CRP - jak wyglądają jego badania, normy i wyniki?

Spis Treści

Białko CRP- co to jest?

Białko CRP (ang. C-reactive protein) jest wytwarzane w odpowiedzi na stan zapalny w organizmie. Pojawia się we krwi już w ciągu kilku godzin od wystąpienia stanu zapalnego. Synteza białek CRP jest indukowana przez cytokiny, takich jak interleukina-6 (IL-6), które są uwalniane w odpowiedzi na obecność  bakterii, wirusów lub czynników urazowych. Białka CRP rozpoznają i wiążą się z określonymi cząsteczkami zlokalizowanymi na powierzchni bakterii lub wirusów, co aktywuje układ dopełniacza i pomaga w usuwaniu intruzów z organizmu. Dlatego białka CRP są uważane za ważny wskaźnik stanu zapalnego i są wykorzystywane w diagnostyce chorób.

Badanie CRP

Badanie stężenia białka CRP w surowicy krwi jest pomocne w diagnozowaniu i monitorowaniu chorób zapalnych, takich jak infekcje bakteryjne, choroby autoimmunologiczne, choroby serca i wiele innych. Zazwyczaj badanie to jest wykonywane jako element rutynowych badań krwi lub jako badanie dodatkowe w przypadku podejrzenia choroby zapalnej. Przygotowanie do badania jest minimalne - nie ma konieczności głodzenia się ani ograniczania spożywania płynów przed pobraniem krwi.

CRP – normy

Wynik badania zwykle podawany jest w mg/l lub w mg/dl. Normalne wartości białka CRP wynoszą poniżej 5 mg/l. Wartości powyżej 10 mg/l wskazują na wysoki stan zapalny, a wartości powyżej 100 mg/l są zwykle związane z poważnymi chorobami, takimi jak choroby autoimmunologiczne lub infekcje bakteryjne.

Jak wysokie CRP powinno niepokoić?

Wysokie stężenie białka CRP może wskazywać na stan zapalny w organizmie, jednak sam wynik badania nie jest wystarczający do postawienia diagnozy. Wysokie stężenie białka CRP (powyżej 10 mg/l) wymaga konsultacji lekarskiej i dalszych badań, aby określić przyczynę stanu zapalnego. Warto jednak pamiętać, że wysokie stężenie białka CRP może wystąpić także w innych sytuacjach, takich jak intensywny wysiłek fizyczny, urazy czy stres.

Wysokie CRP – przyczyny

Wysokie stężenie białka CRP może mieć różne przyczyny, w tym:

• infekcje bakteryjne, wirusowe lub grzybicze
• choroby autoimmunologiczne, takie jak toczeń, reumatoidalne zapalenie stawów lub choroba Leśniowskiego-Crohna
• choroby serca, takie jak choroba niedokrwienna serca, zawał serca lub niewydolność serca
• choroby nowotworowe, szczególnie te, które są związane z procesem zapalnym, takie jak rak jelita grubego, rak płuc czy rak piersi
• urazy i operacje
• palenie papierosów
• otyłość
• cukrzyca
• stres
• niezdrowa dieta i brak aktywności fizycznej

Wysokie stężenie białka CRP może być również związane z innymi czynnikami, takimi jak wiek, płeć, genetyka i styl życia. Jednak zawsze konieczna jest dokładna analiza wyniku badania i wywiadu medycznego, aby określić dokładną przyczynę stanu zapalnego.

Niskie CRP

Niskie stężenie białka CRP w badaniu krwi oznacza brak stanu zapalnego w organizmie. Może to być spowodowane brakiem aktywnych procesów chorobowych lub chorobami, które nie prowadzą do wywołania stanu zapalnego w organizmie, jak na przykład cukrzyca typu II. Poziom białka CRP może być również obniżony w wyniku stosowania niektórych leków, takich jak kortykosteroidy czy niesteroidowe leki przeciwzapalne.

W przypadku niskiego stężenia białka CRP nie ma potrzeby podejmowania działań medycznych. Jednak warto pamiętać, że niskie stężenie białka CRP może być wynikiem braku odpowiedniej ilości białka CRP w badanej próbce krwi. W takiej sytuacji zaleca się powtórzenie badania, aby wykluczyć błąd laboratoryjny.

Przy jakich nowotworach jest podwyższone CRP?

Wiele nowotworów ma charakter zapalny, co prowadzi do zwiększonej produkcji cytokin i innych substancji prozapalnych, w tym CRP. Jednak wysokie stężenie CRP nie jest specyficznym wskaźnikiem nowotworu i może występować w wielu innych stanach chorobowych. Konieczne są dodatkowe badania i diagnostyka obrazowa, takie jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, biopsja lub badanie cytologiczne.

Oto kilka przykładów nowotworów, które mogą prowadzić do podwyższenia stężenia CRP:

• rak płuc
• rak jelita grubego
• rak trzustki
• rak piersi
• rak nerki
• rak jajnika
• chłoniaki
• mięsaki.

CRP a koronawirus

Białko CRP jest często badane u pacjentów z COVID-19 ze względu na jego związek z procesem zapalnym. Wirus SARS-CoV-2 jest znany z wywoływania stanu zapalnego w organizmie, a poziom CRP może być stosunkowo wysoki u pacjentów z infekcją wirusową, zwłaszcza w ciężkich przypadkach. Badanie poziomu białka może pomóc lekarzom w monitorowaniu postępu choroby i ocenie ryzyka powikłań, takich jak ostra niewydolność oddechowa i zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS).

