Owulacja - wszystko co warto wiedzieć o tym procesie

Spis Treści

Co to jest owulacja

Owulacja to proces, w którym dojrzała komórka jajowa jest uwalniane z jajnika. Po uwolnieniu przesuwa się w dół jajowodu i pozostaje tam przez 12 do 24 godzin. W tym czasie może zostać zapłodniona. W sprzyjających warunkach plemniki mogą żyć w żeńskim układzie rozrodczym nawet pięć dni po stosunku płciowym. Dlatego szanse na zajście w ciążę są największe, gdy żywe plemniki są obecne w jajowodach podczas owulacji. W przeciętnym 28-dniowym cyklu menstruacyjnym owulacja występuje zwykle około 14 dni przed początkiem następnej miesiączki. Jednak długość cyklu każdej osoby może być inna, więc nie należy traktować tego jako regułę.

Owulacja objawy

Kobieta obserwująca zmiany w swoim ciele jest w stanie zauważyć te, które zachodzą w czasie owulacji. Do najczęstszych należą:

• zmiana wydzieliny z pochwy (śluz szyjkowy). Tuż przed owulacją można zauważyć wzrost klarownej, wilgotnej i rozciągliwej wydzieliny pochwowej. Tuż po owulacji ilość śluzu szyjkowego zmniejsza się i staje się gęstszy, mętny i mniej zauważalny.
• zmiana temperatury ciała. Temperatura ciała kobiety w spoczynku tzw. podstawowa temperatura ciała, nieznacznie wzrasta podczas owulacji. Aby to zauważyć należy mierzyć temperaturę każdego ranka, przed wstaniem z łóżka za pomocą specjalnie zaprojektowanego termometru. Notowanie wyników pozwoli wychwycić moment wzrostu temperatury, który oznacza owulację.
• ukłucie, ból w podbrzuszu.

Można także wypróbować dostępny bez recepty zestawy owulacyjne, które pomogą określić, kiedy najbardziej prawdopodobne jest owulacja. Zestawy te sprawdzają mocz pod kątem gwałtownego wzrostu hormonów, który ma miejsce przed owulacją. Owulacja występuje około 36 godzin po pozytywnym wyniku.

Ile trwa owulacja

Podczas gdy sama owulacja trwa tylko od 12 do 24 godzin, możliwość zajścia w ciążę  jest w oknie trwającym około sześciu dni, w dniach przed i po owulacji,.

Kiedy jest owulacja

Proces owulacji rozpoczyna się, gdy podwzgórze uwalnia hormon gonadotropowy. To on powoduje, że przysadka mózgowa (gruczoł w mózgu) wydziela hormon folikulotropowy (FSH) i hormon luteinizujący (LH). Między szóstym a czternastym dniem cyklu miesiączkowego FSH powoduje dojrzewanie pęcherzyków (małych pęcherzyków płynu w jajnikach zawierających rozwijającą się komórkę jajową) w jednym jajniku. W dniach od 10 do 14 cyklu tylko jeden z rozwijających się pęcherzyków tworzy w pełni dojrzałą komórkę jajową. Około 14 dnia cyklu miesiączkowego nagły wzrost poziomu LH powoduje, że jajnik uwalnia tę komórkę jajową. To jest właśnie owulacja. Po owulacji wzrasta poziom progesteronu, który pomaga przygotować macicę do ciąży.

Jak sprawdzić czy była owulacja

Określenie owulacji może być trudne. Istnieje kilka metod, których używa się do śledzenia cyklu miesiączkowego i oszacowania, kiedy wystąpi jajeczkowanie. Ponieważ każda metoda ma swoje wady, zawsze najlepiej jest użyć więcej niż jednej, aby uzyskać najdokładniejszą odpowiedź. Owulacja występuje mniej więcej w połowie cyklu. U kobiet mających regularny 28-dniowy cykl jajeczkowanie przypada na 14 dzień. Jednak „normalny” cykl trwa od 21 do 35 dni, więc oznacza to, że owulacja jest charakterystyczna dla cyklu miesiączkowego. Dlatego w celu określenia czy była owulacja należy śledzić cykl poprzez notatki lub w aplikacji na telefonie przez kilka miesięcy. Należy zwracać uwagę na wszelkie nietypowe objawy, które mogą świadczyć o wystąpieniu owulacji.

Osoby korzystające z metody kalendarza do przewidywania owulacji analizują sześć miesięcy cykli menstruacyjnych, aby określić, kiedy są dni płodne. Aby obliczyć, kiedy może wystąpić owulacja należy odszukać najkrótszy i najdłuższy cykl w okresie sześciu miesięcy, następnie odjąć 18 dni od najkrótszego cyklu i 11 dni od tego najdłuższego. Te dwie liczby określają dni w cyklu, w których kobieta jest najbardziej płodna.

