PIMS - czym jest i jak to leczymy?

Spis Treści

PIMS – co to jest?

PIMS to z angielskiego „dziecięcy wieloukładowy zespół zapalny powiązany z COVID-19” (ang. Pediatric Inflammatory Multisystem Syndrome associated with COVID-19). Dotyczy dzieci – od bardzo małych, niemowląt, po nastolatków. Najczęściej dotyka natomiast dzieci w wieku szkolnym. Wskazuje się, że może dotyczyć około 1 na 1000 dzieci, które przebyły COVID-19.

PIMS u dorosłych może występować, ale jest to sytuacja raczej nie kwalifikowana jako dokładnie choroba PIMS, która  z definicji i w swojej nazwie nawiązuje przecież bezpośrednio do dzieci. U dorosłych jest to raczej „zespół pocovidowy”. Do połowy lipca 2021 roku stwierdzono około 500 przypadków tej choroby, oczywiście wśród dzieci. Czynnikiem rozwoju choroby jest oczywiście zakażenie wirusem wywołującym COVID-19, natomiast mechanizm, jaki leży u źródła PIMS to zaburzenia w pracy układu odpornościowego wskutek COVID-19.

PIMS – objawy

Kryteria rozpoznania PIMS przede wszystkim wskazują na fakt, że mamy do czynienia z chorobą u dziecka poniżej 18 roku życia. Obowiązkowym kryterium jest także gorączka, zwykle przekraczająca 38,5 stopni i utrzymująca się co najmniej 3 dni. W badaniach krwi można zauważyć podwyższone wartości wskaźników stanu zapalnego, w tym: CRP, OB., fibrynogenu, prokalcytoniny, a także LDH, D-dimerów oraz ferrytyny.

Bezpośrednie objawy PIMS są bardzo liczne i dotyczą wielu układów oraz narządów. Mogą dotyczyć:

• układu pokarmowego, np. biegunka, bóle brzucha, wymioty,
• układu krążenia, np. zaburzenia rytmu serca i ciśnienia tętniczego krwi,
• układu nerwowego, np. niedowłady i porażenia nerwów, silne bóle głowy, zaburzenia nastroju,
• układu oddechowego, np. objawy zapalenia płuc, ból w klatce piersiowej,
• układu wydalniczego (nerek), np. objawy uszkodzenia nerek,
• skóry, np. obrzęki, suchość, wysypka (wysypka w PIMS nie jest charakterystyczna, może być podobna do zmian alergicznych).

Do rozpoznania PIMS należy też powiązanie z COVID-19, czyli dodatnie wyniki w kierunku posiadania wirusa SARS-CoV-2 i/lub przeciwciał w kierunku tego wirusa. Należy także wykluczyć inne przyczyny występowania objawów, w tym między innymi: zespół wstrząsu toksycznego, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, nieswoiste choroby zapalne jelit, czy też choroby układowe tkanki łącznej.

Warto dodać, że przebieg choroby PIMS u dzieci zwykle zaczyna się powoli, głównie ukazuje symptomy ze strony układu pokarmowego – dlatego też na początku może być ona mylona z ostrym zapaleniem wyrostka robaczkowego/otrzewnej. Najczęściej jednak, po kilku dniach trwania tych objawów w połączeniu z gorączką, następuje pogorszenie stanu zdrowia, przy czym połowa pacjentów wykazuje wówczas niebezpieczne objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego. Mimo nierzadko ciężko wyglądającego przebiegu choroby, śmiertelność z powodu PIMS wynosi 2%.

PIMS u dzieci a Kawasaki

Co ciekawe, pierwotnie objawy PIMS były traktowane jako znana już choroba Kawasaki (zespół Kawasaki-podobny), jednak powyżej połowa pacjentów posiada więcej objawów, niż tylko te cechujący chorobę Kawasaki. Dlatego też zadecydowano, że symptomy te należy traktować jako oddzielną jednostkę chorobową.

