Enterowirusy - objawy, diagnostyka i leczenie

Spis Treści

Enterowirusy - co to?

Enterowirusy stanowią grupę wirusów wywołujących szereg chorób zakaźnych, zwykle o łagodnym przebiegu. Jednakże w niektórych przypadkach, szczególnie gdy dojdzie do zakażenia centralnego układu nerwowego, mogą rozwinąć się poważne choroby. Głównymi przedstawicielami enterowirusów są wirusy ECHO (ang. enteric cytopathogenic human orphan viruses) oraz wirusy Coxsackie (inaczej enterowirus koksaki). Enterowirusy są przyczyną polio (choroba Heinego-Medina), wirusowego zapalenia wątroby typu A (żółtaczka pokarmowa) oraz choroby dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD, ang. hand, foot and mouth disease). Uważa się, że enterowirusy to najbardziej rozpowszechnione wirusy na świecie i rocznie zainfekowanych może być nimi nawet 1 miliard ludzi. Enterowirusy zaliczane są do rodziny pikornawirusów (Picornaviridae).

Przyczyny zakażeń enterowirusami

Enterowirusy mogą się rozprzestrzeniać drogą kropelkową oraz drogą oralno-fekalną. Do zakażenia się enterowirusami może dojść na skutek kontaktu z osobą zainfekowaną, która kicha lub kaszle. Nośnikiem enterowirusów mogą być również zanieczyszczone nimi powierzchnie (np. blat stołu), czy też skażona woda (w tym woda w kąpieliskach i na basenach). Stąd, aby ustrzec się przed zakażeniem wywołanym przez enterowirusy należy przestrzegać zasad higieny (w tym przede wszystkim należy zadbać o częste i dokładne mycie rąk oraz dezynfekcję często dotykanych powierzchni). Jest to istotne, ponieważ dotychczas nie wynaleziono szczepionek chroniących przed enterowirusami innymi, niż polio i wirusowe zapalenie wątroby typu A.

Enterowirusy – objawy

Szacuje się, że większość osób zakażonych enterowirusami nie ma żadnych objawów lub objawy te nie są specyficzne (np. nagła gorączka). Wśród najczęstszych symptomów infekcji wirusowej można wymienić też zaburzenia żołądkowo-jelitowe, objawy grypopodobne przebiegające z gorączką i bólami mięśni, a także wysypkę.

Jak wcześniej wspomniano, większość chorób wywołanych przez enterowirusy ma łagodny przebieg, ale u niektórych osób mogą rozwinąć się ciężkie choroby, w tym choroby mózgu i serca (np. zapalenie mózgu, zapalenie serca i osierdzia), zapalenie płuc, a także zapalenie wątroby. Należy wiedzieć, że wirusy te mogą przenosić się na różne narządy (np. na śledzionę, szpik kostny, serce, wątrobę).

Jednym ze skutków infekcji może być enterowirusowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Jednakże występuje ono stosunkowo rzadko. Osoby zmagające się z tym problemem zwykle skarżą się na takie objawy, jak: bóle głowy i gałek ocznych, światłowstręt, bóle mięśni, wysoka gorączka.

Diagnostyka enterowirusów

Rozpoznanie infekcji enterowirusem następuje zazwyczaj podczas wywiadu medycznego z osobą chorą, na podstawie zaobserwowanych objawów. Ze względu na dużą różnorodność wirusów z tej grupy, nie ma idealnych badań diagnostycznych. W niektórych przypadkach stosuje się testy genetyczne (np. test PCR).

Enterowirusy - leczenie

Infekcje enterowirusami zwykle ustępują samoistnie (najczęściej bez powikłań) w ciągu kilku dni i nie wymagają leczenia. Zakażenia o cięższym przebiegu mogą trwać około tygodnia lub dłużej. Obecnie nie ma dostępnych leków antywirusowych przeciwko enterowirusom. Zazwyczaj, jeżeli to konieczne, wprowadza się leczenie objawowe polegające na stosowaniu środków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych. Jednakże w przypadku niektórych powikłań niezbędna jest hospitalizacja. Niestety ze względu na wcześniej wspomniane duże zróżnicowanie tej grupy wirusów, po przebyciu infekcji możemy ponownie zakazić się enterowirusem. Odporność uzyskujemy wyłącznie na jeden, konkretny szczep wirusa. A w przyrodzie jest ich bardzo wiele.

Enterowirusy a ciąża

W przypadku zakażenia się kobiety ciężarnej enterowirusem istnieje ryzyko, że infekcja ta przeniesie się również na dziecko. Jednakże na obecną chwilę nie ma wyraźnych dowodów na to, że zakażenie enterowirusami (innymi, niż polio) podczas ciąży zwiększa ryzyko poważnych powikłań, w tym wad wrodzonych, poronienia, czy też urodzenia martwego dziecka.

Literatura

1. Nikonov OS. i wsp.: Enteroviruses: classification, diseases they cause, and approaches to development of antiviral drugs. Biochemistry, 2017, 82, 13, 1615-1631.
2. Lugo D. i wsp.: Enteroviruses in the early 21st century: new manifestations and challenges. Curr Opin Pediatr, 2016, 28, 1, 107-113.
3. Rajtar B. i wsp.: Enteroviruses in water environment--a potential threat to public health. Ann Agric Environ Med., 2008, 15, 2, 199-203.
4. Stalkup JR. i wsp.: Enterovirus infections: a review of clinical presentation, diagnosis, and treatment. Dermatol Clin., 2002, 20, 2, 217-223.
5. Pons-Salort M. i wsp.: The epidemiology of non-polio enteroviruses: recent advances and outstanding questions. Curr Opin Infect Dis., 2015, 28, 5, 479-487.