Leczenie i wykrywanie wirusa hpv (brodawczaka ludzkiego)

Spis Treści

Co warto wiedzieć o HPV

Istnieje ponad 100 typów wirusa brodawczaka ludzkiego, z czego 40 jest przenoszonych drogą płciową. Ze względu na to, że niektóre z nich powodują więcej komplikacji od innych, dzieli się je na odmiany niskoonkogenne i wysokoonkogenne.

Odmiany niskoonkogenne bardzo rzadko wywołują nowotwory szyjki macicy, jednak prowadzą do tworzenia się brodawek na skórze i brodawek narządów płciowych (kłykcin kończystych), które można leczyć. Odmiany wysokoonkogenne o wiele częściej niż niskoonkogenne powodują powstawanie nieprawidłowych komórek na szyjce macicy, w odbycie, pochwie, sromie, prąciu, jamie ustnej i w gardle. Nieleczone zmiany mogą prowadzić do rozwoju nowotworu.

Jakie wyróżnia się rodzaje HPV

HPV-16 jest najczęstszą wysokoonkogenną odmianą wirusa HPV. Osoby zakażone HPV-16 zwykle nie doświadczają żadnych widocznych objawów, jednak może on powodować zmiany w obrębie szyjki macicy. Odpowiada za 50% przypadków raka szyjki macicy na świecie.

HPV-18 jest inną odmianą wysokoonkogenną, które również nie daje objawów. Odpowiada za 20% przypadków raka szyjki macicy na świecie.

Za 95% przypadków nowotworów odbytu odpowiada wirus HPV (najczęściej HPV-16).

Z kolei HPV-6 i HPV-11 należą do odmian niskoonkogennych. Odpowiadają za 90% kłykcin kończystych (brodawek narządów płciowych). HPV-11 może również powodować zmiany w szyjce macicy.

W jaki sposób można zarazić się wirusem HPV

Ryzyko zarażenia się wirusem HPV występuje u wszystkich, którzy mieli kontakty seksualne. Inne czynniki ryzyka, która zwiększają prawdopodobieństwo zarażenia się wirusem HPV to zwiększona liczba partnerów seksualnych, niezabezpieczony seks waginalny, oralny lub analny, osłabiony układ odpornościowy i posiadanie partnera, który ma wirusa HPV.

W przypadku zarażenia się odmianą wysokoonkogenną wirusa HPV, również istnieją czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo, że infekcja będzie trwać i przerodzi się w nowotwór:

• osłabiony układ odpornościowy,
• inne choroby przenoszone drogą płciową, takie jak opryszczka, rzeżączka i chlamydia,
• choroby związane ze stanem zapalnym,
• w przypadku raka szyjki macicy – posiadanie licznego potomstwa i stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej przez wiele lat,
• w przypadku raka jamy ustnej i gardła – palenie papierosów,
• w przypadku raka odbytu – uprawianie seksu analnego.

Czy wirus HPV jest wyleczalny

Dotychczas nie powstał lek na brodawczaka ludzkiego (HPV), jednak można pozbyć się jego widocznych objawów, takich jak brodawczaki.

Czy wirus HPV znika samoistnie

U 70-90% osób z wirusem brodawczaka ludzkiego infekcja przechodzi samoistnie. W tych przypadkach choroba nie daje żadnych objawów i nie powoduje problemów zdrowotnych.

Jednakże jeśli wirus HPV nie został pokonany przez układ odpornościowy, należy leczyć objawy infekcji. Należą do nich m.in. brodawki narządów płciowych, które w większości nie prowadzą do nowotworów i pojawiają się parę tygodni lub miesięcy po kontakcie z partnerem zakażonym HPV. Leczyć należy również zmiany przednowotworowe, które czasem łączone są z niektórymi wysokoonkogennymi odmianami HPV.

Jak wykryć wirusa HPV - badanie na obecność wirusa HPV

Diagnozę zakażenia wirusem HPV wystawia lekarz na podstawie wywiadu, badania pacjenta i występujących objawów oraz cytologii i badania kolposkopowego oraz histologicznego w przypadku kobiet. Istnieją również dokładniejsze badania na wirusa HPV, tak zwane badania DNA HPV i mRNA HPV, które można stosować u kobiet po 30. roku życia w ramach profilaktyki wraz z cytologią. Obydwa testy na wirusa HPV wykrywają odmiany wysokoonkogenne HPV, (w tym odmiany HPV-16 i HPV-18) – badanie mRNA HPV 5 odmian, a DNA HPV aż 12.

Jednakże w praktyce w Polsce najczęściej stosuje się wyłącznie cytologię i badanie histologiczne.

