Spis Treści
Nietrzymanie moczu - co to jest?
Mocz jest wytwarzany przez nerki i przechowywany w pęcherzu. Pęcherz ma mięśnie, które napinają się, gdy trzeba oddać mocz. Kiedy mięśnie pęcherza napinają się, mocz jest wypychany z pęcherza przez rurkę zwaną cewką moczową. W tym samym czasie mięśnie zwieracza wokół cewki moczowej rozluźniają się, aby wypuścić mocz z organizmu. Nietrzymanie moczu może wystąpić, gdy mięśnie pęcherza nagle się zaciskają, a mięśnie zwieracza nie są wystarczająco silne, aby zacisnąć cewkę moczową. Powoduje to nagłą, silną potrzebę oddania moczu, której nie jesteśmy w stanie kontrolować.
Nietrzymanie moczu – przyczyny
Nietrzymanie moczu dotyka dwa razy więcej kobiet niż mężczyzn. Dzieje się tak, ponieważ specyficzne dla kobiet zdarzenia, takie jak ciąża, poród i menopauza, wpływają na pęcherz moczowy, cewkę moczową i inne mięśnie wspierające te narządy. Ciśnienie spowodowane śmiechem, kichaniem lub ćwiczeniami może spowodować wyciek moczu. Nietrzymanie moczu może również wystąpić, jeśli występuje problem z nerwami kontrolującymi mięśnie pęcherza moczowego i cewkę moczową. Przypadłość może wystąpić u kobiet w każdym wieku, ale częściej występuje u starszych. Jest to prawdopodobnie spowodowane zmianami hormonalnymi w okresie menopauzy.
Nietrzymanie moczu - jakie rodzaje wyróżniamy?
Dwa najczęstsze typy nietrzymania moczu to:
- wysiłkowe nietrzymanie moczu pojawia się, gdy występuje stres lub nacisk na pęcherz. Słabe mięśnie dna miednicy wywierają nacisk na pęcherz i cewkę moczową, zmuszając je do cięższej pracy. W przypadku wysiłkowego nietrzymania moczu codzienne czynności, które angażują mięśnie dna miednicy, takie jak kaszel, kichanie lub śmiech, mogą powodować nietrzymanie moczu. Nagłe ruchy i aktywność fizyczna mogą również powodować wyciek moczu.
- naglące nietrzymanie moczu zwane „pęcherzem nadreaktywnym” występuje zwykle po silnym, nagłym pragnieniu oddania moczu i przed udaniem się do łazienki. Niektóre kobiety mimo, że są w stanie dotrzeć do łazienki na czas, ale odczuwają potrzebę oddania moczu więcej niż osiem razy dziennie.
Wiele kobiet z nietrzymaniem moczu cierpi zarówno na wysiłkowe, jak i naglące nietrzymanie moczu.
Nietrzymanie moczu u mężczyzn
U mężczyzn ta przypadłość jest często związane z problemami z prostatą lub przyjmowanymi lekami. Picie alkoholu może pogorszyć ten stan. Przyjmowanie leków na receptę lub dostępnych bez recepty, takich jak leki moczopędne, przeciwdepresyjne, uspokajające, opioidy lub leki na przeziębienie i dietetyczne bez recepty, może również wpływać na objawy i powodować dyskomfort u mężczyzn.
Nietrzymanie moczu u kobiet
Kobiety mają wyjątkowe zdarzenia zdrowotne, takie jak ciąża, poród i menopauza, które mogą wpływać na układ moczowy i otaczające mięśnie. Ponadto cewka moczowa kobiety jest krótsza niż cewka moczowa mężczyzny. Jakiekolwiek osłabienie lub uszkodzenie cewki moczowej u kobiety jest bardziej prawdopodobne, że spowoduje nietrzymanie moczu. Dzieje się tak, ponieważ mniej mięśni utrzymuje pęcherz przed wysikaniem się.
Nietrzymanie moczu u nastolatków
Chociaż nietrzymanie moczu staje się mniej powszechne wraz z wiekiem dzieci, nadal dotyka wielu nastolatków i młodych dorosłych. Przyczyny moczenia nocnego wśród nastolatków są takie same jak wśród dzieci. W większości przypadków w tej grupie wiekowej nie rozwinęła się odpowiednia kontrola mózgowa funkcji pęcherza w nocy. Jest mało prawdopodobne, aby było to wynikiem problemu medycznego z nerkami lub pęcherzem moczowym.
