Niedobór witaminy D3 – jak wyglądają tego objawy i skutki?

Spis Treści

Niedobór witaminy D3 - objawy

Kiedy mówimy o niedoborze witaminy D? Wówczas, kiedy stężenie 25-hydroksywitaminy D (25(OH)D), czyli parametru wykorzystywanego do oceny ilości tej witaminy w organizmie człowieka, wynosi poniżej 50 nmol/L. Wyróżnia się też deficyt witaminy D, kiedy jej stężenie wynosi jeszcze mniej, bo poniżej 25 nmol/L. W niedoborze witaminy D obserwuje się zwłaszcza objawy takie, jak:

• bóle kostno-stawowe,
• przewlekłe osłabienie,
• trudności w chodzeniu, utrzymaniu równowagi,
• wzmożone wypadanie włosów,
• utrzymujący się ból głowy,
• depresja, wahania nastroju,
• bezsenność,
• predyspozycja do siniaków,
• nadmierne pocenie się,
• trudności z utratą masy ciała (mimo dopasowania diety i stylu życia),
• ciągłe uczucie zimna,
• choroby przyzębia,
• zaburzenia widzenia,
• dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

Niedobór witaminy D3 - skutki

Przedłużony niedobór witaminy D u dorosłych powoduje osteoporozę, zaburzenia struktury kości, osłabienie mięśni. Takie efekty mogą się przekładać na duże ryzyko dalszej utraty zdrowia, a nawet życia (np. zwiększają one ryzyko poważnych upadków, złamań prowadzących do długiego unieruchomienia).

Znane są także wyniki wielu badań, które potwierdzają, że przewlekły niedobór witaminy D znacznie zwiększa ryzyko rozwoju depresji. Znacząca większość osób z rozpoznaną depresją charakteryzuje się także niedoborem witaminy D.

Niedobór witaminy D3 a tycie

Oprócz tego, że niedobór witaminy D powoduje poważne problemy zdrowotne, to może też utrudniać odchudzanie i promować utrzymanie wysokiej masy ciała. Przede wszystkim efekt ten związany jest z oddziaływaniem witaminy D na funkcjonowanie układu hormonalnego – zaś hormony są niebywale powiązane z procesami metabolicznymi, a więc i z utrzymaniem prawidłowej masy ciała. Wykazano, że osoby otyłe cechują się (w większości) niedoborem witaminy D, zaś osoby o prawidłowej masie ciała częściej charakteryzują się właściwymi wynikami dotyczącymi stężenia witaminy D w organizmie. Najprawdopodobniej osoby otyłe cechują się niskim poziomem witaminy D w organizmie z uwagi na fakt, że ta witamina, jako związek rozpuszczalny w tłuszczach, kumuluje się w tkance tłuszczowej, przez co nie jest dostępna we krwi organizmu i nie może być prawidłowo wykorzystana.

Jak szybko uzupełnić niedobór witaminy D3?

Tylko 10% zapotrzebowania danej osoby na witaminę D może być zapewnione przez pożywienie – niestety zwyczajowa dieta zawiera bardzo mało tego związku. 90-95% witaminy D w organizmie człowieka jest syntetyzowane w skórze pod wpływem światła słonecznego. Ponieważ słońce jest najlepszym źródłem witaminy D, należy korzystać ze słońca bez nakładania kremu ochronnego przez 15-20 minut (potem warto już nałożyć krem SPF). Tutaj warto zauważyć, że osoby o ciemnej karnacji muszą spędzać więcej czasu na słońcu, aby wyprodukować witaminę D w odpowiedniej ilości, aniżeli osoby o jasnej karnacji. Dzieje się tak, ponieważ ciemniejsza skóra zawiera więcej melaniny, związku, który może hamować produkcję aktywnej witaminy D. 

Z kolei najlepsze pokarmy zawierające witaminę D rozpuszczalną w tłuszczach to: olej rybi (i ogólnie mówiąc tłuste ryby, jak np. śledź, węgorz, łosoś), wątroba, ser, masło i żółtko jaja.

