PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego) – co to jest, objawy fizyczne i psychiczne

Spis Treści

PMS – co to znaczy?

PMS (ang. Premenstrual Syndrome), czyli zespół napięcia przedmiesiączkowego to grupa objawów  psychicznych, fizycznych oraz behawioralnych, które pojawiają się regularnie u części kobiet w fazie lutealnej cyklu miesiączkowego (czyli po owulacji) i trwają do momentu wystąpienia miesiączki lub ustępują w pierwszych dniach jej trwania. Zespół napięcia przedmiesiączkowego pojawia się w okresie dojrzewania, występuje w większości cykli i przemija po okresie przekwitania. Objawy PMS najbardziej odczuwalne są u kobiet w wieku 25-35 lat.

Dotychczas nie ustalono dokładnej przyczyny występowania zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Wiadomo jednak, że czynnikiem wywołującym go są cykliczne zmiany czynności jajników oraz występujące w związku z tym wahania stężeń żeńskich hormonów płciowych. Wyróżnia się niemal 300 objawów przypisywanych PMS. Ich rodzaj i nasilenie są różne u różnych kobiet. Do najczęściej występujących w przebiegu PMS objawów fizycznych zalicza się ból i obrzmienie piersi, migrenowe bóle głowyoraz zaburzenia pracy przewodu pokarmowego (zaburzenia trawienia, wzdęcia). Psychiczne objawy PMS obejmują przede wszystkim drażliwość, obniżenie nastroju, zmienność nastroju i ospałość. Do objawów PMS zalicza się także objawy behawioralne, które dotyczą głównie zmniejszenia zdolności poznawczych oraz obniżenie umiejętności koncentracji.

Przez długi czas zespół napięcia przedmiesiączkowego uważany był za wymysł współczesnych kobiet, a zaburzenie to nie było traktowane poważnie. Lekarze podkreślają jednak, że na zdecydowanie rzadsze występowanie tego zjawiska w przeszłości w dużej mierze miały wpływ częstsze ciąże u kobiet, a co za tym idzie dłuższe okresy braku miesiączki u tychże kobiet. Na szczęście, zespół napięcia przedmiesiączkowego obecnie uważane jest za zaburzenie i przy bardzo nasilonych objawach podejmuje się jego leczenie. Warto jednak wiedzieć, że aby możliwe było stwierdzenie PMS spełnione muszą być następujące warunki:

• co najmniej jeden z objawów fizycznych lub psychicznych PMS występuje od 5 dni przed miesiączką i ustępuje maksymalnie do 4. dnia po rozpoczęciu krwawienia,
• dolegliwości nie występują w okresie po miesiączce do owulacji, czyli w fazie folikularnej cyklu miesiączkowego,
• nasilenie objawów można określić jako średnie lub ciężkie, co ma wpływ na funkcjonowanie społeczne i rodzinne oraz wiąże się z dużym dyskomfortem,
• objawy PMS pojawiają się w większości cykli miesiączkowych, a potwierdzeniem ich występowania jest udokumentowanie ich w dzienniczku obserwacyjnym, którego prowadzenie zaleca się przez co najmniej 2 miesiące,
• pojawiające się objawy nie mogą być związane z zaostrzeniem innych chorób oraz istniejących zaburzeń psychicznych.

PMS – objawy fizyczne

Podczas zespołu napięcia miesiączkowego występuje wiele objawów. Chociaż wielu PMS kojarzy się przede wszystkim z silnym napięciem psychicznym i rozdrażnieniem, to jednak w jego przebiegu występują również objawy fizyczne. Przy ich bardzo dużym nasileniu mogą stanowić jedną z przyczyn wycofania i niechęci do kontaktów społecznych ze względu na utrudnione funkcjonowanie. Do najczęstszych objawów fizycznych zespołu napięcia przedmiesiączkowego zalicza się:

• obrzmienie i tkliwość piersi,
• objawy ze strony przewodu pokarmowego (wzdęcia brzucha, zaparcia lub biegunki),
• bóle stawów,
• bóle mięśni,
• ból głowy,
• wzmożony apetyt,
• zwiększenie masy ciała związane z zatrzymaniem wody w organizmie,
• opuchlizna dłoni i stóp,
• pogorszenie stanu cery (mogą się wówczas pojawiać pryszcze i zaskórniki),
• pogorszenie wyglądu włosów (ze względu na wzmożone wydzielanie sebum mogą się wówczas nadmiernie przetłuszczać).

