Grypa żołądkowa (jelitówka, grypa jelitowa) – objawy, zakażenie, przebieg i powikłania

Spis Treści

Co to jest jelitówka?

Jelitówka, zwana również grypą żołądkową, bądź też grypą jelitową to popularne określenie ostrej biegunki infekcyjnej, która określana jest również jako nieżyt żołądkowo – jelitowy. O biegunce mówimy wówczas, gdy do wypróżnienia dochodzi 3 lub więcej razy dziennie i/lub gdy mamy do czynienia ze zmianą konsystencji stolca na wodnisty lub półpłynny. Podczas biegunki możliwe jest zaobserwowanie w kale domieszek śluzu lub krwi.

Czynnikiem wywołującym grypę jelitową mogą być różne drobnoustroje. Jednak najczęściej jest ona wynikiem zakażenia wirusami z grupy rotawirusów, norowirusów oraz adenowirusów. Zdecydowanie rzadziej ostrą biegunkę infekcyjną wywołują bakterie, a jeszcze rzadziej pierwotniaki. Chociaż jelitówka jest zwykle chorobą samoograniczającą się, to jednak może być niebezpieczna w szczególności dla małych dzieci, osób w podeszłym wieku oraz osób z obniżoną odpornością. Grypa żołądkowa u dzieci najczęściej jest wynikiem zakażenia rotawirusami. Ponieważ jest to choroba szczególnie niebezpieczna dla dzieci, zaleca się podanie szczepionki przeciwko zakażeniu rotawirusami. Szczepionkę podaje się dzieciom do 6 miesiąca życia. U osób dorosłych głównym czynnikiem etiologicznym jelitówki są norowirusy.

Czy grypa żołądkowa jest zaraźliwa – przyczyny

Grypa żołądkowa to choroba, która niestety charakteryzuje się wysokim stopniem zakaźności. Wystarczy 10 – 100 cząstek wirusa, aby doszło do zakażenia. Do zakażenia wirusami wywołującymi grypę żołądkowa dochodzi poprzez drogę pokarmową, niekiedy drogą kropelkową, bądź też poprzez kontakt z zakażonymi przedmiotami.

Grypa żołądkowa jest bardzo zaraźliwa również z tego względu, że wirusy będące czynnikami etiologicznnymi tej choroby mogą utrzymywać się na rękach oraz powierzchniach dotykanych przedmiotów nawet przez kilka godzin. To sprawia, że łatwo dochodzi do rozprzestrzeniania się tej choroby w otoczeniu. Najczęściej, gdy choruje jeden z domowników, pozostali zakażają się od niego.

Przyczyną wystąpienia nieżytu żołądkowo – jelitowego jest kontakt z osobą zakażoną, ozdrowieńcem, bądź też osobą zakażoną, u której nie występują żadne objawy. Do zakażenia może dojść wówczas, gdy nie jest zachowana odpowiednia higiena. Zawsze należy pamiętać o dokładnym myciu rąk po skorzystaniu z toalety, przyjściu do domu lub pracy, przed przygotowywaniem oraz spożywaniem posiłku, po zmianie pieluszki dziecku. Gdy nie mamy możliwości umycia rąk, możemy skorzystać z żeli do rąk na bazie alkoholu, bądź też chusteczek dezynfekujących. Powinniśmy również dbać o to, aby umyć warzywa i owoce przed ich spożyciem.

Sprawdź także: Jelitówka w ciąży - czy jest groźna?

Objawy choroby pojawiają się zwykle 1 – 2 dni po zakażeniu chorobotwórczym drobnoustrojem. Najbardziej charakterystycznym objawem grypy żołądkowej jest biegunka. Biegunkę definiuje się jako zwiększoną częstość oddawania stolca – 3 lub więcej razy dziennie. Przy grypie żołądkowej do wypróżnień może dochodzić nawet 20 razy dziennie. Dodatkowo, mogą się pojawić nudności i wymioty. Grypie żołądkowej nierzadko towarzyszy ból brzucha oraz ból głowy. W przebiegu choroby często występuje wysoka gorączka i dreszcze. Dochodzi do ogólnego osłabienia organizmu, apatii, braku apetytu. Mogą także wystąpić bóle mięśni.