Śluz szyjki macicy to płyn pochwowy wytwarzany przez ten narząd. Śluz przechodzi etapy podczas cyklu miesiączkowego. Przed owulacją jest gęsty, biały i suchy. Im bliżej jajeczkowania staje się przezroczysty i śliski (jak białka jaj). Ta konsystencja ułatwia plemnikom kontakt z komórką jajową.

Zestawy owulacyjne działają podobnie do domowych testów ciążowych, ponieważ oddaje się mocz na pasek wskaźnikowy w zaciszu własnego domu. Działają poprzez wykrywanie LH (hormonu luteinizującego) w moczu. LH to hormon, którego poziom wzrasta przed owulacją. Wynik pozytywny oznacza, że zbliża się owulacja.

Owulacja w ciąży

Owulacja w okresie ciąży nie występuje, ponieważ komórka jajowa została zapłodniona i organizm przystosowuje się do tego, aby zapewnić rozwijającemu  się płodowi jak najlepsze warunki rozwoju.

Opóźniona owulacja

Opóźnioną owulację definiuje się jako tą  występująca po 21 dniu cyklu miesiączkowego. Jest zwykle spowodowana zaburzeniami równowagi hormonalnej, które mogą być tymczasowe lub długotrwałe, w zależności od przyczyny. Ekstremalny stres, fizyczny lub emocjonalny, może mieć negatywny wpływ na układ hormonalny. W jednym badaniu naukowcy zauważyli, że wskaźnik zaburzeń miesiączkowania wzrósł ponad dwukrotnie w grupie chińskich kobiet po trzęsieniu ziemi o sile 8 stopni. Tarczyca wpływa na przysadkę mózgową. Przysadka mózgowa jest regionem mózgu odpowiedzialnym za niektóre hormony niezbędne do owulacji. Posiadanie niedoczynności lub nadczynności tarczycy może powodować problemy z owulacją. Zespół policystycznych jajników (PCOS) to stan, w którym dochodzi do nadprodukcji testosteronu. Zbyt dużo testosteronu uniemożliwia jajnikom uwolnienie komórki jajowej. Długotrwałe stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, niektórych leków przeciwpsychotycznych, marihuany i kokainy również może zaburzyć proces jajeczkowania.

Owulacja po porodzie

Prolaktyna, hormon niezbędny do produkcji mleka matki, hamuje owulację i miesiączkę. U kobiet karmiących wyłącznie piersią miesiączka może się zatrzymać. Jednak karmienie piersią nie powinno być stosowane jako forma kontroli urodzeń. Owulacja może powrócić na dwa tygodnie przed miesiączką. Większość kobiet nie karmiących piersią nie ma owulacji do 6 tygodni po porodzie. Niewielka liczba kobiet owuluje wcześniej, potencjalnie narażając się na ryzyko wcześniejszej ciąży, chociaż płodność tych wczesnych owulacji nie jest dobrze ustalona.

Owulacja bez okresu

Podczas gdy owulacja i okresy naturalnie idą w parze, możliwa jest owulacja bez okresu. To często występuje u kobiet z nieregularnymi okresami. I odwrotnie, możliwe jest miesięczne krwawienie bez owulacji.

Owulacja po usunięciu macicy

Usunięcie samej macicy nie spowoduje menopauzy. Kobieta nadal będzie owulować, ale nie będzie mieć miesiączki ani możliwości zajścia w ciążę. Jeśli jajniki zostaną również usunięte, nie będziesz możliwości owulacji i kobieta wejdzie w stan menopauzy.  

Owulacja po poronieniach

Owulacja może wystąpić już w dwa tygodnie po utracie ciąży. U większości kobiet krwawienie z wczesnego poronienia ustępuje po około tygodniu. Krwawienie może trwać dłużej, jeśli poronienie wystąpiło pod koniec pierwszego lub drugiego trymestru. Mogą również występować plamienia trwające do czterech tygodni.

Owulacja po 45 roku życia

Niektóre kobiety mają lepsze predyspozycje do zajścia w ciąże naturalnie po 45 roku życia dzięki genom. Naukowcy przebadali grupę kobiet, które zaszły w ciążę bez pomocy leczenia niepłodności po 45 roku życia i odkryli, że mają one unikalny profil genetyczny. Wydaje się, że te kobiety różnią się od normalnej populacji ze względu na wyjątkowe predyspozycje genetyczne, które chronią je przed uszkodzeniem DNA i starzeniem się komórek.

Owulacja przed okresem

Owulacja występuje na około 14 dni przed okresem. Ale nie jest to regułą. Tylko kobiety obserwujące swoje ciało są w stanie powiedzieć kiedy dokładnie występuje u nich jajeczkowanie.

Źródło:

1. Holesh JE, Bass AN, Lord M. Physiology, Ovulation. 2022 May 8. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022 Jan–. PMID: 28723025.