Helicobacter pylori u dzieci - objawy i leczenie

Objawy Helicobakter pylori u dzieci

U większości zakażonych osób obecność bakterii nie daje żadnych symptomów. Objawy zakażenia Helicobacter pylori u dzieci związane są z kolonizacją błony śluzowej żołądka i wywołaniem stanu zapalnego. Najczęściej dzieci skarżą się na nawracający ból brzucha występujący 2-3 godziny po posiłku. Może pojawiać się on również w nocy, kiedy żołądek jest pusty. Zazwyczaj towarzyszą mu utrata masy ciała, brak apetytu, wzdęcia, odbijanie, nudności i wymioty. Objawy Helicobacter u dzieci nie powinny być lekceważone przez rodziców. Dane epidemiologiczne wskazują, że istnieje związek między zakażeniem a występowanie innych chorób i dolegliwości niezwiązanych z układem pokarmowym. Możemy do nich zaliczyć niedokrwistość wynikająca z niedoboru żelaza, deficyty w organizmie witaminy B12 oraz immunologiczną plamicę małopłytkową (choroba Waldorfa), które mogą ujawnić się dopiero w dorosłym życiu i mieć wpływ na potomstwo (patrz: Helicobater a ciąża). Wykazano również związek pomiędzy obecnością Helicobacter pylori u dzieci a wzrostem zachorowalności na choroby dermatologiczne takie jak trądzik różowaty, czy przewlekła pokrzywka idiopatyczna. Obecność bakterii jest też przyczyną rozwoju nowotworów żołądka: gruczolakoraka i chłoniaka nieziarniczego.

Potwierdzenie występowania bakterii Helicobacter u dzieci można uzyskać na podstawie wyników testów nieinwazyjnych lub inwazyjnych. Do tych pierwszych zaliczamy test oddechowy, serologiczny oraz kałowy. Nie zaleca się jednak wykonywania potwierdzania obecność specyficznych przeciwciał IgG u najmłodszych pacjentów z tego względu, że czułość testów serologicznych u nich jest zbyt mała. Przed badaniem obecności Helicobacter pylori w kale u dziecka nie należy stosować leczenia, ponieważ antybiotyki lub inne leki mogą dać wynik fałszywie ujemny.

Eradykacja Helicobakter pylori u dzieci

Nie wszystkie dzieci wymagają leczenia. Wskazaniami do eredykacji u dzieci są: przebyta lub aktywna choroba wrzodowa, przewlekłe przyjmowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych oraz niedokrwistość z niedoboru żelaza o niewyjaśnionej etiologii. Lekarze leczą infekcje Helicobacter pylori za pomocą antybiotyków. Ponieważ pojedynczy antybiotyk nie może zabić bakterii, zazwyczaj stosuje się ich kombinację w połączeniu z substancjami zobojętniającymi kwas żołądkowy lub blokującymi jego produkcję. Obecne strategie leczenia w celu wyeliminowania Helicobater pylori zostały opracowane przede wszystkim na podstawie danych pochodzących od osób dorosłych. Za terapię pierwszego rzutu uznaje się połączenie bizmutu, metronidazolu, tetracykliny i inhibitora pompy protonowej. Terapię poczwórną stosuje się przez 10 dni. W przypadku przeciwskazań do jej stosowania Helicobater pylori u dzieci leczy się za pomocą terapii sekwencyjnej (amoksycylina w połączeniu z omeprazolem przez 5 dnia, a następnie klarytromycyna z tinidazolem i omperazolem przez taki sam okres) lub jednoczesnej, tj. amoksycylina, klarytromycyna, tinidazol i inhibitor pompy protonowej. W przypadku niepowodzenia stosowania którejkolwiek z opisanych kombinacji zaleca się zastosowanie doboru leku opartego na wynikach posiewu i antybiogramu. U dzieci korzysta się potrójnej terapii z lewofloksacyną ze względu na szkodliwość tej substancji. Ponadto wykazano, że ta metoda leczenia sprzyja rozwojowi antybiotykoodporności nie tylko u Helicbacter pylori, ale także innych drobnoustrojów chorobotwórczych. Jedną z potencjalnych kuracji jest stosowanie szczepów probiotycznych. Do tej pory najlepiej zbadane te należące do rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium. Włączenie preparatów probiotyczne może nie tylko poprawić wskaźnik eliminacji bakterii, ale również zmniejszyć skutki uboczne antybiotykoterapii. Potrzebne są jednak długoterminowe badania u dzieci, aby udowodnić, że zażywanie probiotyków na Helicobater pylori i związane z nim zapalenie żołądka może zapobiec chorobom takim jak rak żołądka lub wrzód trawienny.

Najważniejszym elementem leczenia Helicobakter pylori u dzieci jest przyjmowanie przepisanego antybiotyku zgodnie z harmonogramem tak długo, jak będzie to potrzebne. Jednym ze sposobów na złagodzenie bólu brzucha jest przestrzeganie regularnego harmonogramu posiłków. Oznacza to planowanie posiłków, aby żołądek dziecka nie pozostawał pusty przez długi czas. Najlepiej spożywać pięć lub sześć mniejszych posiłków każdego dnia, a po każdym z nich dziecko powinno odpoczywać. Ważne jest również, aby unikać podawania dziecku kwasu acetylosalicylowego, leków zawierających jej pochodne, ibuprofenu lub leków przeciwzapalnych, ponieważ mogą one podrażniać żołądek lub powodować krwawienie z żołądka.

W tej chwili nie ma szczepionki przeciwko Helicobacter pylori. Najlepszym sposobem na uniknięcie zarażenia jest stosowanie podstawowych zasad higieny u dzieci, takich jak dokładne mycie rąk, prawidłowe przygotowywanie posiłków oraz picia wody z bezpiecznych źródeł.

Źródło:

Suerbaum S, Michetti P. Helicobacter pylori infection. N Engl J Med. 2002;347:1175–1186.