Ile trwa grypa jelitowa?

Grypa jelitowa jest chorobą, w której zwykle dochodzi do samowyleczenia. Trwa ona zazwyczaj 2 – 3 dni, jednak może się utrzymywać nawet do 10 dni. Dłuższy przebieg choroby występuje przede wszystkim u dzieci i osób starszych oraz osób z obniżoną odpornością. Niestety, nie ma leku który skracałby czas trwania grypy jelitowej. Leczenie polega jedynie na niwelowaniu objawów i ma na celu zapobieżenie odwodnieniu i niedożywieniu.

Przebieg grypy żołądkowej

Grypa żołądkowa to choroba, która ma nagły przebieg, co odróżnia ją od zatrucia pokarmowego. Objawy w postaci biegunki i wymiotów pojawiają się nagle, bez występowania uprzednio objawów zwiastujących. Często zdarza się, że osoba chora nie jest w stanie dobiec do toalety. Objawy choroby mogą się utrzymywać przez 2 – 3 dni i u większości chorych przemijają samoistnie bez pozostawienia trwałych następstw. Choroba ta wymaga zapewnienia choremu odpoczynku. Osoba chora zwykle nie jest w stanie normalnie funkcjonować, dlatego konieczne jest pozostanie w domu, co ma również na celu zahamowanie rozprzestrzeniania się zakażenia.

Grypa jelitowa – ile zaraża po ustąpieniu objawów?

Chociaż objawy grypy jelitowej mijają stosunkowo szybko, to jednak nie oznacza to, że wraz z ich przeminięciem osoba chora przestaje zakażać. Do transmisji zakażenia może dojść również od ozdrowieńca, czyli osoby która przebyła chorobę i nie występują już u niej żadne objawy zakażenia. Osoba taka może zarażać nawet 2 tygodnie po ustąpieniu objawów. Dlatego też ważne jest dbanie o higienę oraz dezynfekcję wspólnie użytkowanych powierzchni.

Powikłania po grypie żołądkowej

Grypa żołądkowa jest chorobą samoograniczającą się i trwa stosunkowo krótko. Ostra biegunka infekcyjna trwa zwykle maksymalnie 10 dni. Zazwyczaj nie pozostawia ona po sobie trwałych negatywnych następstw. Jednak najbardziej niebezpiecznym następstwem grypy jelitowej jest odwodnienie. Na jego wystąpienie najbardziej narażone są dzieci, osoby w podeszłym wieku oraz osoby z obniżoną odpornością. Zdarza się, że nawadnianie domowymi sposobami oraz przy zastosowaniu doustnych płynów nawadniających, jest niewystarczające i konieczna jest hospitalizacja w celu dożylnego nawodnienia.

Mniej groźnym następstwem nieżytu żołądkowo – jelitowego jest przejściowa nietolerancja laktozy, która związana jest z występowaniem luźnych stolców. Bardzo często dochodzi do zaburzeń w mikroflorze przewodu pokarmowego, dlatego też rozpoczęte stosowanie probiotyków w czasie choroby warto kontynuować również po ustaniu jej objawów, co pozwoli na szybsze odbudowanie mikroflory jelitowej i powrót do normalnego funkcjonowania. Następstwem ostrej biegunki infekcyjnej są również zaburzenia czynnościowe, które polegają na przedłużającym się bólu brzucha oraz zmianie rytmu wypróżnień.

Piśmiennictwo:

1. Mach T., Szczeklik K. Algorytmy postępowania w ostrej biegunce infekcyjnej. Zakażenia XXI Wieku 2018; 1(5): 245-252
2. Szajewska H., Pieścik – Lech M. Leczenie ostrej biegunki infekcyjnej w 2013 roku. Standardy Medyczne Pediatria 2013; 11: 1-7
3. Szczepanek M., Strzeszyński Ł., Rymer W. Postępowanie w ostrej biegunce infekcyjnej u dorosłych. Podsumowanie wytycznych American College of Gastroenterology 2016. Med. Prakt., 2017; 6: 13–22