Kamica nerkowa - leczenie od A do Z

Czym jest atak kolki nerkowej i jak sobie z nim radzić?

Atak koki nerkowej to jeden z głównych objawów kamicy nerkowej. Pojawia się on nagle i wywołuje silny ból w okolicy lędźwiowej, zwykle promieniujący do spojenia łonowego i narządów płciowych, a kiedy dochodzi do zablokowania cewki moczowej, ból pojawia się również w okolicy nadłonowej. Chory wówczas oddaje mocz często i w małych ilościach. Bólowi niekiedy towarzyszą nudności i wymioty, może dojść nawet do spadku ciśnienia i omdlenia, a gdy napadowi kolki nerkowej towarzyszy zakażenie układu moczowego nierzadko pojawiają się dreszcze i gorączka.

Ból zwykle ustępuje samoistnie, kiedy złóg wydostanie się z moczowodu do pęcherza moczowego i dojdzie do jego wydalenia. Jednak różny może być czas utrzymywania się dolegliwości bólowych. Biorąc również pod uwagę fakt, że nasilenie bólu podczas napadu kolki nerkowej jest duże, zwykle konieczne jest zażycie środków farmakologicznych, które uśmierzą ból i pozwolą przetrwać do czasu wydostania się złogu z moczowodu. W tym celu stosowane są środki o działaniu przeciwbólowym – przy mniej nasilonym bólu może być zastosowany paracetamol, natomiast, gdy nasilenie bólu jest większe wykorzystuje się leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, np. ibuprofen, dikofenak, naproksen. Gdy nasilenie bólu jest wyjątkowo duże, konieczne może być zastosowanie leków zawierających substancje opioidowe. Dodatkowo stosuje się leki powodujące rozkurcz mięśni gładkich moczowodu, co ma na celu ułatwienie przesunięcia się złogu. Do leków tych należą m.in. drotaweryna, skopolamina.

Warto podkreślić, że nie zawsze możliwe jest samoistne ustąpienie napadu kolki nerkowej. Gdy kolce nerkowej towarzyszy gorączka oraz objawy zakażenia układu moczowego, skąpomocz, bądź całkowite zatrzymanie moczu oraz kiedy zastosowane leki przeciwbólowe nie znoszą bólu, konieczna jest pilna konsultacja lekarska.

Leczenie kamicy nerkowej

W sytuacjach, gdy nie dochodzi do samoistnego wydalenia złogu, konieczne może się okazać zastosowanie inwazyjnych metod leczenia kamicy nerkowej. Należą do nich:

• Litotrypsja pozaustrojowa – metoda ta polega na wykorzystywaniu fal uderzeniowych, które powodują kruszenie złogów nerkowych i moczowodowych, co umożliwia ich naturalne wydalenie. Zabieg ten nie wymaga pobytu w szpitalu.
• Nefrolitotrypsja przezskórna – metoda wymaga nacięcia skóry i wprowadzenia endoskopu bezpośrednio do układu kielichowo-miedniczkowego, co pozwala na usunięcie złogów w całości, bądź też po ich rozkruszeniu. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu i wymaga 1-2 – dniowego pobytu w szpitalu.
• Litotrypsja ureterorenoskopowa – w tym wypadku przez cewkę moczową i pęcherz moczowy wprowadza się endoskop do moczowodu. Umożliwia to usunięcie niewielkich złogów w całości oraz rozkruszenie przy pomocy lasera większych. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu i wymaga 1 – 2 – dniowego pobytu w szpitalu.
• Operacyjne usunięcie złogu – metoda operacji klasycznej związane z otwarciem jam ciała. Obecnie jest rzadko stosowana, zwykle wtedy, gdy zawiodły inne metody, bądź istnieją przeciwwskazania do ich wykorzystania.

Kamica nerkowa jest chorobą o charakterze nawrotowym. Dlatego też, niestety, nawet zastosowanie inwazyjnych metod nie daje gwarancji, że kamienie nerkowe nigdy więcej się nie pojawią. Jednak, aby zminimalizować ryzyko ich wystąpienia konieczna jest analiza składu kamienia, która pozwoli na określenie rodzaju kamicy oraz wdrożenie odpowiedniej diety zapobiegającej odkładaniu się złogów. Bardzo istotne jest także picie dużej ilości płynów oraz ograniczenie spożycie soli i białka zwierzęcego, z wyjątkiem nabiału. Jako profilaktyka mogą być stosowane leki ziołowe o działaniu moczopędnym.

Piśmiennictwo:

1. Drabczyk R. Kamica nerkowa. Portal mp.pl
2. Swatowski A. Leczenie zachowawcze kamicy moczowej. Forum Nefrologiczne 2009; 2(3); 189-195