PIMS u dorosłych

Jak wspomniano, PIMS nie jest jednostką chorobową dotyczącą dorosłych, jednak oczywiście w tej grupie wiekowej także mamy do czynienia z pogorszeniem stanu zdrowia wskutek przebiegu COVID-19. U dorosłych mamy do czynienia z „zespołem pocovidowym”, którego najczęstsze objawy to:

• osłabienie, przewlekłe zmęczenie,
• szybkie męczenie się, niska tolerancja na wysiłek,
• podwyższona temperatura ciała,
• duszności, kaszel,
• uogólniony ból.

PIMS po Covidzie

Jak wspomniano, PIMS to choroba będąca niejako skutkiem przebycia zakażenia wirusem SARS-CoV-2, wywołującego chorobę COVID-19. COVID-19 to choroba głównie obejmująca układ oddechowy, ale jak badania wskazują, może mieć swoje objawy i konsekwencje dotykające także innych układów. Może osłabiać funkcjonowanie całego organizmu. Choroba PIMS rozwija się w 2-4 tygodnie po przejściu zakażenia wirusem wywołującym COVID-19.

PIMS leczenie

Na szczęście podjęcie leczenia odpowiednio wcześnie pozwala na szybki powrót chorych do zdrowia. Jak wspomniano, śmiertelność PIMS wynosi około 2%. Przede wszystkim, z uwagi na wieloukładowy charakter choroby, leczenie zwykle musi być i powinno być holistyczne, wielospecjalistyczne. Leczenie obejmuje:

• płynoterapię,
• antybiotykoterapię,
• leczenie przeciwwirusowe (w niektórych przypadkach),
• leczenie immunosupresyjne/immunomodulacyjne (wlew immunoglobulin, glikokortykosteroidy, metylprednizon, infliksymab, anakinra, tocilizumab, leki biologiczne),
• gastroprotekcję (np. inhibitory pompy protonowej),
• leczenie przeciwkrzepliwe. 

Obowiązuje także oczywiście kontrola poszpitalna pacjenta i utrzymywanie pewnych zaleceń na co dzień po hospitalizacji. Wśród nich należy zwrócić na przykład uwagę na zalecenia regularnych kontroli układu sercowo-naczyniowego po chorobie, ponieważ szacuje się, że około 13% dzieci po przebyciu PIMS może wykazywać zaburzenia w tym kierunku, jako konsekwencja przejścia PIMS. Dotyczy to zwłaszcza występowania tętniaków tętnic wieńcowych, zatem konieczne jest wykonywanie badania echo serca. Ponadto zaleca się kilkutygodniową wstrzemięźliwość od wysiłku fizycznego, w tym nakłada się na dzieci po PIMS zwolnienia z zajęć wychowania fizycznego.

PIMS u dzieci jest umiarkowanie częstym powikłaniem po chorobie COVID-19. Należy szczególnie zwracać uwagę na stan zdrowia i samopoczucie dziecka w okresie 2-4 tygodni po infekcji wirusem SARS-CoV-2, ponieważ im szybciej wykryje się PIMS, tym większe szanse na wyleczenie bez długotrwałych konsekwencji zdrowotnych.

Literatura

1. Buda P. i wsp.: Postępowanie w wieloukładowym zespole zapalnym u dzieci związanym z COVID-19 (PIMS-TS) z zajęciem układu krążenia – streszczenie protokołu badania naukowego. 2021, 18. 645-653.
2. Okarska-Napierała M. i wsp.: Postępowanie z dzieckiem z wieloukładowym zespołem zapalnym powiązanym z Covid-19. Przegląd Pediatryczny 2020, 49, 4.
3. Lech-Badłak K.: PIMS-TS – co o nim wiemy. Nowa Pediatr 2020, 24(2): 19-22.
4. Dubel R. i wsp.: PIMS-TS- (Paediatric Inflammatory Multisystem Syndrome – Temporally Associated with SARS-CoV-2)- a new challenging medical condition. Journal of Education, Health and Sport [online]. 2021, 11, 9: 11–16.