Dieta przy łuszczycowym zapaleniu stawów

Dieta w ŁZS – nie tylko odchudzanie

Na początek warto podkreślić, że łuszczycowe zapalenie stawów to coś innego, niż łuszczyca – choroba podobna z nazwy, jednak dotykająca przede wszystkim skórę. Łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS) jest chorobą zapalną obejmującą stawy, objawiającą się przewlekłym bólem kręgosłupa i stawów obwodowych. Wyzwalają ją przede wszystkim czynniki genetyczne i środowiskowe (np. urazy, infekcje, hormony, leki, stres, używki).

Leczenie chorych na ŁZS powinno odbywać się na kilku poziomach. Nie tylko ważna jest edukacja chorego i wsparcie bliskich, ale i rehabilitacja społeczna, zawodowa. To etap psychologiczny, ale do tego konieczna jest farmakoterapia (leki przeciwzapalne, „sterydy”, leczenie miejscowe zajętych stanem zapalnym stawów). Ponadto chory powinien mieć dostęp do rehabilitacji fizycznej – odpowiednie ćwiczenia mogą zatrzymać rozwój choroby w stawach i redukować ryzyko powstawania deformacji oraz przykurczów.

Niebagatelną rolę w terapii ŁZS zajmuje dieta. Chodzi tutaj zarówno o odpowiednią kaloryczność codziennego menu pacjenta, by zapobiegać rozwojowi nadwagi i otyłości (lub je cofać), jak i o odpowiednią podaż konkretnych składników odżywczych – witamin i składników mineralnych, które wspomogą terapię, a których niedobór nierzadko ujawnia się u osób z ŁZS.

Odpowiednio zbilansowana pod względem kalorycznym dieta pozwoli na uregulowanie masy ciała. Nierzadko pacjenci z ŁZS to osoby otyłe lub z nadwagą. Taki stan może zwiększać tempo rozwoju ŁZS, ponieważ wysoka masa ciała tym bardziej obciąża stawy zajęte stanem zapalnym, a ponadto duży udział tkanki tłuszczowej w ciele powoduje wytwarzanie substancji (hormonów, enzymów, czynników prozapalnych) zaburzających odpowiednie funkcjonowanie komórek organizmu i osłabiających jego odporność.

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe

Ze względu na znaczenie w terapii ŁZS można wyróżnić kwasy tłuszczowe wielonienasycone na: omega-3 o działaniu przeciwzapalnym oraz omega-6 o wpływie prozapalnym. Są one potrzebne do produkcji bardziej złożonych związków o wysokiej aktywności w organizmie, wpływających na czynności układu sercowo-naczyniowego (ale nie tylko). Omega-3 zmniejszają procesy zapalne, przeciwdziałają krzepliwości krwi i rozszerzają naczynia krwionośne, podczas gdy omega-6 działają odwrotnie.

Niestety standardowa dieta pełna przetworzonych produktów spożywczych, zawierająca małe ilości orzechów i ryb jest niedoborowa w omega-3, natomiast zawiera duże ilości omega-6. W krajach wysokorozwiniętych stosunek omega-6 do omega-3 wynosi nawet 20:1, podczas gdy rekomendacje mówią o podaży tych kwasów tłuszczowych w stosunku 1:4. Aby zwiększyć podaż omega-3, należy uwzględnić w diecie ryby (szczególnie tłuste ryby morskie), awokado, orzechy, pestki i nasiona oraz oleje roślinne (np. olej rzepakowy, oliwa z oliwek, olej lniany). Należy unikać tym samym orzechów ziemnych i słonecznika oraz produktów wysoko przetworzonych, bogatych w omega-6.

Dieta wegetariańska i dieta bezglutenowa

Najnowsze badania wskazują, że bardzo korzystnymi sposobami odżywiania dla osób z ŁZS jest dieta wegetariańska, być może w połączeniu z bezglutenową. Dieta bez produktów zwierzęcych charakteryzuje się minimalną podażą kwasu arachidonowego – głównego przedstawiciela omega-6, występującego głównie w produktach zwierzęcych. Dieta wegetariańska to także mniejsze spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu, a zarazem wyższe spożycie antyoksydantów znajdujących się w warzywach, owocach i roślinach strączkowych.

Antyoksydanty zmniejszają stres oksydacyjny w organizmie, tj. redukują produkcję związków zwanych wolnymi rodnikami, odpowiadającymi za procesy starzenia się komórek organizmu, w ostateczności zmniejszając stan zapalny w organizmie. Bardzo korzystnie jest wpleść w dietę osoby z ŁZS takie produkty, jak pomidory, marchew, ze względu na wysoką zawartość w nich karotenoidów – barwników działających antyoksydacyjnie.

Stwierdza się także, że osoby z ŁZS częściej, niż zdrowi ludzie, charakteryzują się występowaniem w ich organizmie przeciwciał antygliadynowych. Taka sytuacja jest charakterystyczna dla osób z celiakią. Co prawda wyniki badań w tej materii są niejednoznaczne, ale istnieją sugestie naukowe, by zalecać dietę bezglutenową pacjentom z ŁZS.

Źródła:

Stawczyk M. i wsp.: Znaczenie diety w łuszczycy — przewlekłej układowej chorobie zapalnej. Forum Zaburzeń Metabolicznych 2011, tom 2, nr 3, 205–212.