Spis Treści
Objawy grypy żołądkowej u kobiet w ciąży
Grypa żołądkowa jest chorobą, która rozwija się przede wszystkim w wyniku zakażenia wirusami. U osób dorosłych czynnikiem etiologicznym są najczęściej norowirusy, ale mogą ją również wywoływać rotawirusy i adenowirusy. U dzieci jelitówkę najczęściej wywołuje zakażenie rotawirusami. Choroba ta jest przenoszona z człowieka na człowieka droga pokarmową, rzadziej drogą kropelkową, bądź też poprzez kontakt z zakażonymi powierzchniami. Niestety, gdy choruje jeden z domowników, bardzo trudno jest uchronić pozostałych domowników przed zachorowaniem. Wynika to z faktu, że wirusy wywołujące grypę jelitową charakteryzuje wysoki stopień zakaźności. Oznacza to, że wystarczy niewiele cząstek wirusów, aby doszło do zakażenia. Określa się, że aby doszło do zakażenia wirusami grypy jelitowej wystarczy jedynie 10 – 100 cząstek wirusa.
Chociaż uniknięcie zachorowania, gdy mamy kontakt z chorobotwórczym drobnoustrojem, jest w zasadzie niemożliwe, to jednak stosując się do pewnych zasad możemy zmniejszyć ryzyko zakażenia. Ponieważ choroba ta przenosi się przede wszystkim drogą pokarmową, kluczowe jest dbanie o higienę, zarówno osobistą, jak i otoczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na częste mycie rąk, owoców i warzyw oraz zachowanie czystości w miejscu przygotowywania posiłków. Ręce powinniśmy myć przynajmniej przed przygotowywaniem posiłku, przed jego spożyciem, po skorzystaniu z toalety, po zmianie pieluszki dziecku oraz po przyjściu do domu lub pracy. Unikajmy także picia wody pochodzącej z niewiadomego źródła. Dotyczy to również kostek lodu dodawanych do napojów. Najbezpieczniejsze jest spożywanie napojów butelkowanych. Ważna jest także higiena toalety. Nie można zapominać o jej dezynfekcji. To samo tyczy się nocników dzieci. Pamiętajmy również, aby spuszczać wodę przy zamkniętej desce klozetowej. W ten sposób unikniemy rozprzestrzeniania się wirusa na całą łazienkę. Warto też zaopatrzyć się w żel do dezynfekcji lub chusteczki nasączone alkoholem, które zawsze będą pod ręką, gdy nie ma możliwości umycia rąk pod bieżącą wodą.
Jelitówka wiąże się z występowaniem nieprzyjemnych objawów. Dotyczą one zwłaszcza przewodu pokarmowego. Głównym objawem jest występowanie biegunki. Biegunka definiowana jest jako zwiększenie częstości wypróżnień do 3 lub więcej razy dziennie i/lub zmiana konsystencji stolca na płynny lub półpłynny. W przebiegu grypy żołądkowej w kale mogą się pojawić domieszki krwi lub śluzu. Pamiętajmy jednak, że występowanie krwi w kale zawsze powinno być sygnałem alarmującym i wymaga konsultacji z lekarzem. W przebiegu grypy jelitowej do wypróżnienia może dochodzić nawet 20 razy dziennie. Inne objawy jelitówki, dotyczące przewodu pokarmowego, to nudności i wymioty. Stąd też choroba ta może być niekiedy mylona z zatruciem pokarmowym, bądź też traktowana jako normalny objaw ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze. W odróżnieniu od zatrucia pokarmowego, objawy jelitówki pojawiają się nagle, bez poprzedzających ich objawów zwiastujących. Sygnałem, że nie są to fizjologiczne objawy ciąży, będzie występowanie innych objawów towarzyszących. Poza biegunką, nudnościami i wymiotami, w przebiegu jelitówki bardzo często dochodzi do podwyższenia temperatury ciała, czy też gorączki. Kobiety w ciąży nie powinny lekceważyć wysokiej gorączki (powyżej 38,5 st. C), jeśli nie jest możliwe jej zbicie. Taka sytuacja wymaga konsultacji z lekarzem.