CRP - normy u dzieci

Normy stężenia białka CRP u dzieci są podobne jak u dorosłych i zależą od wieku i stanu zdrowia dziecka.

Wartości referencyjne stężenia CRP u dzieci wg. wieku:

• u niemowląt poniżej 1 miesiąca życia: do 4 mg/L
• u niemowląt powyżej 1 miesiąca życia i dzieci do 5 roku życia: do 10 mg/L
• u dzieci powyżej 5 roku życia: do 5 mg/L

Wartości te mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium, które przeprowadza badanie.

Wynik badania CRP powinien być zawsze interpretowany w kontekście innych wyników badań diagnostycznych i stanu zdrowia dziecka.

Wysokie CRP u dziecka

Podwyższone stężenie białka CRP u dziecka może wskazywać na obecność infekcji bakteryjnej lub innej choroby wywołującej stan zapalny.  Infekcje bakteryjne takie jak zapalenie płuc, zapalenie ucha, zapalenie oskrzeli, zapalenie zatok, bakteryjne zapalenie gardła, bakteryjne zapalenie skóry lub bakteryjne zapalenie dróg moczowych będzie powodować podwyższony poziom białek ostrej fazy.

CRP u noworodka

Jeśli poziom CRP u noworodka jest wyższy niż norma, lekarz powinien wykonać dodatkowe badania, w celu  ustalenia  ostatecznej przyczyny i zadecydowaniu o dalszym postępowaniu. W niektórych przypadkach, takich jak podejrzenie sepsy, może być konieczne szybkie podanie antybiotyków. Należy zwrócić szczególną uwagę na poziom CRP u wcześniaków oraz u noworodków urodzonych z niską wagą urodzeniową. Te grupy dzieci są bardziej narażone na infekcje i mogą potrzebować dodatkowych badań i leczenia. W każdym przypadku, jeśli rodzic martwi się o poziom CRP u swojego noworodka, powinien porozmawiać z lekarzem, który będzie mógł wyjaśnić, co oznacza wynik badania CRP i w jaki sposób może być konieczne dalsze postępowanie.

Jak obniżyć CRP naturalnie?

Istnieje kilka naturalnych sposobów na obniżenie poziomu CRP w organizmie. Dieta o niskim indeksie glikemicznym (niskie spożycie cukru i łatwo przyswajalnych węglowodanów) oraz bogata w owoce, warzywa, orzechy, nasiona i ryby, może pomóc obniżyć poziom CRP. Z kolei dieta bogata w przetworzoną żywność, cukier i tłuszcze trans może zwiększać poziom białka.

Regularna aktywność fizyczna może pomóc obniżyć stan zapalny w organizmie. Zarówno trening cardio, jak i ćwiczenia siłowe przynoszą korzyści. Otyłość jest jednym z czynników, które mogą zwiększać stany zapalne. Dlatego utrzymanie prawidłowej masy ciała może pomóc w obniżeniu poziomu CRP. Korzystne jest również zmniejszenie stresu poprzez medytację, jogę lub relaksację. Nie bez znaczenia jest odpowiednia ilość snu. Brak snu lub niewłaściwy sen może zwiększać poziom CRP.

CRP w ciąży

W ciąży poziom CRP ulega naturalnym zmianom. W początkowym etapie ciąży (pierwszy trymestr), poziom CRP u większości kobiet pozostaje stabilny lub nieznacznie wzrasta. W drugim i trzecim trymestrze, poziom może wzrosnąć, zwłaszcza podczas stanów zapalnych lub infekcji.

Jeśli poziom CRP podczas ciąży jest znacznie podwyższony, może to wskazywać na chorobę lub infekcję, taką jak zapalenie przyzębia, choroby autoimmunologiczne lub bakteryjne infekcje dróg moczowych. W takim przypadku konieczne jest skonsultowanie się z lekarzem w celu ustalenia przyczyny i ewentualnego leczenia.

CRP - jak leczyć?

Leczenie wysokiego poziomu CRP  zależy od przyczyny powstania stanu zapalnego.

Jeśli podwyższone stężenie CRP jest spowodowane chorobą zakaźną, lekarz może przepisać antybiotyki lub leki przeciwwirusowe. Choroby autoimmunologicznej, takiej jak reumatoidalne zapalenie stawów lub choroba Leśniowskiego-Crohna wymaga stosowania leków przeciwzapalnych, immunosupresyjnych, a w poważniejszych przypadkach leków biologicznych.  Zmiana nawyków żywieniowych, zwiększenie aktywności fizycznej i kontrola masy ciała może pomóc w zmniejszeniu poziomu CRP. Jeśli podwyższone stężenie CRP jest związane z chorobami sercowo-naczyniowymi, lekarz może zalecić stosowanie leków takich jak statyny lub aspiryna w celu zmniejszenia ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Ponadto należy unikać palenia tytoniu i ograniczyć spożycie alkoholu.

Źródło:

1. Sheinenzon A, Shehadeh M, Michelis R, Shaoul E, Ronen O. Serum albumin levels and inflammation. Int J Biol Macromol. 2021 Aug 1;184:857-862. doi: 10.1016/j.ijbiomac.2021.06.140. Epub 2021 Jun 25. PMID: 34181998.