Spis Treści
Co to jest i na co pomaga krioterapia?
Krioterapia, czyli leczenie zimnem, to jedna z metod fizykoterapii. Do przeprowadzenia zabiegu wykorzystuje się różne materiały lub substancje odprowadzające ciepło z ciała. Krioterapia może być stosowana zarówno miejscowo, jak i ogólnoustrojowo. Schłodzenie ciała pobudza naturalne mechanizmy obronne organizmu. W początkowym etapie na skutek działania niskiej temperatury dochodzi do zwężenia naczyń krwionośnych, czego efektem jest chwilowe spowolnienie krążenia. Zjawisko to wywołuje reakcję obronną organizmu i prowadzi do znacznego rozszerzenia naczyń krwionośnych. Krioterapia wywołuje działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Powoduje również obniżenie napięcia mięśniowego. Oddziałuje także na układ immunologiczny, poprawiając odporność organizmu. Ponadto stymuluje układ hormonalny do wydzielania endorfin, czego efektem jest zmniejszone odczuwanie zmęczenia.
Krioterapia wykorzystywana jest przede wszystkim do:
- terapii przewlekłych stanów zapalnych układu ruchu,
- terapii ostrych stanów pourazowych,
- rehabilitacji po operacjach chirurgicznych,
- zmniejszania napięcia spastycznego mięśni,
- zabiegów dermatologicznych (np. usuwania brodawek).
Krioterapia włosów
Krioterapia to zabieg wykorzystywany również we fryzjerstwie. Podczas zabiegu wykorzystuje się kosmetyki o działaniu regenerującym. Niska temperatura (- 20 st. C) ułatwia wnikanie składników odżywczych i nawilżających do wnętrza struktury włosa. Krioterapia włosów odżywia, regeneruje i poprawia wygląd włosów. Poza tym włosy są wzmocnione, dzięki czemu są mniej podatne na uszkodzenia.
Krioterapia miejscowa
Zabiegi krioterapii miejscowej przeprowadzane są jedynie w miejscach zmienionych chorobowo lub obszarach, w których występują dolegliwości bólowe, dyskomfort, bądź też ograniczona ruchomość. Krioterapia miejscowa wykonywana jest przy użyciu urządzenia, z którego uwalniane są pary ciekłego azotu o temperaturze niższej niż – 100 st. C. Zabieg taki trwa kilka minut. Krioterapia miejscowa wykorzystywana jest przede wszystkim w łagodzeniu dolegliwości występujących w obrębie stawów kończyn górnych i dolnych oraz odcinków szyjnego, piersiowego oraz lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa.
Krioterapia kolana
Krioterapia kolana zaliczana jest do zabiegów krioterapii miejscowej. Krioterapia kolana wykorzystywana jest w wielu stanach chorobowych tego stawu. Zalecana jest m.in. po różnego rodzaju urazach (np. uszkodzeniach ścięgien i więzadeł, pourazowych przykurczach stawów), w przewlekłym stanie zapalnym stawów, ostrych stanach zapalnych, stanach po operacji, czy też przy ograniczonym zakresie ruchu.
Krioterapia kurzajek i brodawek
Krioterapia znajduje też zastosowanie w dermatologii. Z powodzeniem wykorzystywana jest w usuwaniu kurzajek, czyli brodawek wirusowych będących zmianami skórnymi wywoływanymi na skutek zakażenia wirusem HPV. Krioterapię stosuje się przede wszystkim do usuwania kurzajek na dłoniach i stopach, ale może być przeprowadzana również na innych częściach ciała. Do wymrażania kurzajek używa się urządzenia uwalniającego ciekły azot o temperaturze ok. - 190 st. C. Zabieg trwa od kilku do kilkunastu sekund. Nie wymaga zastosowania znieczulenia i wykazuje dużą skuteczność w terapii.
Krioterapia w domu
Krioterapia to metoda lecznicza, którą możemy wykorzystać również w warunkach domowych. Oczywiście, w domu nie jesteśmy w stanie osiągnąć tak niskich temperatur jak przy użyciu specjalistycznego sprzętu. Jednak mimo to domowa krioterapia może dać ulgę w takich dolegliwościach, jak ból, obrzęk, czy krwiaki. Do krioterapii w domu możemy użyć zamrożone żelowe kompresy (tzw. cold-packi), czy chociażby woreczki z lodem lub mrożonki. Należy pamiętać, aby oddzielić lód od skóry przy pomocy np. ręcznika, dzięki czemu zapobiegniemy odmrożeniom. Czas schładzania powinien wynosić 15 – 20 minut.
Krioterapia dermatologiczna
Krioterapia dermatologiczna to nie tylko wymrażanie kurzajek. Metoda ta wykorzystywana jest również do leczenia innych zmian skórnych, jak brodawki łojotokowe, włókniaki miękkie, zmiany naczyniowe, kłykciny kończyste, czy rogowacenie słoneczne. W zabiegach krioterapii dermatologicznej wykorzystywany jest ciekły azot. Zazwyczaj nie jest konieczne stosowanie znieczulenia. Po krioterapii miejscowej zwykle nie pojawiają się blizny, a martwe tkanki oddzielają się od tkanek żywych i odpadają. W procesie gojenia nie dochodzi do powstawania zwłóknień i ubytków.
Krioterapia – przeciwwskazania i skutki uboczne
Krioterapia jest stosunkowo bezpiecznym zabiegiem. Niektóre osoby nie powinny jednak z niej korzystać. Krioterapia jest przeciwwskazana dla osób, u których występuje:
- nadciśnienie tętnicze,
- ostra niewydolność krążenia,
- zaburzenia krążenia obwodowego,
- niedokrwistość,
- neuropatie obwodowe,
- niedoczynność tarczycy,
- krioglobulinemia,
- hemoglobinuria wywołana zimnem,
- nadwrażliwość na zimno,
- głębokie oparzenia.
Nieprawidłowo przeprowadzony zabieg krioterapii, bądź też wykonany pomimo istniejących przeciwwskazań może wiązać się z wystąpieniem skutków ubocznych. Należą do nich:
- wzrost ciśnienia tętniczego w trakcie i bezpośrednio po zabiegu u osób z nadciśnieniem tętniczym,
- zaburzenia krążenia wieńcowego u osób z chorobą niedokrwienną serca, gdy zabieg przeprowadzany jest na całe ciało lub w okolicy serca,
- odmrożenia skóry oraz uszkodzenie nerwów obwodowych podczas zbyt długiego (trwającego dłużej niż 20 minut) schładzania,
- przejściowy spadek siły mięśniowej u sportowców.
Krioterapia – ile trwa zabieg?
Zabieg krioterapii miejscowej trwa od 3 do 5 minut.
Bibliografia:
- Rymaszewska J. Pawik M. Czy krioterapia ogólnoustrojowa staje się formą terapii? Family Medicine & Primary Care Review 2013, 15, 2: 247-250
- Studnicki R. Hansdorfer-Korzon R. Dymek K. Kamińska-Gwóźdź E. Krioterapia miejscowa jako metoda wspomagająca leczenie pacjentów ze zwyrodnieniem stawu biodrowego. Forum Medycyny Rodzinnej 2015, 9(2): 100-102
mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
NowaFarmacja.pl
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.