Spis Treści
Plamy wątrobowe — co to jest i jak wyglądają?
Nazwa plam wątrobowych wywodzi się od ich barwy – czyli koloru przypominającego tkankę wątroby, ciemnobrązowego, nawet brunatnego. Plamy wątrobowe, inaczej plamy starcze, pigmentacyjne czy soczewkowate, to drobne, rozsiane na skórze zmiany barwnikowe. Mają regularny, okrągły lub owalny kształt, przybierają ciemnobrązową, brunatną barwę i zazwyczaj nie rozrastają się w szybkim tempie.Jeśli zmiany szybko wzrastają, mają nieregularny kształt i/lub są bardzo ciemnego, czarnego koloru – to należy niezwłocznie udać się do specjalisty, gdyż mogą to być nie plamy starcze, a objawy na przykład czerniaka.
Plamy wątrobowe – przyczyny
Plamy wątrobowe zazwyczaj nie są niebezpieczne dla zdrowia. To raczej pewnego rodzaju defekt kosmetyczny, który wynika najczęściej z nadmiernej ekspozycji na promieniowanie słoneczne. Jednak nie jest to szybki proces i o tym nadmiernym przebywaniu na słońcu dowiadujemy się dopiero po 40-tce czy nawet później. To dlatego plamy wątrobowe nazywamy czasami plamami starczymi, ponieważ ukazują się na skórze wraz z biegiem lat, jako właśnie efekt nadużywania słońca we wcześniejszym czasie, przez lata. Wynikają nie tylko z długotrwałej ekspozycji na promieniowanie słoneczne, ale przykładowo także przez niedostateczne, niezbyt częste stosowanie kremów z filtrem, nakładanie zbyt cienkiej warstwy kremu, niedodawanie kremu ponownie po kilku godzinach noszenia. Stosowanie niektórych ziół czy leków także może przyczyniać się do późniejszego powstawania plam starczych. Mowa tu zwłaszcza o:
- Lekach i ziołach moczopędnych, np. pokrzywie, brzozie, mniszku lekarskim, skrzypie polnym, złocieńcu lekarskim,
- Lekach na cukrzycę,
- Lekach na ciśnienie krwi,
- Antybiotykach,
- Środkach antykoncepcyjnych,
Dodatkowo ryzyko pojawienia się plam starczych wzrasta u osób o jasnej karnacji, a także u kobiet w ciąży (związane jest to z działaniem hormonów). Plamy wątrobowe w ciąży zwykle nie zdążą się rozwinąć, ale mogą wystąpić jakiś czas po ciąży, zwłaszcza gdy w okresie przed porodem przyszła mama nadużywała ekspozycji na słońce.
Plamy wątrobowe na twarzy i na ciele
Plamy wątrobowe najczęściej pojawiają się na dłoniach, zwłaszcza ich stronie zewnętrznej. To obszar, który rzadko smarujemy kremem z filtrem, a jednocześnie bardzo mocno wystawiany na promieniowanie słoneczne. Często mamy też do czynienia z plamami wątrobowymi na:
- Twarzy, szyi,
- Dekolcie i ramionach,
- Plecach,
- Rzadziej na pośladkach, kończynach dolnych.
Jak widać, miejsca, które najczęściej wystawiamy na działanie słońca, są też tymi, które obejmują plamy wątrobowe. Na ciele jest ich zwykle mniej, niż w okolicach twarzy i dłoni.
Plamy wątrobowe po alkoholu
Niektórzy sądzą, że nadużywanie alkoholu może wpływać na pojawianie się plam wątrobowych. Jednak jest to mylne przeświadczenie. Plamy starcze są związane z zaburzeniami pigmentacji na skutek ekspozycji na słońce. Być może niektóre osoby mylą te zaburzenia ze zmianami pigmentacyjnymi powiązanymi z chorobami wątroby, np. marskością narządu. Marskość może bowiem rozwijać się wskutek nadużywania alkoholu. A jednocześnie może prowadzić do powstawania ciemnych, rozlanych plam na skórze.
Plamy wątrobowe u dziecka
Plamy wątrobowe najczęściej są charakterystyczne dla starszego wieku, toteż u dzieci raczej ich nie spotkamy. Jeśli podejrzewamy plamy starcze u dziecka, to można je łatwo mylić z innymi zaburzeniami pigmentacji skóry. Każdorazowo nasze wątpliwości powinien w tej kwestii rozwiać specjalista.
Domowe sposoby na plamy wątrobowe
Domowe sposoby na plamy starcze mają bardzo łagodne działanie, ale oczywiście warto wprowadzić domową terapię, zanim zadecydujemy się na bardziej inwazyjne zabiegi. Wśród domowych rozwiązań na przebarwienia najlepsze są:
- Sok z cytryny,
- „maść” imbirowa z miodem i cytryną,
- Żel aloesowy,
- Maseczka z cytryny i imbiru,
- Sok z cebuli,
- „krem” z kapsułek z witaminą C.
Plamy wątrobowe — jak usunąć?
Wśród sposobów na usunięcie lub zniwelowanie plam starczych wyróżnia się zwłaszcza:
- Peelingi kwasowe i medyczne, np. peeling TCA,
- Laseroterapię (np. CO2, laser tulowy),
- Fototerapię,
- Krioterapię,
- Mikrodermabrazja.
Popularne są też kremy i kosmetyki na plamy wątrobowe, które zwykle mają za zadanie rozjaśniać plamy. Nie są one jednak tak skuteczne w swojej roli, jak bardziej inwazyjne zabiegi z zakresu medycyny estetycznej. Najlepsze kremy to te zawierające kwas glikolowy i/lub retinoidy. Pamiętajmy też o tym, że dalsze powstawanie plam starczych możemy zniwelować, po prostu unikając ekspozycji na promieniowanie słoneczne i korzystając z kremów z filtrem.
Bibliografia:
- https://czelej.com.pl/wp-content/uploads/2022/11/File-1508497255.pdf (dostęp dn. 1.02.2024 r.)
- Hauzer A. i wsp.: Leczenie zaburzeń barwnikowych skóry związanych z wiekiem. Przegląd metod. Kosmetologia Estetyczna 2017, 5, 6.
- Zegarska B., Woźniak M.: Przyczyny wewnątrzpochodnego starzenia się skóry. Gerontologia Polska 2006, 14, 4.
dr Bartek Kulczyński Dyplomowany Dietetyk, absolwent Wydziału Nauk o Żywności i Żywieniu
NowaFarmacja.pl
Od 2018 roku wykładowca na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. Aktualnie prowadzi największy kanał YouTube w Polsce o zdrowiu "dr Bartek Kulczyński". Jako dietetyk z wykształcenia, specjalizuje się w dietoterapii chorób sercowo-naczyniowych – miażdżycy, podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i nadciśnienia tętniczego krwi. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych o zasięgu krajowym i zagranicznym. Swoją wiedzę aktualizuje i poszerza poprzez uczestnictwo w licznych szkoleniach i konferencjach naukowych. Przez wiele lat był członkiem Polskiego Towarzystwa Dietetyków, Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych i Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą. Prywatnie pasjonat wypraw rowerowych i spływów kajakowych. Na blogu Apteki Nowa Farmacja dzieli się zgromadzoną przez siebie wiedzą pisząc artykuły na temat m.in. odpowiedniego żywienia.