Onkologia - co to jest i czym zajmuje się onkolog?

Spis Treści

Co to jest onkologia?

Onkologia to gałąź medycyny zajmująca się stanami przed nowotworowymi, a także rozwiniętymi już nowotworami oraz ich ewentualnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Dotyczy ona między innymi takich stanów zdrowotnych, jak: guz mózgu, nowotwory piersi, sutka, sromu, jądra, skóry, jajników, prostaty, szyjki macicy, endometrium, oka, ucha, gardła, serca, jelita grubego, trzustki, wątroby, odbytu, żołądka, płuc, oka, tarczycy, przełyku… a to nadal nie jest pełna lista. Nowotwór, czyli w skrócie mówiąc stan, w którym pewne komórki naszego organizmu z różnych powodów mutują i przestają się mnożyć we właściwy sposób. Warto dodać, że choć słowa „nowotwór” i „rak” stosowane są potocznie zamiennie, to nie zawsze oznaczają to samo. Rak to nowotwór złośliwy, nowotwór to szersza definicja, do której należą zarówno łagodne, jak i złośliwe nowotwory.

Onkolog - czym się zajmuje?

Lekarz onkolog to specjalista od profilaktyki i leczenia nowotworów. Istnieją trzy główne typy onkologów, w zależności od ich specjalizacji:

• Onkolog kliniczny – lekarz, którego rodzaj pracy jest podobny do lekarza rodzinnego – to on jest najczęściej specjalistą, do którego udajemy się na początku diagnostyki nowotworu i to on planuje dalsze badania i działania związane z leczeniem; on też zajmuje się chemioterapią pacjentów z nowotworami. Na wizytę u niego warto przygotować swoją kartotekę z dotychczas wykonanymi badaniami, a w razie ich braku lekarz poradzi, jakie warto wykonać; najczęściej zleca on badania USG, tomografię, rezonans danego narządu;
• Chirurg-onkolog – specjalista zajmujący się przeprowadzaniem operacji, inwazyjnych zabiegów związanych z usuwaniem lub zmniejszaniem nowotworów lub też niwelowaniem ryzyka ich wystąpienia;
• Radioterapeuta – specjalista zajmujący się radioterapią nowotworów – czyli całym procesem związanym z radioterapią, a więc z leczeniem poprzez naświetlanie – co ma swoje zastosowanie u nawet ¾ pacjentów z nowotworami.

Czy do onkologa potrzebne jest skierowanie

Skoro już wiesz, kto to jest onkolog – pozostaje pytanie, jak się do niego zapisać. Czy onkolog wymaga skierowania, jeśli chcemy się do niego udać w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia? Obecnie skierowanie do onkologa nie jest wymagane, choć do roku 2015 było potrzebne. Teraz każdy ubezpieczony Polak może iść do onkologa bez skierowania. Jednak w przypadku chęci, a raczej konieczności skorzystania z kilku rodzajów usług związanych z onkologią, nadal potrzebne jest skierowanie. Są to:

• Poradnia Chirurgii Onkologicznej
• Poradnia Leczenia Bólu
• Poradnia Opieki Paliatywnej
• Poradnia Genetyki Onkologicznej 

Skierowanie do nich wystawić może lekarz rodzinny, tj. lekarz pierwszego kontaktu lub też specjalista.

 Choroby onkologiczne- na co zwrócić uwagę?

Jak wspomniano powyżej, nowotwory mogą dotyczyć w zasadzie każdego rodzaju narządu i tkanki ludzkiego organizmu. Na jakie objawy warto zwrócić uwagę, by nie przegapić rozwijającej się poważnej choroby? To przede wszystkim zaobserwowanie u siebie dolegliwości, jak:

• przewlekłej gorączki,
• osłabienia,
• częste bóle,
• powiększające się zmiany na ciele, znamiona, narośle,
• nieuzasadnione krwawienia, na przykład między miesiączkami, krwioplucie, krew w kale,
• niezwiązane z infekcjami powiększone węzły chłonne,
• problemy ze snem – nadmierna senność lub bezsenność,
• trudno gojące się rany, owrzodzenia,
• nagłe chudnięcie – niezwiązane ze stosowaniem diety.

Światowy dzień onkologii

Nauka, jaką jest onkologia, to niebywale ważna gałąź medycyny, zwłaszcza w obecnych czasach, kiedy powszechność nowotworów jest tak wysoka. Na świecie nowotwory nie są traktowane jako choroby śmiertelne, a raczej jako uleczalne i przewlekłe. Jednak w Polsce śmiertelność z ich powodu jest stosunkowo wysoka, a to głównie przez zaniedbania – zarówno indywidualne, jak i te ze strony systemu ochrony zdrowia. Tymczasem warto korzystać z dostępnych badań przesiewowych, regularnie się samobadać, wykonywać regularnie przynajmniej podstawowe badania ogólne. To pozwoli na możliwie wczesne wykrycie zmian, które przy zaniedbaniu mogą przekształcić się w powód naszej śmierci. Ponadto istnieje coś takiego, jak „Europejski kodeks walki z rakiem”, który w ścisłej, ale konkretnej formie mówi o zasadach związanych z zachowaniem jak najwyższego stopnia profilaktyki przeciwnowotworowej. Warto go w tym miejscu zacytować:

1. Nie pal.
2. Stwórz w domu środowisko wolne od tytoniu.
3. Utrzymuj prawidłową masę ciała.
4. Bądź aktywny fizycznie w codziennym życiu.
5. Przestrzegaj zaleceń zdrowego żywienia.
6. Jeśli pijesz alkohol, ogranicz jego spożycie.
7. Unikaj nadmiernej ekspozycji na promienie słoneczne.
8. Chroń się przed działaniem substancji rakotwórczych w miejscu pracy.
9.  Sprawdź, czy w domu jesteś narażony na naturalne promieniowanie spowodowane wysokim stężeniem radonu.
10. Karmienie piersią zmniejsza u matki ryzyko zachorowania na raka piersi o ponad 4 %.
11. Zadbaj, aby Twoje dzieci poddano szczepieniom ochronnym.
12.  Bierz udział w programach badań przesiewowych.

Z uwagi na fakt, że onkologia jest tak istotną gałęzią medycyny, jej ogólnoświatowe święto ustalono na dnia 4 października.

Sprawdź również: Profilaktyka i leczenie raka piersi

Literatura

1. https://www.gov.pl/web/psse-wrzesnia/12-sposobow-na-zdrowie---europejski-kodeks-walki-z-rakiem [dostęp online dn. 5.03.2022 r.]