Spis Treści
Skala Barthel – co to jest?
Skala Barthel jest narzędziem diagnostycznym w formie testu, który pozwala ocenić sprawność ruchową i samodzielność pacjenta. Jest to narzędzie diagnostyczne w postaci ankiety. Zostało ono opracowane w latach 50. ubiegłego wieku przez D. Barthel i F. Mahoney. Początkowo wykorzystywane było w procesie leczenia, fizjoterapii oraz opieki nad osobami po udarach. Obecnie znajduje zastosowanie w ocenie stanu pacjentów również w innych chorobach, np. w chorobie Alzheimera, stwardnieniu rozsianym.
W Polsce stosowana jest zmodyfikowana skala Barthel. Na podstawie wyniku tego testu podejmowana jest decyzja o kwalifikacji pacjenta do opieki długoterminowej.
Skala ADL – czym jest i do czego służy?
Skala ADL to skala Podstawowych Czynności Życia Codziennego (ang. Activities of Daily Living). Nazywana jest również skalą Katza. Służy ocenie sprawności osób starszych. Maksymalna ilość punktów możliwa do uzyskania w skali ADL to 6. Pod uwagę brane są następujące kryteria: kąpiel/mycie się, ubieranie, toaleta, kontrola zwieraczy, jedzenie oraz poruszanie się. W zależności od stopnia sprawności i samodzielności w każdym kryterium można otrzymać 0, 0,5 lub 1 punkt. Punkty sumuje się, a uzyskany wynik jest interpretowany następująco:
- 0 – 2 pkt – osoba niesprawna,
- 3 – 4 pkt – osoba częściowo sprawna,
- 5 – 6 pkt – osoba sprawna.
Skala Barthel – punktacja i interpretacja wyników
Skala Barthel to test składający się z 10 pytań pozwalających na ocenę sprawności w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych oraz poziomu samodzielności. Odpowiedź na każde pytanie jest punktowana. Maksymalnie pacjent może uzyskać 100 punktów. W kwestionariuszu, branych jest pod uwagę 10 czynności dnia codziennego. Wygląda on następująco:
- Spożywanie posiłków
0 – nie jest w stanie samodzielnie jeść
5 – potrzebuje pomocy w krojeniu, smarowaniu, modyfikacji diety
10 – samodzielna, niezależna
- Przemieszczanie się z łóżka na krzesło i z powrotem, siadanie
0 – nie jest w stanie, nie zachowuje równowagi przy siedzeniu
5 – większa pomoc fizyczna, jedna lub dwie osoby
10 – mniejsza pomoc słowna lub fizyczna
15 – samodzielny
- Utrzymywanie higieny osobistej
0 – potrzebuje pomocy przy czynnościach osobistych
5 – niezależny przy myciu twarzy, czesaniu się, myciu zębów
- Korzystanie z toalety
0 – zależny
5 – potrzebuje trochę pomocy, ale może coś zrobić sam
10 – niezależny, zdejmowanie, zakładanie ubieranie się, podcieranie
- Mycie, kąpiel całego ciała
0 – zależny
5 – niezależny
- Poruszanie się po powierzchniach płaskich
0 – nie porusza się lub <50 m
5 – niezależny na wózku, wliczając zakręty, >50 m
10 – spacery z pomocą słowną lub fizyczną >50 m
15 – niezależny, ale może potrzebować pewnej pomocy, np. laski >50 m
- Wchodzenie i schodzenie po schodach
0 – nie jest w stanie
5 – potrzebuje pomocy słownej i fizycznej, przenoszenie
10 – samodzielny
- Ubieranie się i rozbieranie
0 – zależny
5 – potrzebuje pomocy, ale może wykonywać połowę bez pomocy
10 – niezależny
- Kontrolowanie stolca, zwieracza odbytu
0 – nie panuje nad oddawaniem stolca lub potrzebuje lewatyw
5 – czasami popuszcza (zdarzenia przypadkowe)
10 – panuje (utrzymuje stolec)
- Kontrolowanie moczu, zwieracza pęcherza moczowego
0 – nie panuje nad oddawaniem moczu lub cewnikowany i przez to niesamodzielny
5 – czasami popuszcza (zdarzenia przypadkowe)
10 – panuje (utrzymuje mocz)
Punkty sumuje się i stosuje się następujące przedziały oceny:
- 0 – 20 pkt – osoba niesamodzielna, potrzebująca stałej opieki
- 21 – 80 pkt – osoba częściowo samodzielna, przy niewielkiej pomocy może funkcjonować samodzielnie
- 81 – 100 pkt – osoba całkowicie samodzielna
Zmodyfikowana skala Barthel
Wzór skali Barthel na przestrzeni lat ulegał ewolucji. Modyfikacje w zakresie kwestionariusza skali Barthel wynikają z tłumaczenia na różne języki. Poszczególne poradnie diagnostyczne oraz placówki opiekuńcze wykorzystują własne narzędzia diagnostyczne, bądź też kwalifikacyjne, które oparte są o skalę Barthel. W Polsce oficjalnie stosowana jest tzw. karta oceny pacjenta według zmodyfikowanej skali Barthel, której wzór stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia.
Skala Barthel – ile punktów do opieki długoterminowej?
Do opieki długoterminowej kwalifikowani są pacjenci, którzy uzyskali 40 lub mniej punktów w skali Barthel. Warto jednak pamiętać, że decyzja o przyznaniu świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych jest czasowa. W związku z tym ocena stanu pacjenta musi być regularnie powtarzana. W sytuacji, gdy stan pacjenta ulega zmianie i punktacja w skali Barthel przekracza 40 punktów, następuje utrata uprawnień do korzystania z opieki długoterminowej.
Niezdolność do samodzielnej egzystencji – skala Barthel
Osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji określa się osobę, która ze względu na naruszenie sprawności organizmu potrzebuje stałej lub długotrwałej opieki i pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, takich jak jedzenie, higiena osobista, korzystanie z toalety, ubieranie się, załatwianie potrzeb fizjologicznych, czy przemieszczanie się.
Bibliografia:
- Sapilak B. Pokorna – Kałwak D. Roemer-Ślimak R. Narzędzie geriatryczne w praktyce lekarza POZ – skala Barthel. Lekarz POZ 2021, 6: 448-452
mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
NowaFarmacja.pl
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.