Nietrzymanie moczu u dzieci
U dzieci w wieku poniżej 3 lat normalne jest, że nie mają pełnej kontroli nad pęcherzem. Wraz z wiekiem dzieci stają się bardziej zdolne do kontrolowania odruchu oddawania moczu. Kiedy moczenie występuje u dziecka, które jest wystarczająco duże, aby kontrolować swój pęcherz, nazywa się to moczeniem i wymaga konsultacji lekarskiej.
Nietrzymanie moczu u osób starszych
Nietrzymanie moczu jest częstą i niepokojącą dolegliwością osób starszych. Do jej przyczyn należą zmiany strukturalne w mięśniach, a także upośledzona kontrola nerwowa i związane z wiekiem zmiany dolnych dróg moczowych. Nietrzymanie moczu może być również skutkiem ubocznym leków.
Nietrzymanie moczu - leki bez recepty
U osób z pęcherzem nadreaktywnym mięśnie ściany pęcherza kurczą się w niewłaściwym momencie. Grupa leków zwanych lekami antycholinergicznymi zwalcza ten problem, blokując sygnały nerwowe związane ze skurczami mięśni pęcherza moczowego. Ta grupa leków jest dostępna na receptę. Badania sugerują, że leki te mogą również zwiększać pojemność pęcherza i zmniejszać potrzebę pójścia do toalety. Leki antycholinergiczne obejmują: daryfenacynę, fezoterodynę, oksybutyninę i solifenacynę. Głównym działaniem niepożądanym jest suchość w ustach, ale leki antycholinergiczne mogą również powodować zaparcia, niewyraźne widzenie i przyspieszone bicie serca.
Nietrzymanie moczu - domowe sposoby
Lekarz może zasugerować kilka ćwiczeń do wykonywania w domu, aby pomóc w leczeniu. W przypadku wysiłkowego nietrzymania moczu, pomocne mogą być ćwiczenia Kegla wzmacniające mięśnie dna miednicy. Niektóre kobiety mają objawy ze strony układu moczowego, ponieważ mięśnie dna miednicy są zawsze napięte. W tej sytuacji ćwiczenia Kegla nie pomogą w objawach ze strony układu moczowego i mogą powodować więcej problemów.
W przypadku pęcherza nadreaktywnego należy uważnie obserwować, jak często występuje potrzeba chodzenia do łazienki i odnotowywać to w dzienniku. Następnie należy starać się wydłużać czas pomiędzy kolejnym oddawaniem moczu o około 15 minut. Stopniowo wydłużając czas między wizytami, pęcherz uczy się zatrzymywać więcej moczu, zanim zasygnalizuje potrzebę ponownego pójścia. Napoje zawierające kofeinę, napoje gazowane lub alkohol mogą nasilać wyciek z pęcherza lub nietrzymanie moczu.
Nietrzymanie moczu – zabiegi
W rzadkich przypadkach, gdy wszystkie metody leczenia nie skutkują, konieczna może być operacja. Procedura zwana powiększaniem pęcherza wykorzystuje część jelita w celu zwiększenia pojemności pęcherza.
Stymulacja nerwów krzyżowych polega na wszczepieniu pod skórę małego urządzenia, podobnego do rozrusznika serca. Urządzenie jest podłączone do drutu, który wysyła małe impulsy elektryczne do nerwów wokół dna miednicy, które kontrolują pęcherz i otaczające go mięśnie. Pomaga to w budowaniu kontroli nad pęcherzem.
Źródło:
- Reddy, J., & Paraiso, M.F.R. (2010). Primary Stress Urinary Incontinence: What to Do and Why. Reviews in Obstetrics & Gynecology; 3(4): 150–155.
- American Urological Association: "Diagnosis and Treatment of Overactive Bladder (Non-Neurogenic) in Adults: AUA/SUFU Guideline.
mgr farm. Ewelina DrelichDoktorantka Collegium Medicum w Bydgoszczy
NowaFarmacja.pl
Absolwentka farmacji na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym. Jej pasją jest bezpieczeństwo stosowania produktów leczniczych, co jest tematem pracy doktorskiej na Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Autorka licznych tekstów edukacyjnych w pismach dla farmaceutów..