Wybór specjalizacji lekarza, do którego należy się udać, zależy od lokalizacji zmian – może to być:

• lekarz pierwszego kontaktu, internista, laryngolog - w przypadku zmian w gardle,
• ginekolog - w przypadku zmian kobiecych narządów płciowych,
• androlog - w przypadku zmian męskich narządów płciowych,
• proktolog - w przypadku zmian odbytu.

W razie wątpliwości co do wyboru lekarza lub potrzeby otrzymania skierowania, należy się udać do lekarza pierwszego kontaktu (lekarza rodzinnego).

Dlaczego kobiety powinny regularnie chodzić na cytologię

Głównym celem cytologii jest wykrycie nieprawidłowych komórek w szyjce macicy, które mogą być spowodowane przez wirusa HPV. Dzięki regularnym badaniom w przypadku nieprawidłowego wyniku można podjąć wczesne leczenie. Pozwala to zwiększyć jego skuteczność i szanse na pełne wyzdrowienie.

Należy pamiętać, że jeśli cytologia wykaże obecność nieprawidłowych komórek, nie oznacza to, że kobieta zachoruje na raka szyjki macicy. Wynik pokazuje tylko, że istnieje prawdopodobieństwo zachorowania w przyszłości, szczególnie jeśli kobieta ma HPV wysokoonkogenną. Z tego powodu warto przedyskutować wyniki i rodzaj leczenia z ginekologiem.

Jak pozbyć sie wirusa HPV z organizmu - leczenie wirusa HPV

Czy można pozbyć się wirusa HPV? Tak jak wspominaliśmy wcześniej, u większości osób wirus przechodzi z czasem dzięki prawidłowej pracy układu odpornościowego. Jednak w tym czasie wirus jest obecny w organizmie i ta osoba może zarażać wirusem HPV, nie wiedząc o tym.

Jeśli jednak wirus nie przejdzie samoistnie i wystąpią objawy, należy podjąć leczenie.

Wirus HPV - leczenie

Ze względu na brak leku na brodawczaka ludzkiego, leczenie działa bezpośrednio na objawy w miejscu ich występowania. Wyróżnia się 2 typy kuracji. Ta mniej inwazyjna odbywa się za pomocą leków stosowanych na zmiany chorobowe, takie jak brodawki narządów płciowych. Z kolei do drugiego typu należy interwencja chirurgiczna, laseroterapia, elektrokoagulacja i krioterapia, które szybko likwidują zmiany. Jeśli leczona kobieta jest w ciąży lub ją podejrzewa, powinna o tym powiedzieć lekarzowi, ponieważ wpływa to na wybór form leczenia.

Czy można wyleczyć wirusa HPV dietą

Nie, nie ma takiej możliwości, jednak przeprowadzono już pierwsze badania dotyczące wpływu diety na przebieg infekcji.

W badaniu z 2017 roku nie znaleziono wprawdzie wpływu pomiędzy dietą a wysokoonkogennymi odmianami HPV, jednak odkryto, że u mężczyzn niedobór witaminy B12 zmniejsza możliwość samoistnego wyzdrowienia z odmian niskoonkogennych.

Z kolei w badaniu z 2019 roku dowiedziono, że przestrzeganie zasad diety Śródziemnomorskiej zapobiega rozwojowi odmian wysokoonkogennych HPV w raka szyjki macicy.

Należy jednak podkreślić, że na razie są to pojedyncze badania, które mogą zostać potwierdzone bądź obalone w następnych latach, a nie oficjalne zalecenia medyczne.

Czy można wyleczyć wirusa HPV naturalnie

Naturalne metody leczenia wirusa HPV w badaniach nie wykazują one żadnej skuteczności. Ze względu na samoistne przypadki wyleczenia wirusa HPV domniemana skuteczność naturalnych metod może być wyłącznie kwestią zbiegu okoliczności.

Kiedy wykonać szczepienie na wirusa HPV

Szczepienie powinno się wykonać najlepiej przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, czyli w wieku nastoletnim (najlepiej między 9. a 12. rokiem życia) lub przed 26. rokiem życia. Zaszczepienie kobiet aktywnych seksualnie również jest możliwe przy dobrym wyniku cytologii. Im wcześniej dojdzie do zaszczepienia, tym lepiej. Nie ma możliwości zaszczepienia kobiet już zakażonych. Przeciwwskazaniem do szczepienia jest ciąża.

W innych krajach, np. w Stanach Zjednoczonych szczepi się również nastoletnich chłopców, jednak nie jest to jeszcze standardem w Polsce.