Warto również wiedzieć, że podczas zespołu napięcia przedmiesiączkowego u kobiet przewlekle chorych (np. na cukrzycę, astmę, depresję) może dochodzić do zaostrzenia objawów choroby podstawowej.

PMS – objawy psychiczne

To właśnie z objawami psychicznymi najbardziej kojarzony jest zespół napięcia przedmiesiączkowego. Dolegliwości psychiczne, jakie mogą wówczas występować to:

• napięcie,
• uczucie niepokoju,
• drażliwość,
• płaczliwość bez powodu,
• obniżenie nastroju,
• przygnębienie,
• wahania nastroju,
• bezsenność lub nadmierna senność,
• poczucie braku kontroli,
• nasilone uczucie zmęczenia,
• rozdrażnienie,
• problemy z koncentracją.

Objawy PMS po 40tce

Uważa się, że objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego są najbardziej nasilone u kobiet w wieku 25 – 35 lat. Kolejnym okresem, kiedy ich natężenie przybiera na sile są ostatnie lata przed menopauzą. Dla wielu kobiet będzie to właśnie okres po 40. roku życia. U większości kobiet menopauza występuje między 45. a 55. rokiem życia. Objawy PMS u kobiet po 40. roku życia będą takie same jak u młodszych kobiet. Zmienić się może jednak ich nasilenie. Warto wiedzieć, że objawy PMS przemijają po menopauzie.

PMS – ile przed okresem?

Objawy PMS mogą występować już tuż po owulacji, w związku z tym mogą być obecne nawet na ok. 14 dni przed miesiączką. Ustępują po rozpoczęciu miesiączki, bądź też w pierwszych jej dniach.

Zespół napięcia przedmiesiączkowego – leczenie

Przed podjęciem leczenia zespołu napięcia przedmiesiączkowego należy dokładnie obserwować swój organizm. Gdy zauważysz niepokojące objawy, które w znacznym stopniu utrudniają Ci normalne funkcjonowanie, zgłoś się do lekarza ginekologa. Na pierwszej wizycie lekarz poprosi Cię o prowadzenie dzienniczka dolegliwości przez minimum 2 następne cykle miesięczne. Dzięki temu możliwe będzie postawienie właściwej diagnozy i wykluczenie innych przyczyn występowania objawów. Niemniej jednak już od samego początku warto wdrożyć niefarmakologiczne metody łagodzenia PMS. Przede wszystkim zacznij od zmiany trybu życia. Na początek przyjrzyj się swojej diecie. Upewnij się, że nie przekraczasz spożycia zalecanej dziennej dawki soli. Pamiętaj też, że istotną rolę odgrywa właściwe nawodnienie. Postaraj się również zrezygnować z używek takich, jak kawa, alkohol, papierosy. Dużą rolę w łagodzeniu objawów PMS odgrywa regularna aktywność fizyczna. Zadbaj o minimum 30 minut aktywności fizycznej dziennie. Pomocna może być również suplementacja wapnia, magnezu, witaminy B6, witaminy Doraz witaminy E. Aby złagodzić tkliwość piersi zaleca się także stosowanie oleju z wiesiołka.

W przypadku dość mocno nasilonych objawów zaleca się terapię lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI (inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny). W zależności od różnych czynników zaleca się ich stosowanie w sposób ciągły, bądź też jedynie w drugiej fazie cyklu miesięcznego. Pamiętaj, aby stosować się do zaleceń lekarza. W łagodzeniu objawów PMS pomocne może być też stosowanie doustnych tabletek antykoncepcyjnych. Ta metoda leczenia wydaje się być szczególnie odpowiednia dla kobiet, którym zależy również na działaniu zapobiegającym ciąży. 

Sprawdź również: W jakim wieku występuje menopauza?

Piśmiennictwo:

1. Krawczyk W., Rudnicka-Drożak E. Zespół napięcia przedmiesiączkowego. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2011; 17(3): 145-147
2. Siuda I., Rabe-Jabłońska J. Zespół napięcia przedmiesiączkowego i zaburzenia dysforyczne przedmiesiączkowe – diagnostyka i leczenie. Psychiatr Psychol Klin 2007; 7(1): 29-35
3. Tkaczuk-Włach J., Sobstyl M., Syty K., Łepecka-Klusek C., Jakiel G. Zespół napięcia przedmiesiączkowego. Przegląd Menopauzalny 2009; 6: 339-343