru wstrzymaj się od jakichkolwiek rozmów.
• Pomiar ciśnienia powinien być dokonywany w pozycji siedzącej, chyba że lekarz zalecił inaczej. W trakcie pomiaru ramię powinno znajdować się na wysokości serca, a ręka wyprostowana i podparta na całej długości. Pamiętaj, aby nie zaciskać pięści.
• Podwinięte ubranie, czy też zbyt ciasno założony zegarek lub bransoletka mogą uciskać rękę, a tym samym wpływać na podwyższenie ciśnienia.
• Mankiet ciśnieniomierza powinien być założony 2 – 3 cm powyżej dołu łokciowego.
• Mankiet ciśnieniomierza powinien być zaciśnięty w taki sposób, aby zmieściły się między nim a ramieniem tylko dwa palce.
• Po dokonaniu pomiaru zapisz wynik w dzienniczku.

Sprawdź również: Rodzaje nadciśnienia - wewnętrzne i zewnętrzne

Piśmiennictwo:

1. Prejbisz A., Dobrowolski P., Kabat M., Januszewicz A.: Wykonywanie pomiarów ciśnienia tętniczego w gabinecie lekarskim i poza nim. Podsumowanie wytycznych European Society of Hypertension 2021. Med. Prakt., 2021; 6: 10–16
2. Prejbisz A., Dobrowolski P., Kosiński P. et al.: Management of hypertension in pregnancy – prevention, diagnosis, treatment and longterm prognosis. A position statement of the Polish Society of Hypertension, Polish Cardiac Society and Polish Society of Gynecologists and Obstetricians. Kardiologia Polska, 2019; 77: 757–806
3. Rewiuk K., Gąsowski J. Codziennie sytuacje i leki wpływające na wartość pomiarów ciśnienia tętniczego. Portal mp.pl