Dieta na chorą wątrobę - jadłospis w przypadku problemów z wątrobą

Podstawowe zasady diety na wątrobę

Dieta w chorobach wątroby powinna być przede wszystkim lekkostrawna. Oznacza to rezygnację ze smażenia potraw na rzecz gotowania w wodzie i parze, duszenia bez obsmażania lub pieczenia w specjalnych rękawach w piekarniku. Dieta na wątrobę to również eliminacja produktów ciężkostrawnych i wzdymających, takich jak kapusta, cebula, czosnek, pory, strączki, gruszki, rzodkiewka, rzepa.

Pacjenci z chorobami wątroby powinni również pamiętać o regularnym spożywaniu posiłków, najlepiej 4-5 w ciągu dnia w odstępach 3-4 godzin. Posiłki powinny być małe objętościowo i o umiarkowanej temperaturze (nie za zimne i nie za gorące). Należy je spożywać powoli i w spokojnej atmosferze.

Dieta w każdej chorobie wątroby zakłada całkowitą rezygnacją z alkoholu i wszystkich napojów alkoholowych.

Chora wątroba i dieta, czyli czego unikać

Niezależnie od tego, na jaką chorobę wątroby cierpisz, istnieją produkty, które powinieneś wyeliminować. Pierwszym z nich jest wspomniany wcześniej alkohol. Drugim są produkty o dużej zawartości tłuszczów zwierzęcych i tłuszczów trans, czyli masło, smalec, tłuste mięsa (wieprzowina, wołowina), tłusty nabiał (mleko 3,2%, sery żółte, pleśniowe, topione, tłuste twarogi, śmietana) oraz słodycze, słone przekąski, fast foody, produkty typu instant, zupy i sosy w proszku. Zastąpić je można nabiałem o obniżonej zawartości tłuszczu (twarogi chude i półtłuste, jogurty naturalne, maślanki, kefiry, mleko 1,5 lub 2% tłuszczu), chudym mięsem (indyk, kurczak, królik, cielęcina) oraz chudymi rybami (np. dorsz, mintaj, miruna).

Jadłospis dla chorych na wątrobę powinien ograniczać ilość tłuszczu. U osób z ustabilizowaną chorobą wątroby zazwyczaj to ograniczenie nie jest duże. Zależy ono jednak od tego, w jakim stanie jest obecnie twoja wątroba.

W diecie na wątrobę należy również zrezygnować ze stosowania pikantnych przyprawy, takich jak papryka ostra czy chili. Zastępować je można sokiem z cytryny oraz naturalnymi ziołami, np. koperkiem, majerankiem, pietruszką, bazylią, tymiankiem itd. Należy ograniczyć również sól, przyprawy typu vegeta, pieprz, ocet i musztardę.

Zazwyczaj w jadłospisie osób z chorobą wątroby należy wyeliminować pełnoziarniste produkty zbożowe, takie jak grube kasze (gryczana, pęczak), płatki zbożowe (owsiane, orkiszowe, żytnie), pełnoziarniste makarony, pieczywo razowe, brązowy ryż, otręby. Wyjątkiem jest stłuszczenie wątroby wynikające z nadwagi lub otyłości, kiedy zazwyczaj można włączyć te produkty do jadłospisu, ponieważ pomagają one zmniejszyć masę ciała.

Warto pamiętać również o wykluczeniu cukru i słodyczy, które poprzez dużą zawartość cukrów prostych mogą powodować zwiększoną syntezę triglicerydów i nasilać stłuszczenie wątroby.

Co jeść na chorą wątrobę?

Jadłospis przy chorobach wątroby powinien być jak najbardziej urozmaicony, aby dostarczał wszystkich niezbędnych witamin i składników mineralnych. Warto, aby znalazły się w nim:

• Warzywa i owoce – w większości chorób wątroby zalecane są w formie gotowanej, czasem również przetartej. W stłuszczeniu wątroby towarzyszącym nadwadze i otyłości zazwyczaj można również wprowadzić warzywa i owoce surowe.
• Produkty dostarczające pełnowartościowego białka – chude mięsa, ryby, nabiał o obniżonej zawartości tłuszczu, jaja.
• Zdrowe tłuszcze – warto stosować zdrowe tłuszcze, które obniżają poziom cholesterolu oraz triglicerydów towarzyszące chorobom wątroby. Najlepiej, aby pochodziły one z olejów roślinnych (np. oleju rzepakowego, oliwy z oliwek), awokado oraz ryb. Orzechy i nasiona można wprowadzać w małych ilościach tylko w przypadku ustabilizowanej choroby wątroby, najlepiej w formie zmielonej.

Przykładowy jadłospis w przewlekłym zapaleniu wątroby:

• Śniadanie: chleb baltonowski, ser twarogowy półtłusty z dodatkiem jogurtu naturalnego, pomidor bez skórki
• II śniadanie: kanapki z bułki kajzerki, chudej wędliny, sałaty, pomidora + mały banan
• Obiad: zupa koperkowa, dorsz pieczony w piekarniku, ryż Basmati, duszona marchewka z dodatkiem oleju rzepakowego
• Kolacja: kasza bulgur z duszoną cukinią i marchewką, pieczona pierś indyka.

Piśmiennictwo:

1. M. Jarosz: Praktyczny podręcznik dietetyki, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2010