Jakie są dostępne rodzaje szczepionek na HPV

Warto wiedzieć, że aktualnie w Polsce dostępne są 3 rodzaje szczepionek przeciwko HPV – 2-walentna, 4-walentna i 9-walentna. Liczby te określają, przed iloma typami wirusa HPV chroni dana szczepionka:

• szczepionka 2-walentna chroni przed odmianami HPV-16 i HPV-18,
• szczepionka 4-walentna chroni przed odmianami HPV-6, HVP-11, HPV-16, HPV-18,
• szczepionka 9-walentna chroni przed odmianami HPV-6, HPV-11, HPV-16, HPV-18, HPV-31, HPV-33, HPV-45, HPV-52 i HPV- 58.

Wszystkie typy szczepionek nadają się do stosowania u osób powyżej 9. roku życia.

Czy szczepionka na HPV jest skuteczna

Według badań od 2006 roku, kiedy w Stanach Zjednoczonych zaczęto zalecać szczepienia na HPV dla nastolatków obydwu płci, zanotowano spadek zachorowania na odmiany HPV występujące w szczepionkach o 64%. To dowodzi skuteczności szczepionki.

Z kolei w innych badaniach udowodniono, że szczepionka 9-walentna w 89-99% chroni przed HPV-6 i HPV-11 u osób między 9. a 26. rokiem życia.

Jak uchronić się przed wirusem HPV

Wirusem brodawczaka ludzkiego można zarazić się poprzez uprawianie seksu oralnego, waginalnego i analnego.

Do skutecznych metod zapobiegania zarażeniu wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) należą:

• szczepienia przeciwko wirusowi HPV u kobiet,
• uprawianie bezpiecznego seksu (prawidłowe korzystanie z prezerwatyw przy każdym stosunku),
• powstrzymywanie się od seksu lub bycie w monogamicznym związku,
• nie uprawianie seksu w przypadku widocznych brodawek narządów płciowych.

Należy pamiętać, że szczepionka nie działa na wszystkie rodzaje wirusa HPV, więc nawet kobiety zaszczepione na wirusa HPV powinny pamiętać o wykonywaniu regularnych cytologii.

Wprawdzie lek na brodawczaka ludzkiego jeszcze nie powstał, jednak jest nadzieja, że nastąpi to wraz z rozwojem medycyny. Do tego czasu pozostaje stosować się do zasad prewencji, a w przypadku zarażenia leczyć objawy i przestrzegać innych zaleceń lekarza.

Literatura:

1. Leszczyszyn-Pynka M. Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego. https://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/podrecznik/204631,zakazenie-wirusem-brodawczaka-ludzkiego
2.  Wysocki J, Mrukowicz J. Immunoprofilaktyka chorób infekcyjnych u dorosłych. https://www.mp.pl/szczepienia/artykuly/podrecznik/86604,immunoprofilaktyka-chorob-infekcyjnych-u-doroslych#2.1.6.hpv
3.  Workowski KA, Berman SM. Leczenie chorób przenoszonych drogą płciową. Część V: Zakażenie ludzkim wirusem brodawczaka. Aktualne (2006 r.) wytyczne Centers for Disease Control and Prevention. https://www.mp.pl/artykuly/39623,leczenie-chorob-przenoszonych-droga-plciowa-czesc-v-zakazenie-ludzkim-wirusem-brodawczaka-aktualne-2006r-wytyczne-centers-for-diseasecontrol-and-prevention
4. Polskie Towarzystwo Wakcynologii. Jakie szczepionki przeciw HPV są dostępne na rynku? http://ptwakc.org.pl/2018/09/06/szczepionki-przeciw-hpv-sa-dostepne-rynku/
5.  Centers for Disease Control and Prevention. Human Papillomavirus. https://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/hpv.html
6.  Merck. HIGHLIGHTS OF PRESCRIBING INFORMATION GARDASIL®9. https://www.merck.com/product/usa/pi_circulars/g/gardasil_9/gardasil_9_pi.pdf
7.  Barchitta M, Maugeri A, Quattrocchi A, Agrifoglio O, Scalisi A, Agodi A. The Association of Dietary Patterns with High-Risk Human Papillomavirus Infection and Cervical Cancer: A Cross-Sectional Study in Italy. Nutrients. 2018;10(4):469. Published 2018 Apr 11. doi:10.3390/nu10040469
8.  Lopes RDVC, Teixeira JA, Marchioni D, et al. Dietary intake of selected nutrients and persistence of HPV infection in men. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28486774
9. Szafarowska M. Zakażenia HPV. https://podyplomie.pl/ginekologia/29931,zakazenia-hpv