Mięśniaki macicy - co wiemy o tych kobiecych zmianach nowotworowych?

Spis Treści

Mięśniaki macicy - co to jest?

Mięśniaki macicy to niezłośliwe narośla, które często pojawiają się w okresie rozrodczym. Zwane są także mięśniakami gładkimi. Ogólnie są klasyfikowane według ich lokalizacji. Mięśniaki śródścienne rosną w mięśniowej ścianie macicy. Mięśniaki podśluzówkowe uwypuklają się do jamy macicy. Mięśniaki podsurowicówkowe wystają na zewnątrz macicy.

Mięśniaki macicy – przyczyny

Lekarze nie znają przyczyny mięśniaków macicy, ale badania i doświadczenie kliniczne wskazują na następujące czynniki zwiększające rozwój choroby. Wiele mięśniaków zawiera zmiany w genach, które różnią się od tych w typowych komórkach mięśniowych macicy. Estrogen i progesteron, dwa hormony, które stymulują rozwój wyściółki macicy podczas każdego cyklu miesiączkowego w ramach przygotowań do ciąży, wydają się sprzyjać wzrostowi mięśniaków. Mięśniaki zawierają więcej receptorów estrogenowych i progesteronowych niż typowe komórki mięśniowe macicy. Mają tendencję do kurczenia się po menopauzie z powodu spadku produkcji hormonów. Substancje, które pomagają organizmowi w utrzymaniu tkanek, takie jak insulinopodobny czynnik wzrostu, mogą wpływać na wzrost mięśniaków.

Istnieje kilka znanych czynników ryzyka mięśniaków macicy: rozpoczęcie okresu w młodym wieku, otyłość, niedobór witaminy D,  dieta bogata w czerwone mięso i uboga w warzywa, owoce i nabiał. Picie alkoholu wydaje się zwiększać ryzyko rozwoju mięśniaków.

Mięśniaki macicy – objawy

Wiele kobiet z mięśniakami nie ma żadnych objawów. Jeśli już się pojawią obejmują:

• Ciężkie krwawienie miesiączkowe
• Miesiączki trwające dłużej niż tydzień
• Ucisk lub ból miednicy
• Częste oddawanie moczu
• Trudności z opróżnianiem pęcherza
• Zaparcia
• Ból pleców lub nóg

W rzadkich przypadkach mięśniak może powodować ostry ból.

Mięśniaki macicy – wielkość

Mięśniaki mają różne rozmiary, mikroskopijne, niewykrywalne ludzkim okiem, do masywnych guzów, które mogą zniekształcać i powiększać macicę. Można mieć jednego mięśniaka lub wiele. W skrajnych przypadkach wiele mięśniaków może rozszerzyć macicę tak bardzo, że dotyka do klatki piersiowej. Wzorce wzrostu mięśniaków macicy są różne — mogą rosnąć wolno lub szybko lub mogą pozostać tej samej wielkości. Niektóre mięśniaki przechodzą gwałtowny wzrost, a niektóre mogą się kurczyć.  Wiele mięśniaków, które były obecne podczas ciąży, kurczy się lub zanika po ciąży, gdy macica wraca do swojego zwykłego rozmiaru.

Mięśniaki macicy a wysiłek fizyczny

Związek między aktywnością fizyczną a mięśniakami gładkimi macicy (włókniakami) był mało badany. Powszechnie wiadomo, że ćwiczenia chronią przed rakiem piersi, innymi nowotworami, w których pośredniczą hormony. Jeżeli mięśniaki nie przeszkadzają w aktywnościach fizycznych, nie należy ich unikać.

Mięśniaki macicy – leczenie

Chociaż mięśniaki macicy zwykle nie są niebezpieczne, mogą powodować dyskomfort i prowadzić do powikłań, takich jak spadek liczby czerwonych krwinek (niedokrwistość), który powoduje zmęczenie, z powodu dużej utraty krwi. Zwykle nie przeszkadzają w zajściu w ciążę. Jednak możliwe jest, że mięśniaki - zwłaszcza mięśniaki podśluzówkowe - mogą powodować niepłodność lub utratę ciąży. Nieleczone mogą również zwiększać ryzyko niektórych powikłań ciąży, takich jak odklejenie się łożyska, ograniczenie wzrostu płodu i poród przedwczesny.

Nie ma jednego najlepszego podejścia do leczenia mięśniaków macicy — istnieje wiele opcji leczenia. Wiele kobiet z mięśniakami macicy nie doświadcza żadnych oznak ani objawów lub tylko lekko irytujące oznaki i objawy, z którymi mogą żyć. W takich przypadkach ważne czekanie może być najlepszą opcją.

Leki na mięśniaki macicy działają na hormony, które regulują cykl menstruacyjny, lecząc objawy, takie jak obfite krwawienia miesiączkowe i ciśnienie w miednicy. Nie eliminują mięśniaków, ale mogą je zmniejszyć. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które nie są lekami hormonalnymi, mogą skutecznie łagodzić ból, ale nie zmniejszają krwawienia spowodowanego przez mięśniaki.

Mięśniaki macicy – operacja

Miomektomia to zabieg chirurgiczny mający na celu usunięcie mięśniaków macicy. Celem chirurga podczas miomektomii jest usunięcie mięśniaków powodujących objawy i zrekonstruowanie macicy. W przeciwieństwie do histerektomii, która usuwa całą macicę, miomektomia usuwa tylko mięśniaki i pozostawia macicę. Kobiety, które zostały poddane temu zabiegowi, zgłaszają poprawę objawów mięśniaków, w tym zmniejszenie obfitego krwawienia miesiączkowego i ciśnienia w miednicy. Miomektomia ma niski wskaźnik powikłań. Podczas operacji chirurdzy podejmują dodatkowe kroki, aby uniknąć nadmiernego krwawienia. Mogą one obejmować blokowanie przepływu z tętnic macicznych za pomocą opasek uciskowych i zacisków oraz wstrzykiwanie leków wokół mięśniaków, aby spowodować zaciśnięcie naczyń krwionośnych. Nacięcia macicy w celu usunięcia mięśniaków mogą prowadzić do zrostów. Miomektomia może zwiększyć ryzyko podczas porodu. Jeśli chirurg musiał wykonać głębokie nacięcie w ścianie macicy, lekarz prowadzący ciążę może zalecić cesarskie cięcie, aby uniknąć pęknięcia macicy podczas porodu.

Źródło:

1. Baird DD, Dunson DB, Hill MC, Cousins D, Schectman JM. Association of physical activity with development of uterine leiomyoma. Am J Epidemiol. 2007 Jan 15;165(2):157-63. doi: 10.1093/aje/kwj363. Epub 2006 Nov 7. PMID: 17090618.