W przebiegu grypy żołądkowej często pojawia się ból brzucha i głowy. Osoba chora jest osłabiona, ma ogólne złe samopoczucie, pojawia się apatia i brak apetytu. Podczas jelitówki niekiedy występują bóle mięśni.
Czy grypa jelitowa jest groźna w ciąży?
Mimo nieprzyjemnych objawów, grypa jelitowa z reguły nie jest groźną chorobą. Zwykle ustępuje samoistnie po 2 – 3 dniach, choć niekiedy może się przedłużyć nawet do 10 dni. Dłuższy czas trwania dolegliwości, dotyczy jednak przede wszystkim osób z osłabiona odpornością. Niebezpieczne mogą być jednak następstwa choroby. Najgroźniejsze w przebiegu grypy jelitowej jest duże ryzyko odwodnienia, zwłaszcza gdy objawy ze strony przewodu pokarmowego są szczególnie nasilone. Zdarza się, że samodzielne nawadnianie okazuje się niewystarczające i konieczne jest włączenie nawadniania dożylnego i związany z tym pobyt w szpitalu.
Ciąża to szczególny stan, gdy ważne jest zdrowie nie tylko kobiety, ale również jej dziecka. Dlatego też nie wolno bagatelizować żadnych niepokojących objawów. Chociaż grypa żołądkowa to choroba, która w większości przypadków nie jest groźna i prowadzi do samowyleczenia, to jednak wystąpienie pewnych objawów powinno być sygnałem do jak najszybszego kontaktu z lekarzem. Wskazaniem ku temu będzie przede wszystkim wystąpienie objawów odwodnienia, do których należą silne pragnienie, suchość w ustach oraz suchość śluzówek, zapadnięte gałki oczne, ciemne zabarwienie moczu lub brak moczu, silne uczucie zmęczenia, zaburzenia świadomości, zawroty głowy oraz omdlenia. Do lekarza powinny się zgłosić także te kobiety, u których występują objawy o bardzo dużym stopniu nasilenia, które trwają powyżej 2 dni i pomimo nawadniania, brak jest poprawy. Niepokojącym symptomem jest wydalanie kału z dużą ilością śluzu oraz kału, w którym obecna jest krew. Pomoc lekarska potrzebna jest, gdy utrzymuje się wysoka gorączka, której nie jesteśmy w stanie zbić.
Leczenie jelitówki u kobiety w ciąży
Podstawą leczenia jelitówki u kobiety w ciąży jest nawadnianie i odpoczynek. Najlepszym sposobem nawadniania będzie wykorzystanie doustnych płynów nawadniających, które dostępne są w aptekach. Występują one w postaci saszetek, które rozpuszcza się w określonej objętości wody. To ważne, aby elektrolity wypijać małymi porcjami. Tylko wtedy możemy zapewnić właściwe nawodnienie organizmu. Jeśli jednak nie mamy, tzw. elektrolitów, możemy nawadniać się domowymi sposobami. Sprawdzi się wówczas woda średniozmineralizowana, słaba herbata, czy też napary ziołowe. Złym pomysłem będzie picie mocnej herbaty, soków owocowych, czy też słodzonych napoi. Ich wysoka osmolarność może się przyczynić do nasilenia objawów.
Równie ważne jest odpowiednie żywienie. Naukowcy już dawno obalili mit, jakoby podczas grypy żołądkowej należy zastosować głodówkę. Obecne zalecenia wskazują, że już 3 – 4 godziny po wystąpieniu pierwszych objawów należy wrócić do normalnego żywienia. Przyczynia się to do skrócenia czasu trwania choroby, jak również zapobiega niedożywieniu i zmniejsza ryzyko odwodnienia. Osoba chora może spożywać to, na co ma ochotę, choć oczywiście, dieta w okresie choroby powinna być lekkostrawna Niezalecane są potrawy ciężkostrawne, smażone. Najlepiej, jeśli posiłki będą małe, ale spożywane 5 – 6 razy dziennie.
Dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego wywołane grypą jelitową skutkują zaburzeniem mikroflory jelitowej. Dlatego też warto zadbać o zażywanie probiotyków. Pamiętajmy jednak, aby wybierać te o potwierdzonej skuteczności w leczeniu biegunki, czyli Lactobacillus GG oraz Saccharomyces boulardii. Probiotyki warto stosować również po ustaniu objawów choroby, ponieważ odbudowanie mikroflory jelitowej zajmuje znacznie więcej czasu.
U kobiet w ciąży nie powinien być stosowany popularny lek na biegunki, jakim jest loperamid. Ze względu na to, że nie udowodniono skuteczności zażywania białczanu taniny oraz węgla aktywnego, ich stosowania również nie zaleca się w przebiegu jelitówki u kobiet w ciąży.
Co jeść podczas jelitówki w trakcie ciąży?
Bardzo ważne jest, aby w przebiegu jelitówki nie stosować głodówki. Jest to szczególnie ważne u kobiet w ciąży. Po pierwsze ze względu na ryzyko niedożywienia i odwodnienia, Po drugie, ze względu na fakt, że wiele kobiet w ciąży zmaga się z cukrzycą ciążową. Głodówka może doprowadzić do niebezpiecznych spadków poziomu glukozy we krwi, co może stanowić poważne ryzyko zagrożenia zdrowia i życia.
Według najnowszych wytycznych do normalnego spożywania posiłków należy wrócić tak szybko, jak to możliwe. Podczas grypy żołądkowej warto jednak dokładnie przyjrzeć się swojej diecie. W czasie występowania objawów oraz jeszcze przez pewien czas po ich ustąpieniu (2 – 3 tygodnie) powinno się stosować dietę lekkostrawną. W pierwszych dniach choroby można spożywać kleik ryżowy oraz kaszę mannę. Najlepiej, aby były przygotowane na wodzie, ponieważ podczas grypy żołądkowej, jak również przez pewien czas po ustąpieniu objawów, może występować przejściowa nietolerancja laktozy. Dobrym pomysłem będą również sucharki. Stopniowo należy rozszerzać dietę. Zaleca się produkty zawierające gotowaną skrobię – ziemniaki, makarony, ryż. Polecane są również kasze. Świetnie sprawdzą się także zupy, gotowane mięso i warzywa.
Należy unikać potraw ciężkostrawnych, zawierających produkty wzdymające i drażniące błonę śluzową jelit. Warto więc powstrzymać się od spożywania potraw smażonych, konserw i marynat. Chociaż dozwolone jest spożywanie warzyw, to jednak są takie, których lepiej unikać. Należą do nich przede wszystkim warzywa strączkowe (groch, fasola, bób) oraz warzywa kapustne, wśród których wymienić można kapustę, brokuł, kalafior, czy brukselkę.
Ze względu na przejściową nietolerancję laktozy w czasie grypy żołądkowej, która może się utrzymywać nawet do 2 tygodni po ustąpieniu objawów, lepiej jest zrezygnować z produktów mlecznych.
Piśmiennictwo:
1. Mach T., Szczeklik K. Algorytmy postępowania w ostrej biegunce infekcyjnej. Zakażenia XXI Wieku 2018; 1(5): 245-252
2. Szajewska H., Pieścik – Lech M. Leczenie ostrej biegunki infekcyjnej w 2013 roku. Standardy Medyczne Pediatria 2013; 11: 1-7
3. Szczepanek M., Strzeszyński Ł., Rymer W. Postępowanie w ostrej biegunce infekcyjnej u dorosłych. Podsumowanie wytycznych American College of Gastroenterology 2016. Med. Prakt., 2017; 6: 13–22
mgr farm. Patrycja Jakimik Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.
NowaFarmacja.pl
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Uczestniczy w licznych szkoleniach z zakresu opieki farmaceutycznej. Na co dzień pracuje jako farmaceuta w aptece, gdzie z pasją i zaangażowaniem dzieli się swoją wiedzą z pacjentami.