Oczywiście dokładna zawartość witaminy D w owocach morza i rybach może się różnić, w zależności od rodzaju spożywanego produktu, miejsca i terminu połowu. Z kolei na zawartość witaminy D w żółtku jaja może mieć wpływ chociażby dieta kurcząt (rodzaj paszy i zawartość witaminy D w niej). Tym niemniej zawsze najpierw warto zapewnić sobie nasłonecznienie oraz różnorodną dietę w celu uzupełnienia witaminy D, dopiero w następnej kolejności sięgać po suplementy.

Ciężki niedobór witaminy D3

Poważny niedobór witaminy D może powodować konsekwencje, takie jak:

• zaburzenia wzrostu u dzieci,
• wady rozwojowe kości,
• osłabienie mięśni,
• deformacje stawów.

Poważny niedobór witaminy D u dorosłych prowadzi do osteomalacji. Osteomalacja powoduje natomiast osłabienie kości, ból kości i zanikanie mięśni.

Niedobór witaminy D3 a pocenie

W przypadku niedoboru witaminy D może dotyczyć nas także nadmierna potliwość, zwłaszcza w okolicy głowy i szyi. Możemy też wówczas mieć podwyższoną temperaturę ciała, nawet w przypadku normalnej aktywności.

Niedobór witaminy D3 u dzieci (objawy)

Witamina D jest bardzo ważna zwłaszcza w okresie niemowlęcym i dziecięcym. Przyczynia się do prawidłowego rozwoju i wzrostu układu kostnego. Niedobór witaminy D u dzieci może powodować takie konsekwencje, jak:

• krzywica,
• osteomalacja,
• częste infekcje,
• ból kości, pleców, bóle mięśni,
• zanikanie kości,
• wypadanie włosów,
• przewlekłe zmęczenie, senność, niechęć do aktywności.

Niedobór witaminy D u dzieci, zwłaszcza we wczesnym okresie życia, może prowadzić do poważnych problemów. W takim przypadku bardzo ważne jest profesjonalne leczenie niedoboru witaminy D u pacjenta. Poniżej znajdziesz przykładowe (!) zalecane dawki dla dzieci z niedoborem witaminy D:

• jeśli dziecko ma mniej niż 3 miesiące, podaje się 2000 j.m. witaminy D dziennie przez 90 dni,
• 2000 IU dziennie (przez 90 dni) lub 50 000 IU jako pojedyncza dawka witaminy D dla dzieci w wieku 3-12 miesięcy,
• w wieku 1-12 lat podaje się dawkę 3000-6000 IU przez 90 dni lub pojedynczą dawkę 100 000 IU,
• dzieciom w wieku powyżej 12 lat podaje się 6000 IU (przez 90 dni) lub pojedynczą dawkę 150 000 IU witaminy D.

Jednak uwaga – dawkę powinien zawsze indywidualnie zalecić lekarz prowadzący.

Niedobór witaminy D3 u dorosłych

Zapotrzebowanie organizmu na witaminę D różni się w zależności od wieku oraz innych czynników, jak np. masa ciała i stan zdrowia ogółem. Wraz z wiekiem wzrasta ilość witaminy D, której organizm potrzebuje.

Jednocześnie warto wspomnieć, że także bardzo wysoki poziom witaminy D nie zapewnia organizmowi żadnych dodatkowych korzyści, a wręcz przeciwnie, może powodować z kolei różne inne problemy zdrowotne. Warto co najmniej raz w roku zbadać poziom witaminy D we krwi i dowiedzieć się, czy nie mamy problemów z ilością tej substancji w organizmie.

Literatura:

1. Holick M. i wsp.: Vitamin D deficiency: a worldwide problem with health consequences. Am J Clin Nutr 2008;87(suppl):1080S– 6S.
2. Holick M.: The Vitamin D Defi ciency Pandemic: a Forgotten Hormone Important for Health. Public Health Reviews, Vol. 32, No 1, 267-283.
3. Holick M.: Vitamin D Deficiency. The New England journal of medicine. 266-81.
4. https://vitapedia.pl/witamina-d [dostęp dn. 20.08.2022 r.].