Co to jest kołatanie serca i jakie są jego przyczyny?

Spis Treści

Co to jest kołatanie serca?

Kołatanie serca definiuje się jako subiektywne odczucie przyspieszenia i nierównej pracy serca. Występujące objawy są wynikiem zmiany rytmu, częstotliwości oraz siły skurczów mięśnia sercowego. Objawy odczuwane są w obrębie klatki piersiowej, a niekiedy promieniują do szyi. Kołatanie serca może być symptomem poważnej choroby, choć jego epizodyczne występowanie obserwuje się również u osób zdrowych.

Przyczyny kołatania serca

Wyróżnia się wiele przyczyn, wskutek których dochodzi do kołatania serca. Rozróżnia się przyczyny związane z sercem oraz przyczyny pozasercowe. Do związanych z sercem przyczyn kołatania serca zalicza się choroby tego narządu, które obejmują zaburzenia rytmu i przewodzenia, wady serca, kardiomiopatie, niewydolność serca, chorobę niedokrwienną serca, czy zapalenie osierdzia.

Do przyczyn kołatania serca niezwiązanych z sercem należą:

• zaburzenia psychiczne – nerwica, depresja, napady lęku,
• silne emocje,
• stosowanie niektórych leków, np. teofilina, glikozydy naparstnicy, adrenalina,
• stosowanie używek – alkohol, nikotyna, kofeina,
• obniżenie poziomu glukozy we krwi,
• nadczynność tarczycy,
• niedokrwistość,
• spadek ciśnienia tętniczego krwi,
• intensywny wysiłek fizyczny,
• migrena,
• zmiany hormonalne zachodzące w okresie ciąży oraz w okresie menopauzalnym,
• zaburzenia elektrolitowe,
• spożycie obfitych posiłków o dużej zawartości węglowodanów lub tłuszczów (u niektórych osób).

Sprawdź również: Kołatanie serca – objawy, leczenie i domowe sposoby

Kołatanie serca w nocy

Kołatanie serca w nocy najczęściej jest wynikiem chorób niezwiązanych z sercem. Może być wywołane zaburzeniami elektrolitowymi – hipokaliemią, hiperkaliemią, hipokalcemią lub hiperkalcemią, które są skutkiem nasilonych wymiotów, biegunki, odwodnienia lub nadmiernego spożycia alkoholu. Kołatanie serca w nocy towarzyszy także hipoglikemii. Inną przyczyną zaburzeń pracy serca w nocy są zmiany hormonalne występujące  w okresie menopauzy. Kołatania serca w nocy nierzadko są objawem zaburzeń psychicznych takich, jak nerwica, czy napady lęku. Mogą występować również w wyniku przewlekłego stresu.

Kołatanie serca w ciąży

Kołatanie serca pojawiające się w okresie ciąży zazwyczaj nie zwiastuje żadnych poważnych problemów zdrowotnych. Jego występowanie jest skutkiem zmian zachodzących w organizmie. W czasie ciąży dochodzi do zwiększenia objętości krwi krążącej w naczyniach krwionośnych kobiety o ok. 40%. Zwiększeniu ulega także pojemność minutowa serca, czyli ilość krwi pompowana przez serce w ciągu 1 minuty. Ponadto, akcja serca u kobiety ciężarnej zwiększona jest o ok. 10 uderzeń na minutę. W organizmie kobiety zachodzą liczne zmiany hormonalne, które wpływają na pracę serca. Dodatkowo, powiększająca się macica może uciskać na naczynia krwionośne znajdujące się w jamie brzusznej.

Kołatanie serca po alkoholu

Długotrwałe nadużywanie alkoholu negatywnie wpływa na pracę serca i całego układu krwionośnego. Regularne spożywanie dużych ilości alkoholu może wpłynąć na zmianę sygnałów elektrycznych i rozregulowanie rytmu pracy serca. Kołatanie serca po alkoholu może być również związane z pobudzeniem autonomicznego układu nerwowego.

Kołatanie serca po jedzeniu

Kołatanie serca może pojawić się także po posiłku. Sytuacja taka ma miejsce przede wszystkim po spożyciu obfitego posiłku, bogatego w węglowodany o wysokim indeksie glikemicznym. Wynika to z faktu, że organizm musi spożytkować dużą ilość energii na wyprodukowanie odpowiedniej ilości insuliny, która będzie wystarczająca do uregulowania poziomu glukozy we krwi. To dla organizmu spore wyzwanie. Osoby starsze, ze schorzeniami serca, prowadzące raczej siedzący tryb życia w wyniku wzmożonego wysiłku organizmu mogą doświadczyć kołatania serca.

Kołatanie serca a nerwica

Kołatanie serca jest częstym objawem nerwicy. Objaw ten pojawia się przede wszystkim wtedy, kiedy cierpiąca na nią osoba doświadcza silnego stresu. Dodatkowo, odczuwany jest silny lęk, a niekiedy również uczucie duszności. Najlepszym sposobem walki z kołataniem serca spowodowanym nerwicą jest próba uspokojenia osoby doświadczającej tych dolegliwości. Bardzo ważne jest uregulowanie oddechu. W tej sytuacji konieczne może być zastosowanie leków uspokajających.

Niedoczynność tarczycy a kołatanie serca 

Kołatanie serca u osób z niedoczynnością tarczycy nie jest zwykle przyczyną samej choroby. Dolegliwość ta może jednak występować u osób, które stosują nieodpowiednią, zbyt wysoką dawkę hormonów tarczycy (czyli leków stosowanych w niedoczynności tarczycy). Ze względu na zbyt dużą ilość hormonów tarczycy krążących we krwi, kołatanie serca może pojawiać się także u osób z nieleczoną nadczynnością tarczycy.

Kołatanie serca a menopauza

Jednym z nieprzyjemnych objawów menopauzy może być występowanie kołatania serca. Objaw ten, podobnie jak w okresie ciąży, wynika ze zmian hormonalnych zachodzących w organizmie kobiety. W przypadku częstego występowania epizodów kołatania serca, zalecana jest konsultacja z lekarzem.

Piśmiennictwo:

1. Szczeklik „Kołatanie serca” w Interna Szczeklika 2019, wyd. Medycyna Praktyczna, Kraków 2019
2. Adamson D. Nelson-Piercy C. Managing palpitations and arrhythmias during pregnancy Postgraduate Medical Journal 2008; 84: 66-72